Хорхе Луис Борхес: Өмір және шығармашылық жолы

Хорхе Луис Борхес – аргентиналық жазушы, философ, суретші. Оның «ФИКЦИОНДАР», «Алеф» әңгімелері арқылы әдебиетке зор үлес қосты. Түйіндеме, мифология тақырыптарын зерттеді.

29 мин оқу

100%

Дереккөз: Jorge Luis Borges — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Аргентиналық жазушы, очеркші, ақын және аудармашы (1899–1986)

Хорхе Франсиско Исидоро Луис Борхес Асеведо (24 тамыз 1899 – 14 маусым 1986) – аргентиналық әңгімеші, очеркші, ақын және аудармашы, испан тіліндегі және әлемдік әдебиеттегі маңызды тұлғалардың бірі саналады. Оның ең белгілі шығармалары – 1940 жылдары жарық көрген «Ficciones» және «The Aleph and Other Stories» әңгімелер жинақтары. Оларда армандар, лабиринттер, мүмкіндік, шексіздік, мұрағаттар, айналар, ойдан туған жазушылар және мифология сияқты тақырыптар зерттеледі. Борхестің еңбектері философиялық әдебиет пен фантастика жанрына үлкен үлес қосты және 20 ғасырдағы Латын Америка әдебиетіндегі магикалық реализм қозғалысына зор әсер етті. Буэнос-Айресте дүниеге келген Борхес 1914 жылы отбасымен бірге Швейцарияға көшіп, Женева колледжінде білім алды. Отбасы Еуропаны, соның ішінде Испанияны аралады. 1921 жылы Аргентинаға оралғаннан кейін Борхес өлеңдері мен очерктерін сюрреалистік әдеби журналдарда жариялай бастады. Ол сонымен қатар кітапханашы және лектор болып жұмыс істеді. 1955 жылы ол Ұлттық қоғамдық кітапхананың директоры және Буэнос-Айрес университетінің ағылшын әдебиеті профессоры болып тағайындалды. 55 жасқа келгенде толығымен көзі көрмей қалды. Ғалымдар оның прогрессивті соқырлығы оған жаңа әдеби символдарды ойын күшімен жасауға көмектескенін болжайды. 1960 жылдары оның шығармалары АҚШ және Еуропада кеңінен аударылып жарияланды. Борхес бірнеше тілді еркін меңгерген. 1961 жылы ол Сэмюэл Беккетпен бірге алғашқы Форментор сыйлығын алды, бұл оның халықаралық деңгейде танылуына ықпал етті. 1971 жылы Иерусалим сыйлығына ие болды. Оның халықаралық беделі 1960 жылдары ағылшын тіліне аудармалардың көбеюі, Латын Америкасының өркендеуі және Гарсия Маркестің «Жалғыздықтың жүз жылы» романының сәттілігінің арқасында нығайды. Ол соңғы еңбегі «Конспираторлар» атты туындысын Швейцарияның Женева қаласына арнады. Жазушы және очеркші Ж.М. Коэтзи оның еңбегі туралы былай деді: «Ол, ешкімнен бұрын, көркем әдебиет тілін жаңартты, соның арқасында испандық американдық романдардың керемет буынына жол ашты».

Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo ('/b//ɔr//h//ɛ//s/ BORhess, ; 24 August 1899 – 14 June 1986) was an Argentine short story writer, essayist, poet and translator regarded as a key figure in Spanish language and international literature. His best known works, Ficciones and [[The Aleph and Other Stories , published in the 1940s, are collections of short stories exploring motifs such as dreams, labyrinths, chance, infinity, archives, mirrors, fictional writers and mythology. Borges's works have contributed to philosophical literature and the fantasy genre, and have had a major influence on the magic realist movement in 20th century Latin American literature. Born in Buenos Aires, Borges later moved with his family to Switzerland in 1914, where he studied at the Collège de Genève. The family travelled widely in Europe, including Spain. On his return to Argentina in 1921, Borges began publishing his poems and essays in surrealist literary journals. He also worked as a librarian and public lecturer. In 1955, he was appointed director of the National Public Library and professor of English Literature at the University of Buenos Aires. He became completely blind by the age of 55. Scholars have suggested that his progressive blindness helped him to create innovative literary symbols through imagination. By the 1960s, his work was translated and published widely in the United States and Europe. Borges himself was fluent in several languages. In 1961, he came to international attention when he received the first Formentor Prize, which he shared with Samuel Beckett. In 1971, he won the Jerusalem Prize. His international reputation was consolidated in the 1960s, aided by the growing number of English translations, the Latin American Boom, and by the success of García Márquez's One Hundred Years of Solitude. He dedicated his final work, The Conspirators, to the city of Geneva, Switzerland. Writer and essayist J. M. Coetzee said of him: "He, more than anyone, renovated the language of fiction and thus opened the way to a remarkable generation of Spanish American novelists."

Ерте өмір және білім

Хорхе Франсиско Исидоро Луис Борхес Асеведо 1899 жылғы 24 тамызда білімді орта тапқа жататын отбасында дүниеге келді. Олардың жағдайы жақсы болғанмен, Буэнос-Айрес қаласының орталығында тұруға жеткілікті бай емес еді, сондықтан отбасы сол кезде кедей аудан болған Палермода тұрды. Борхестің анасы Леонор Асеведо Суарес – криолло (испан) тегінен шыққан уругвайлық дәстүрлі отбасының мүшесі еді. Оның отбасы Еуропалықтардың Оңтүстік Америкаға қоныстануына және Аргентинаның Тәуелсіздік соғысына белсенді қатысқан, ол олардың батырлық істері туралы жиі айтатын. Борхес Хаслам заңгер және психология пәнінің оқытушысы болған, сонымен қатар әдебиетке құштарлық танытқан. Борхес әкесі туралы: "Ол жазушы болуға тырысып, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталды" дейді, 1921 жылғы «El caudillo» туындысына қарамастан. Хорхе Луис Борхес: «Менің көптеген туыстарым әскери адамдар болғандықтан, мен өзімнің сондай бола алмайтынымды ерте түсіндім, сондықтан іс-қимылға емес, кітаптарға құмар адам болуымды ұят санадым», - деп жазды. Әкесі көзі нашарлағандықтан заңгерлік қызметін тастады, бұл жағдай кейіннен ұлына да әсер етті. 1914 жылы отбасы Швейцарияның Женева қаласына көшіп, келесі он жылды Еуропада өткізді. Борхестер отбасы Аргентинадағы саяси жағдайдың тұрақсыздығына байланысты соғыс жылдарында Швейцарияда қалуға шешім қабылдады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін отбасы үш жыл бойы Лугано, Барселона, Майорка, Севилья және Мадрид сияқты түрлі қалаларда тұрды. Испанияда ол Рафаэль Кансинос Ассенс және Рамон Гомес де ла Серна сияқты танымал испан жазушыларымен танысты.

