Кіріспе

Хорхе Луис Борхестің қысқа әңгімесі "Жемшік кітабы" (lang es) – 1975 жылы аргентиналық жазушы Хорхе Луис Борхестің шексіз беттері бар кітапты тауып алу туралы қысқа әңгімесі. Ол сол автордың 1949 жылғы "Захир" (1974 жылы қайта жаңартылған) әңгімесімен, өзін-өзі сілтемелеу тақырыбын жалғастырып, қорқынышты шексіздіктен құтылуға тырысуымен, сондай-ақ оның 1941 жылғы "Бабел кітапханасы" әңгімесімен, шексіз кітапхана туралы, байланысты.

Шығару

Бұл әңгіме алғаш рет 1975 жылы испан тілінде, сол аттас кітаптағы 13 әңгіменің соңғысы ретінде жарияланды. Норман Томас ди Джованни жасаған алғашқы ағылшын тіліне аудармасы "The New Yorker" журналында жарық көрді. "Құм кітабы" толық жинағы алғаш рет 1977 жылы ағылшын тілінде жарық көрді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бір аты аталмаған баяндамашыны биік шотландтық Киелі кітап сатушы келіп, Үндістандан "ең төменгі кастадан" сатып алған өте ескі матамен байланған кітапты ұсынады. Кітаптың мұқабасында "Құдай сөзі" деп жазылған, оның астында "Бомбей" деп жазылып, ол кітапты кітап сөресіне "Мың бір түн" көшірмесінің артына жасырады. Жаз бойы баяндамашы кітапқа құмарланып, оны зерттейді, суреттерін тізімдейді және ұрлап кетеді деген қорқыныштан сыртқа шығуға бармайды. Соңында кітаптың қорқынышты екенін түсінген ол, оны өртеп жіберуді ойлайды, бірақ одан шығатын түтін әлемді тұншықтырып жібермесін деп қорқады. Оның орнына ол бұрын жұмыс істеген Ұлттық кітапханаға барады, кітапты жертөледегі кітаптардың арасына тығып қояды, себебі "бір жапырақты ең жақсы жасыру орны – орманда".

Бейімделулер

Бұл әңгіме (қазір "The Sandbook" деп аталады) 1994 жылы Австриядағы Donaufestival үшін Эстер Линлидің би тобының эксперименталды би қойылымына айналдырылды. Қойылымның саундтрегін неміс музыканты Ханс Йоахим Роделиус жазды. Роделиус сонымен қатар қойылымда актер ретінде де ойнады. Бұл әңгімені саудиялық кинорежиссер Бадер Әл-Хомуд өзінің онлайн фильмінде бейімдеп, 2014 жылы 18-ші жылдық Webby Awards сыйлығының ресми түрде танылған туындысы ретінде таңдалды. Голландия композиторы Мишель ван дер А 2015 жылы Голландия фестивалі үшін Кейт Миллер Хайдке орындаушы ретінде бұл оқиғаға негізделген интерактивті ән циклын жасады. 2022 жылы Окленд театры жобасы драматург Лиза Рамирес жазған осы әңгімені сахналық қойылым ретінде қойды.