Жазушылық мансабының алғашқы жылдары

1921 жылы Борхес отбасымен Буэнос-Айреске оралды. Оның білімі де, біліктілігі де, достары да аз еді. Ол досына жазған хатында Буэнос-Айресте қазір "жаңа келгендердің көптігі, ешқандай зиялылық жабдығы жоқ әдепті жастар мен әсем қыздар" басып алғанын айтты. 1930 жылдардың ортасында ол өмірлік мәселелер мен көркем әдебиетті зерттей бастады. Аргентиналық сыншы Ана Мария Барренхея оның стилін "шындықтан алыс" деп атады. Хуан Рульфо, Хуан Хосе Арреола және Алехо Карпентье сияқты көптеген Латын Америкасы жазушылары да осы тақырыптарды зерттеді, Хуссерл мен Хайдеггердің феноменологиясы оларға әсер етті. Осы тұрғыда Борхестің өмірбаянының авторы Эдвин Уильямсон оның кейбір шығармаларының мазмұны мен үніне автобиографиялық негіз іздеудің қаупін ескертеді: кітаптар, философия және қиял оған өзінің өмірлік тәжірибесінен гөрі, тіпті одан да көп шабыттандырды. Окампо Борхесті Аргентина әдебиетінің танымал тұлғасы Адольфо Биой Касареспен таныстырды, ол оның жиі серігі және жақын досы болды. Олар бірнеше шығарманы бірге жазды, кейбіреулерін H. Bustos Domecq псевдонимімен жариялады, олардың ішінде пародиалық детективтік сериялар мен фантастикалық әңгімелер бар. Осы жылдары отбасылық досы Македонио Фернандес Борхеске үлкен әсер етті. Олар кафелерде, елді мекендерде немесе Фернандестің Балванера ауданындағы шағын пәтерінде пікірталас жүргізетін. Ол Борхестің "Диалог туралы диалог" еңбегінде есімдерімен аталады, онда олар жанның мәңгілігін талқылайды. 1933 жылы Борхес "Ревиста Мультиколор де лос Сабадос" (Бюэнос-Айрес газеті "Критиканың" әдеби қосымшасы) журналының редакциясына тағайындалды, онда ол 1935 жылы "Адамгершіліктің жалпы тарихы" (Historia universal de la infamia) жинағын жариялады. Ол күніне жүзден астам кітапты тізімдеуге уақыты жетпейтінін, әйтпесе қалған қызметкерлердің жұмысы нашар болып көрінетінін айтты. Ол күнделікті шамамен бір сағат осы жұмыспен айналысып, қалған уақытын кітапхананың жертөлесінде жазу және аударумен өткізді. Алпыстан астам беттен тұратын кітап жақсы қабылданып, бірақ "Тармақталатын жолдар бағы" (El jardín de senderos que se bifurcan) оған оның достары күткендей әдеби сыйлықтар әкелмеді. Виктория Окампо 1942 жылғы шілде айындағы "Сур" журналының үлкен бөлігін "Борхеске өтемақы" деп атады. Аргентина мен испан тілінде сөйлейтін әлемнің көптеген жетекші жазушылары мен сыншылары "өтемақы" жобасына үлестірді. Отыздан ассан кезде көру қабілеті нашарлай бастағандықтан және жазушы ретінде өзін асырауға мүмкіндігі болмағандықтан Борхес жаңа мансапқа ие болды – публицист. Ол Аргентина жазушылар қоғамының президенті және Аргентина ағылшын мәдениеті қауымдастығының ағылшын және американ әдебиеті профессоры болып тағайындалды. Оның "Эмма Зунц" әңгімесі фильмге түсірілді ("Өкпе күндері", Days of Hate, 1954 жылы Леопольдо Торре Нильсонның режиссерлігімен). Осы кезде Борхес сценарийлер жаза бастады. 1955 жылы ол Аргентина Ұлттық кітапханасының директоры болды. 1950 жылдардың соңында ол толығымен соқыр болды. Борхес жазушы ретінде соқырлығының кездейсоқтығы мен ирониясын байқамады: оның кейінгі поэзия жинағы "Көлеңкеге мадақтау" (Elogio de la Sombra) осы тақырыпты дамытады. 1956 жылы Куйо университеті Борхеске көптеген құрметті докторлық атақтардың біріншісін берді, ал келесі жылы ол әдебиет саласындағы Ұлттық сыйлықты алды. 1956 жылдан 1970 жылға дейін Борхес Буэнос-Айрес университетінде әдебиет профессоры және басқа да университеттерде уақытша қызметтер атқарды. 1967 жылдың күзінде және 1968 жылдың көктемінде ол Гарвард университетінде Чарльз Элиот Нортон лекцияларын оқыды. Көру қабілеті нашарлаған сайын Борхес анасының көмегіне көбірек сене бастады.

In 1921, Borges returned with his family to Buenos Aires. He had little formal education, no qualifications and few friends. He wrote to a friend that Buenos Aires was now "overrun by arrivistes, by correct youths lacking any mental equipment, and decorative young ladies". By the mid 1930s, he began to explore existential questions and fiction. He worked in a style that Argentine critic Ana María Barrenechea has called "irreality." Many other Latin American writers, such as Juan Rulfo, Juan José Arreola, and Alejo Carpentier, were investigating these themes, influenced by the phenomenology of Husserl and Heidegger. In this vein, Borges biographer Edwin Williamson underlines the danger of inferring an autobiographically inspired basis for the content or tone of certain of his works: books, philosophy, and imagination were as much a source of real inspiration to him as his own lived experience, if not more so. Ocampo introduced Borges to Adolfo Bioy Casares, another well known figure of Argentine literature who was to become a frequent collaborator and close friend. They wrote a number of works together, some under the nom de plume H. Bustos Domecq, including a parody detective series and fantasy stories. During these years, a family friend, Macedonio Fernández, became a major influence on Borges. The two would preside over discussions in cafés, at country retreats, or in Fernandez's tiny apartment in the Balvanera district. He appears by name in Borges's Dialogue about a Dialogue, in which the two discuss the immortality of the soul. In 1933, Borges gained an editorial appointment at Revista Multicolor de los Sábados (the literary supplement of the Buenos Aires newspaper Crítica), where he first published the pieces collected as Historia universal de la infamia (A Universal History of Infamy) in 1935. and there were so few books that cataloging more than one hundred books per day, he was told, would leave little to do for the other staff and would make them look bad. The task took him about an hour each day and the rest of his time he spent in the basement of the library, writing and translating. Composed of stories taking up over sixty pages, the book was generally well received, but El jardín de senderos que se bifurcan failed to garner for him the literary prizes many in his circle expected. Victoria Ocampo dedicated a large portion of the July 1942 issue of Sur to a "Reparation for Borges." Numerous leading writers and critics from Argentina and throughout the Spanish speaking world contributed writings to the "reparation" project. With his vision beginning to fade in his early thirties and unable to support himself as a writer, Borges began a new career as a public lecturer. He became an increasingly public figure, obtaining appointments as president of the Argentine Society of Writers and as professor of English and American Literature at the Argentine Association of English Culture. His short story "Emma Zunz" was made into a film (under the name of Días de odio, Days of Hate, directed in 1954 by Leopoldo Torre Nilsson). Around this time, Borges also began writing screenplays. In 1955, he became director of the Argentine National Library. By the late 1950s he had become completely blind. Neither the coincidence nor the irony of his blindness as a writer escaped Borges:

His later collection of poetry, Elogio de la Sombra (In Praise of Darkness), develops this theme. In 1956 the University of Cuyo awarded Borges the first of many honorary doctorates and the following year he received the National Prize for Literature. From 1956 to 1970, Borges also held a position as a professor of literature at the University of Buenos Aires and other temporary appointments at other universities. In the fall of 1967 and spring of 1968, he delivered the Charles Eliot Norton Lectures at Harvard University. As his eyesight deteriorated, Borges relied increasingly on his mother's help.

Халықаралық танымал

Борхестің сегіз өлеңі 1943 жылы Г.Р.Хейстің «Испан-американдық ақындар» антологиясында жарияланды. «Бөлшектелген жолдар саябағы», Борхестің ағылшыл тіліне аударылған алғашқы туындыларының бірі, Энтони Бучер аударған «Эллери Куиннің құпиясы» журналының 1948 жылғы тамыз санында жарық көрді. Борхестің басқа да бірнеше аудармалары 1950 жылдары әдеби журналдар мен антологияларда жарияланды (және бір әңгіме 1960 жылы ғылыми-фантастикалық «Fantastic Universe» журналында жарық көрді), бірақ оның халықаралық аты 1960 жылдардың басында шықты. 1961 жылы Борхес Самуэль Беккетпен бөліскен алғашқы «Prix International» сыйлығын алды. Бекетт Еуропа мен Америкада танымал болса да, Борхес ағылшын тілді әлемде жақсы белгілі емес және оның еңбектері аударылмаған еді. Сыйлық оның шығармаларына үлкен қызығушылық тудырды. Италия үкіметі Борхесті «Commendatore» деп атады, ал Остин қаласындағы Техас университеті оны бір жылға «Tinker Chair» тағайындады. Бұл оның АҚШ-қа алғашқы лекциялық сапарына себеп болды. 1962 жылы Нью-Йорк баспалары Борхестің екі маңызды антологиясын ағылшыл тілінде жариялады: «Ficciones» және «Labyrinths». Сол жылы Борхес Еуропаға лекциялық тур жасады. Оның жылдар бойы жинаған көптеген марапаттарының ішінде Американың құпия жазушылар қауымдастығының «құпия жанрға елеулі үлес қосқаны үшін» берген арнайы «Эдгар Аллан По» сыйлығы (1976), «Балзан сыйлығы» (филология, тіл білімі және әдеби сын үшін), «Prix mondial Cino Del Duca» және «Мигель де Сервантес сыйлығы» (барлығы 1980), сондай-ақ француз «Құрметті легионы» (1983) және «Диамант Konex» сыйлығы (әдебиет өнері үшін, соңғы он жылдықтағы ең маңызды жазушы ретінде) бар. 1967 жылы Борхес американдық аудармашы Норман Томас ди Джованнимен бес жылдық ынтымақтастыққа кірісті, оның арқасында ол ағылшын тілді әлемде кеңірек танылды. Ди Джованни Борхестің танымалдығының себебі оның бірнеше тілді ескере отырып жазуы және испан тілінен ағылшыл тіліне көпір ретінде латын сөздерін пайдалануы екенін айтты. Борхес кітаптар шығаруын жалғастырды, олардың ішінде «El libro de los seres imaginarios» («Қиялға берілген жандар кітабы», 1967, Маргарита Герреромен бірлесіп жазылған), «El informe de Brodie» («Доктор Бродидің баяндамасы», 1970) және «El libro de arena» («Құм кітабы», 1975) кіретін еді. Ол көптеген лекциялар оқыды. Осы лекциялардың көптегені «Siete noches» («Жеті түн») және «Nueve ensayos dantescos» («Тоғыз Дантелік эссе») сияқты жинақтарда жарияланды. 1967 жылы АҚШ-тағы Вирджиния университетінің (UVA) кампусына келген Борхес студенттер тобына әсер етті, олардың арасында Джаред Ловенштейн болды. Кейіннен ол UVA-дағы Хорхе Луис Борхес Жинағының негізін қалаушы және кураторы болды, бұл Борхестің ерте туындыларына қатысты құжаттар мен қолжазбалардың ең ірі қоймаларының бірі. 1984 жылы ол Грекияның Афина қаласына, содан кейін Критің Ретимнон қаласына сапар шекті, онда Крит университетінің философия мектебінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды.

Eight of Borges's poems appear in the 1943 anthology of Spanish American Poets by H. R. Hays. "The Garden of Forking Paths", one of the first Borges stories to be translated into English, appeared in the August 1948 issue of Ellery Queen's Mystery Magazine, translated by Anthony Boucher. Though several other Borges translations appeared in literary magazines and anthologies during the 1950s (and one story appeared in the science fiction magazine Fantastic Universe in 1960), his international fame dates from the early 1960s. In 1961, Borges received the first Prix International, which he shared with Samuel Beckett. While Beckett had garnered a distinguished reputation in Europe and America, Borges had been largely unknown and untranslated in the English speaking world and the prize stirred great interest in his work. The Italian government named Borges Commendatore and the University of Texas at Austin appointed him for one year to the Tinker Chair. This led to his first lecture tour in the United States. In 1962, two major anthologies of Borges's writings were published in English by New York presses: Ficciones and Labyrinths. In that year, Borges began lecture tours of Europe. Numerous honors were to accumulate over the years such as a Special Edgar Allan Poe Award from the Mystery Writers of America "for distinguished contribution to the mystery genre" (1976), the Balzan Prize (for Philology, Linguistics and literary Criticism) and the Prix mondial Cino Del Duca, the Miguel de Cervantes Prize (all 1980), as well as the French Legion of Honour (1983) and the Diamond Konex Award for Literature Arts as the most important writer in the last decade in his country. In 1967, Borges began a five year period of collaboration with the American translator Norman Thomas di Giovanni, through whom he became better known in the English speaking world. Di Giovanni contended that Borges's popularity was due to his writing with multiple languages in mind and deliberately using Latin words as a bridge from Spanish to English. Borges continued to publish books, among them El libro de los seres imaginarios (Book of Imaginary Beings, 1967, co written with Margarita Guerrero), El informe de Brodie (Dr. Brodie's Report, 1970), and El libro de arena (The Book of Sand, 1975). He lectured prolifically. Many of these lectures were anthologized in volumes such as Siete noches (Seven Nights) and Nueve ensayos dantescos (Nine Dantesque Essays). His presence in 1967 on campus at the University of Virginia (UVA) in the U. S. influenced a group of students among whom was Jared Loewenstein, who would later become founder and curator of the Jorge Luis Borges Collection at UVA, one of the largest repositories of documents and manuscripts pertaining to Borges's early works. In 1984, he travelled to Athens, Greece, and later to Rethymnon, Crete, where he was awarded an honorary doctorate from the School of Philosophy at the University of Crete.

Кейінгі жеке өмірі

1960 жылдардың ортасында Борхес болашақ Папа Франциск, сол кезде жас иезуит діни қызметкері болған Хорхе Марио Бергольомен танысты. 1979 жылы Борхес Аргентина ақыны және эссеші Роберто Алифаноға Бергольо туралы ықыласпен және толық айтты. 1967 жылы Борхес жақында күйеуін жоғалтқан Эльза Астете Милланға үйленді. Достарының пікірінше, 90 жастағы анасы өлімін күтіп, соқыр ұлына күтім жасауға біреуді табуды қалаған. Неке үш жылға жетпеді. Заңды түрде ажырасып, Борхес анасымен қайтадан бірге тұрды, ол 99 жасында қайтыс болғанға дейін осылай өмір сүрді. Содан кейін ол көп жылдар бойы оларға қызмет еткен үй шаруасы Фаннимен бірге ортақ пәтерде жалғыз өмір сүрді. 1975 жылдан өмірінің соңына дейін Борхес халықаралық сапарлар жасады. Бұл сапарларда оны жапон және неміс тегі бар аргентиналық Мария Кодама жеке көмекшісі ретінде сүйемелдеді. 1986 жылдың сәуір айында, өліміне бірнеше ай қалғанда, ол Аргентинаның ажырасу заңдарын айналып өтуге тырысқан аргентиналықтар арасында кең таралған практика бойынша Парагвайда адвокат арқылы оған үйленді. Діни көзқарастары туралы Борхес өзін агностик деп жариялап, былай түсіндірді: "Агностик болу дегеніміз – барлық нәрсе мүмкін, тіпті Құдай, тіпті Киелі Үштік. Бұл әлем соншалықты ерекше, кез келген нәрсе болуы немесе болмауы мүмкін." Оған Киелі кітапты ағылшын протестант әжесі оқыған, ал анасына берген уәдесіне орай әр түн сайын "Пәтершаһ" дұғасын оқыған. Ол дін қызметкерінің қатысуымен де қайтыс болды.

Өлім

Женевадағы соңғы күндері Борхес өлімнен кейінгі өмір мүмкіндігі туралы ойға дала бастады. Өзінің өліміне қатысты сабырлы және тыныш болғанымен, Борхес Кодамадан оның әкесінің синто дініне, немесе анасының католицизміне жақын екенін білу үшін сұрақтар қоя бастады. Кодама "Борхесті әрқашан агностик санаған, өйткені ол өзі де солай болған", бірақ оның сұрақтарының қысымына байланысты, оған "біліктірек" адамды шақыруды ұсынды. Сонда Борхес: "Мен дін қызметкерін шақыруымды сұрайсыңдар ба?" - деді. Одан кейін ол Кодамаға екі дін қызметкерін шақыруды бұйырды: анасының есімінен католик священнигін және ағылшын әжесінің есімінен протестант пасторын. Алғашқы болып Пьер Жаке священнигі мен Эдуард де Монмоллин пасторы келді. Борхес 1986 жылдың 14 маусымында 86 жасында Женевада бауыр қатерінен қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімі 18 маусымда протестанттық Сен-Пьер соборында экуменикалық қызметпен басталды. Көптеген швейцариялық және аргентиналық шенеуніктердің қатысуымен, де Монмоллин пасторы Иоанн Ізгі хабарының бірінші тарауын оқыды. Одан кейін ол "Борхес әрқашан дұрыс сөзді, барлық нәрсені, соңғы мәнін түйіндейтін сөзді іздеген адам болды" деп уағыз айтты. Алайда, ешбір адам өз күшімен сол сөзді таба алмайды, ал тырысып бағудың өзі лабиринтте адастыруға әкеледі деді. Пастор де Монмоллин: "Сөзді адам емес, Сөз оған келеді" деп түйіндеді. Жаке священнигі де уағыз айтып, Борхеске барар алдында оны "сүйіспеншілікке толы, шіркеуден күнәсі кешірілген адам" деп тапқанын айтты. Жерлеу рәсімінен кейін Борхес Женеваның Пленпале зиратына жерленді. Оның қабірінде ағылшын-саксон және көне норвег өнері мен әдебиетінен алынған ою-өрнектер бар.

Мұрасы мен ықпалы

Мария Кодама, оның жесірі және некеге және екі өсиетке сүйене отырып мұрагері болғандықтан, оның шығармаларына бақылау алды. Оның мүлікті басқаруы француз баспашысы Галлимардпен Борхестің француз тіліндегі толық шығармаларын қайта жариялау мәселесі бойынша қатыгез дауға әкелді, ал Пьер Ассулин Le Nouvel Observateur журналында (2006 жылдың тамызы) оны "Борхес шығармаларын таратуға кедергі келтіруші" деп атады. Кодама Ассулинге қарсы сотқа жүгінді, бұл пікірді негізсіз және артық көрінетін жала деп есептеді, бір евро символдық өтемақы талап етті. Кодама сонымен қатар Норман Томас ди Джованни жасаған аудармалары бар, Борхестің өзі қатысқан және ди Джованниға әдеттегіден гөрі елу пайыздық жоғары авторлық гонорар төленген, ағылшын тіліндегі оның шығармаларының барлық жинақтарына жариялау құқықтарын жойды. Кодама Эндрю Херлиге жаңа аудармалар жасауды тапсырды, олар ағылшын тіліндегі ресми аудармаларға айналды. Дэвид Фостер Уоллес былай деп жазды: "Шындығында, Борхес әлемдік әдебиетте модернизм мен постмодернизм арасындағы маңызды көпір деп санауға болады. Ол модернист, себебі оның көркем шығармалары діни немесе идеологиялық сенімдердің барлық негіздерінен айырылған, жоғары деңгейдегі адам ақылынан тұрады – өзіне толығымен бұрылған ақыл. Оның әңгімелері жабық, құпиялы, ережелері белгісіз және барлық нәрсе тәуекелге тірелген ойынның құпиялы қорқынышымен толы".

Саяси пікірлер

1920-1930 жылдары Борхес Иполито Иригоенді және социал-демократиялық Радикалды Азаматтық Одақты қолдады. 1945 жылы Борхес әскери билікке тоқталуды және саяси бостандық пен демократиялық сайлау орнатуды талап ететін манифестке қол қойды. 1960 жылдары ол демократияға көзқарасын күмәндеуге бастады. 1971 жылы Колумбия университетінде өткен конференцияда шығармашылық жазу студенті Борхеске "жазушының өз заманы алдындағы міндеті" деп не ойлайтынын сұрады. Борхес: "Менің ойымша, жазушының міндеті – жазушы болу, егер ол жақсы жазушы бола алса, ол өз міндетін орындайды. Сонымен қатар, мен өз пікірімді сыртқы деп санаймын. Мысалы, мен консерватормын, коммунистерді жек көремін, нацистерді жек көремін, антисемиттерді жек көремін және т.б. Бірақ мен бұл пікірлердің менің жазбаларыма енуіне жол бермеймін, әрине, Алты күндік соғысқа зор қуанышпен қарайтын кездерімнен басқа. Жалпы айтқанда, мен оларды жабық бөлімдерде сақтауды жөн көремін. Менің пікірімді барша біледі, бірақ менің арманым мен әңгімелеріме келгенде, оларға толық еркіндік беру керек деп ойлаймын. Мен оларға араласпаймын, мен ертегі емес, көркем әдебиет жазамын". 1980 жылдары, өмірінің соңына таман Борхес демократияға деген бұрынғы сенімін қайта қалпына келтіріп, оны Аргентинаның жалғыз үміті деп санайтын.

Антикоммунизм

Борхес әкесінің ықпалымен өзін "мемлекетке емес, жеке адамға сенетін Спенсерлік анархист" деп жиі айтты. 1960-шы жылдардың соңында Ричард Бургинмен сұхбаттасқанда Борхес өзін классикалық либерализмнің "жақын" жақтасы деп сипаттады. Ол коммунизм мен марксизмге қарсылығы бала кезінен сіңгенін еске алып, былай деді: "Мен жеке адамның күшті, ал мемлекеттің әлсіз болуын қаладым. Мемлекет жеке тұлғадан басым деген теорияларға құлшыныспен қарай алмаймын". 1955 жылы президент Хуан Доминго Перон төңкерістен құлатылғаннан кейін Борхес Аргентина үкіметін перонистерден тазалау және бұрынғы президенттің әлеуметтік мемлекетін таратуға бағытталған күш-жігерді қолдады. Аргентина Коммунистік партиясының осы шараларға қарсы шыққанына ашуланып, лекцияларында және басылымдарда оларды қатаң сынады. Борхестің осы мәселедегі партияға қарсылығы ұзақ жылдар бойы сүйіктісі болған аргентиналық коммунист Эстела Кантомен қарым-қатынастың толық үзілуіне әкелді. 1956 жылы "Эль Хогар" газетіне берген сұхбатында ол: "[Коммунистер] тоталитарлық режимдерді қолдайды және ой еркіндігіне жүйелі түрде қарсы күреседі, диктатуралардың басты құрбандарының ақыл-ой мен мәдениет екенін естен шығарады" деді. Борхес түсіндірді: "Көптеген адамдар диктатураны қолдайды, себебі ол оларға өздері үшін ойлаудан аулақ болуға мүмкіндік береді. Оларға барлығы дайын күйде ұсынылады. Тіпті, оларға пікірлер, құпия сөздер, ұрандар, тіпті мақтауға немесе жерге төмендетуге болатын құдайлар беретін мемлекеттік органдар да бар, бұл үстем желге немесе жетекші партия басшыларының нұсқауларына сәйкес болады". Кейінірек Борхес марксистік және коммунистік авторларды, ақындарды және зиялыларды жиі сынады. Бургинмен сұхбатта Борхес Чили ақыны Пабло Неруданы "өте жақсы ақын" деп атады, бірақ Совет Одағын шартсыз қолдап, АҚШ-ты қаралағаны үшін "өте жаман адам" деп сипаттады. Борхес Неруда туралы: "Енді ол бұл бекер екенін біледі" деді. Сол сұхбатта Борхес Испания Азамат соғысы кезінде ұлтшыл әскерлер ұрлап, сотсыз өлім жазасын берген атақты ақын және драматург Федерико Гарсия Лорканы да сынады. Борхестің пікірінше, Лорканың өлеңдері мен пьесалары, оның трагикалық өліміне қарағанда, олардың нақты мәнінен жақсы көрінеді.

Borges recurrently declared himself a "Spencerian anarchist who believes in the individual and not in the State" due to his father's influence. In an interview with Richard Burgin during the late 1960s, Borges described himself as a "mild" adherent of classical liberalism. He further recalled that his opposition to communism and to Marxism was absorbed in his childhood, stating: "Well, I have been brought up to think that the individual should be strong and the State should be weak. I couldn't be enthusiastic about theories where the State is more important than the individual." After the overthrow via coup d'état of President Juan Domingo Perón in 1955, Borges supported efforts to purge Argentina's Government of Peronists and dismantle the former President's welfare state. He was enraged that the Communist Party of Argentina opposed these measures and sharply criticized them in lectures and in print. Borges's opposition to the Party in this matter ultimately led to a permanent rift with his longtime lover, Argentine Communist Estela Canto. In a 1956 interview given to El Hogar, he stated that "[Communists] are in favor of totalitarian regimes and systematically combat freedom of thought, oblivious of the fact that the principal victims of dictatorships are, precisely, intelligence and culture." Borges elaborated: "Many people are in favor of dictatorships because they allow them to avoid thinking for themselves. Everything is presented to them ready made. There are even agencies of the State that supply them with opinions, passwords, slogans, and even idols to exalt or cast down according to the prevailing wind or in keeping with the directives of the thinking heads of the single party." In later years, Borges frequently expressed contempt for Marxist and Communist authors, poets, and intellectuals. In an interview with Burgin, Borges referred to Chilean poet Pablo Neruda as "a very fine poet" but a "very mean man" for unconditionally supporting the Soviet Union and demonizing the United States. Borges commented about Neruda, "Now he knows that's rubbish." In the same interview, Borges also criticized famed poet and playwright Federico García Lorca, who was abducted by Nationalist soldiers and executed without trial during the Spanish Civil War. In Borges's opinion, Lorca's poetry and plays, when examined against his tragic death, appeared better than they actually were.

Фашизмге қарсылық

1934 жылы Адольф Гитлер мен нацистік партияға көңіл білдірген Аргентиналық ультраұлтшылдар Борхестің құпия түрде еврей екенін және оның аргентиналық еместігін мәлімдеді. Борхес «Yo, Judío» («Мен, еврей») атты эссесімен жауап берді, бұл Аргентинадағы еврейлерге қарсы қудалау кезінде «Мен, аргентиналық» («Yo, Argentino») деген сөзді айтқан құрбандардың ескі әдетіне сілтеме жасады, осылайша еврей еместігін көрсетуге тырысты. Эсседе Борхес еврей болғанына қуанарын айтады және кез келген таза кастильдіктердің мың жыл бұрын ежелгі еврей тегінен тараған болуы мүмкін екенін атап өтеді. 1938 жылы жазған эссесінде Борхес нацистік партияның идеологиясына сәйкес келу үшін өткендегі неміс авторларын қайта жазған антологияны қарастырды. Ол Германияның «хаостық қараңғылыққа құлауына» және тарихты өзгертуіне наразылық білдірді. Ол мұндай кітаптар неміс халқының мәдениетін, тарихын және адалдығын ұлттық мәртебесін қайта жаңғырту атымен құрбан еткенін айтты. Балалар кітаптарын пропаганда үшін пайдалану «барбарлардың қылмыстық өнерін жетілдіреді» деп жазды. 1944 жылы жазған эссесінде Борхес: «Нацизм – Эригенаның тозағы сияқты нағыз емес нәрсе. Онда өмір сүру мүмкін емес, адамдар оған үшін өлуге, жалған айтуға, жаралануға және өлтіруге ғана болады. Ешкім жанның тереңінен оның жеңіске жетуін қаламайды. Мен мынадай болжам жасауға батыламын: Гитлер жеңіліске ұшырағысы келеді. Гитлер оны жоятын әскерлермен соқыр түрде ынтымақтасады, металл құстар мен айдаһар (олар өздерінің жыртқыш екенін білген болуы керек) Геркулеспен құпия түрде ынтымақтасқандай». 1946 жылы Борхес «Неміс реквиемі» атты қысқа әңгімесін жариялады, ол сотталған нацистік соғыс қылмыскері Отто Дитрих зюр Линдедің соңғы өсиеті ретінде бейнеленген. 1971 жылы Колумбия университетінде өткен конференцияда студент Борхеске осы әңгіме туралы сұрақ қойды. Ол былай деп еске алды: «Германия жеңілгенде мен зор қуаныш пен жеңіс сезіміне бөлендім, бірақ сонымен бірге неміс жеңілісін трагедиялық деп ойладым, себебі бізде Еуропадағы ең білімді адамдар, көркем әдебиет, философия және поэзияның бай дәстүрі бар. Бірақ осы адамдар Адольф Гитлер деген ақылсыз адамның алдауына ілігіп, менің ойымша, бұл үлкен трагедия». 1967 жылы Бергинмен сұхбатта Борхес Аргентинадағы нацистік көзқарастарды ұстанатын адамдармен болған қарым-қатынасының әңгіме жазылуына қалай әкелгенін еске алды. Ол былай деді: «Содан кейін Германия жағында болған адамдардың Германияның жеңісі мен даңқы туралы ойламағанын түсіндім. Оларға шын мәнінде ұнаған нәрсе – «Блицкриг» идеясы, Лондонның өртеніп, елдің қирауы болды. Неміс ұшқыштарына келсек, олар оларға ешқандай мән бермеді. Содан кейін мен: «Германия жеңіліп қалды, Америка бізді осы қасіретінен құтқарды» деп ойладым. Бірақ менің қай жақта тұрғанымды ешкім күмәнданбайтындықтан, мен нацистердің пайдасына не істеуге болатынын әдеби тұрғысынан қарастырамын. Содан кейін мен идеалды нацисті жасадым». 1971 жылы Колумбия университетінде Борхес әңгіменің жаратылуы туралы былай түсіндірді: «Мен нағыз нацисттің қандай болуын елестетуге тырыстым. Яғни, зорлық-зомбылықты өзі үшін мақтауға лайық деп санайтын адамды. Содан кейін мен нацистердің бұл архетипі жеңіліске ұшырағанына ренжімейтінін ойладым, өйткені жеңіс пен жеңіліс – тек қана кездейсоқтық мәселесі. Ол тіпті америкалықтар мен британдықтар соғыста жеңіске жеткен жағдайда да осы фактіге қуанған болар еді. Әрине, мен нацистермен кездескенде, олар менің ойымдағы нацист емес екенін байқадым, бірақ бұл саяси трактат болу үшін жазылмаған. Бұл нағыз нацист тағдырында трагедиялық бір нәрсе бар екенін көрсету үшін жасалған. Бірақ мен нағыз нацист болған емеспін деп ойлаймын. Мен Германияға барғанда, бірде-бір нацисті кездестірмедім. Олардың барлығы өзіне аянып, мен де оларға аянып қарауымды қалады».

In 1934, Argentine ultra nationalists, sympathetic to Adolf Hitler and the Nazi Party, asserted Borges was secretly Jewish, and by implication, not truly Argentinian. Borges responded with the essay "Yo, Judío" ("I, a Jew"), a reference to the old phrase "Yo, Argentino" ("I, an Argentine") uttered by potential victims during pogroms against Argentine Jews, to signify one was not Jewish. In the essay, Borges declares he would be proud to be a Jew, and remarks that any pure Castilian is likely to come from ancient Jewish descent, from a millennium ago. In a 1938 essay, Borges reviewed an anthology which rewrote German authors of the past to fit the Nazi party line. He was disgusted by what he described as Germany's "chaotic descent into darkness" and the attendant rewriting of history. He argued that such books sacrificed the German people's culture, history and integrity in the name of restoring their national honour. Such use of children's books for propaganda he writes, "perfect the criminal arts of barbarians." In a 1944 essay, Borges postulated,text=Nazism suffers from unreality, like Erigena's hell. It is uninhabitable; men can only die for it, lie for it, wound and kill for it. No one, in the intimate depths of his being, can wish it to triumph. I shall risk this conjecture: Hitler wants to be defeated. Hitler is blindly collaborating with the inevitable armies that will annihilate him, as the metal vultures and the dragon (which must have known that they were monsters) collaborated, mysteriously, with Hercules." In 1946, Borges published the short story "Deutsches Requiem", which masquerades as the last testament of a condemned Nazi war criminal named Otto Dietrich zur Linde. In a 1971 conference at Columbia University, Borges was asked about the story by a student from the creative writing program. He recalled, "When the Germans were defeated I felt great joy and relief, but at the same time I thought of the German defeat as being somehow tragic, because here we have perhaps the most educated people in Europe, who have a fine literature, a fine tradition of philosophy and poetry. Yet these people were bamboozled by a madman named Adolf Hitler, and I think there is tragedy there." In a 1967 interview with Burgin, Borges recalled how his interactions with Argentina's Nazi sympathisers led him to create the story. He recalled, "And then I realized that those people that were on the side of Germany, that they never thought of German victories or the German glory. What they really liked was the idea of the Blitzkrieg, of London being on fire, of the country being destroyed. As to the German fighters, they took no stock in them. Then I thought, well now Germany has lost, now America has saved us from this nightmare, but since nobody can doubt on which side I stood, I'll see what can be done from a literary point of view in favor of the Nazis. And then I created the ideal Nazi." At Columbia University in 1971, Borges further elaborated on the story's creation, "I tried to imagine what a real Nazi might be like. I mean someone who thought of violence as being praiseworthy for its own sake. Then I thought that this archetype of the Nazis wouldn't mind being defeated; after all, defeats and victories are mere matters of chance. He would still be glad of the fact, even if the Americans and British won the war. Naturally, when I am with Nazis, I find they are not my idea of what a Nazi is, but this wasn't meant to be a political tract. It was meant to stand for the fact that there was something tragic in the fate of a real Nazi. Except that I wonder if a real Nazi ever existed. At least, when I went to Germany, I never met one. They were all feeling sorry for themselves and wanted me to feel sorry for them as well."

Шығармалары

Вардрип Фруин мен Монфорт Борхестің «Сервантестен бері испан тіліндегі әдебиеттегі ең маңызды тұлға болуы мүмкін» екенін айтады. Ол зор ықпалға ие болған, керемет күшті концепцияларды бейнелейтін күрделі өлеңдер, әңгімелер мен эсселер жазған. Борхестің туындылары Гомер мен Мильтонның шығармаларымен теңестірілді. Шындығында, сыншы Харольд Блум Борхесті Батыс әдебиетінің негізгі тұлғаларының қатарына қосады. Борхес ең көп танылған қысқа әңгімелерінен бөлек, өлеңдер, эсселер, сценарийлер, әдеби сын жазып, көптеген антологияларды редакциялаған. Оның ең ұзын көркем туындысы – 1971 жылы жарық көрген «Конгресс» атты он төрт беттік әңгімесі. Оның зихи құштарлығының басты элементтері – мифология, математика, теология, оларды әдебиет арқылы біріктіру, кейде ойнақы, кейде терең ойлы. Борхес өмірі бойы өлең жазды. Көру қабілеті нашарлаған сайын (қартаюмен және көз хирургиясының жетістіктерімен күресте), ол өлеңге көбірек ден қоя бастады, себебі аяқталмаған туындыны жатқа айта алатын. Оның өлеңдері көркем шығармаларындағы сияқты кең ауқымды қызығушылықтарды қамтиды, сондай-ақ оның сындық еңбектері мен аудармаларында, жеке ойларынан туындаған мәселелер де бар. Мысалы, оның идеализмге деген құштарлығы оның туындыларында көрінеді, «Тлон, Укбар, Орбис Тертиус» романындағы Тлонның ойдан шығарылған әлемінде және «Уақытты жаңадан жоққа шығару» эссесінде бейнеленген. Борхес белгілі аудармашы болған. Ол ағылшын, француз, неміс, ескі ағылшын және ескі норвег тілдеріндегі әдебиеттерді испан тіліне аударған. Оның алғашқы жарияланымдарының бірі, Буэнос-Айрес газетінде, тоғыз жасында Оскар Уайльдтың «Бақытты ханзада» әңгімесін испан тіліне аударған. Өмірінің соңында ол Снорри Стурлусонның «Эдда» прозасының бір бөлігін испан тілінде жариялаған. Ол сонымен қатар Амброз Бирс, Уильям Фолкнер, Андре Жид, Герман Гессе, Франц Кафка, Рудьярд Киплинг, Эдгар Аллан По, Уолт Уитмен және Вирджиния Вульфтың туындыларын аударған (біржақты өзгерістер енгізе отырып). Борхес аударма өнері туралы көптеп жазып, дәріс берген, аударма түпнұсқадан жақсы болуы мүмкін, тіпті оған адал болмауы мүмкін және бір туындының әртүрлі, тіпті қарама-қайшы нұсқалары да бірдей құнды болуы мүмкін екенін айтқан. Борхес әдеби жалғандықтың және жоқ әдебиеттің шолуы сияқты тәсілдерді қолданды, бұл екеуі де қазіргі псевдоэпиграфтың формалары.

Wardrip Fruin and Montfort argue that Borges "may have been the most important figure in Spanish language literature since Cervantes. He was clearly of tremendous influence, writing intricate poems, short stories, and essays that instantiated concepts of dizzying power." Borges's work has been compared to that of Homer and Milton. Indeed, the critic Harold Bloom numbers Borges among the key figures of the Western literary canon. In addition to short stories for which he is most noted, Borges also wrote poetry, essays, screenplays, literary criticism, and edited numerous anthologies. His longest work of fiction is a fourteen page story, "The Congress", first published in 1971. Paramount among his intellectual interests are elements of mythology, mathematics, theology, integrating these through literature, sometimes playfully, sometimes with great seriousness. Borges composed poetry throughout his life. As his eyesight waned (it came and went, with a struggle between advancing age and advances in eye surgery), he increasingly focused on writing poetry, since he could memorize an entire work in progress. His poems embrace the same wide range of interests as his fiction, along with issues that emerge in his critical works and translations, and from more personal musings. For example, his interest in idealism runs through his work, reflected in the fictional world of Tlön in "Tlön, Uqbar, Orbis Tertius" and in his essay "A New Refutation of Time". Borges was a notable translator. He translated works of literature in English, French, German, Old English, and Old Norse into Spanish. His first publication, for a Buenos Aires newspaper, was a translation of Oscar Wilde's story "The Happy Prince" into Spanish when he was nine. At the end of his life he produced a Spanish language version of a part of Snorri Sturluson's Prose Edda. He also translated (while simultaneously subtly transforming) the works of, among others, Ambrose Bierce, William Faulkner, André Gide, Hermann Hesse, Franz Kafka, Rudyard Kipling, Edgar Allan Poe, Walt Whitman, and Virginia Woolf. Borges wrote and lectured extensively on the art of translation, holding that a translation may improve upon the original, may even be unfaithful to it, and that alternative and potentially contradictory renderings of the same work can be equally valid. Borges employed the devices of literary forgery and the review of an imaginary work, both forms of modern pseudo epigrapha.

Дискография

Борже жазған туындыларына оның өлеңдерін оқуы, аргентиналық композитор Астор Пьяццолламен жасаған бірлескен жұмысы және буддизмнен поэзияның мәніне дейінгі әртүрлі тақырыптар бойынша бірнеше лекциясы кіреді.

Жалған ақпараттар мен жалған ақпараттар

Борхестің ең танымал әдеби жалған шығармалары жинағы оның Аргентинаның "Эль-Хогар" журналында тұрақты бағаны болған аудармашы және әдеби сыншы ретіндегі ерте жұмыстарына жатады. Көптеген заңды аудармалармен қатар, ол өзінің түпнұсқа шығармаларын да жариялады, мысалы, Эммануэль Сведенборг стилінде.

Алғашқы басылған көркем әдебиетінің кіріспесінде, "Тарбаға жолдар бағы", Борхес былай дейді: "Бес жүз бетке сыйғызылған идеяны бес минут ішінде ауызша жеткізуге болатын алып кітаптарды құрастырудың еңбекті және кедейлендіретін ақымақтығы бар. Оның орнына, бұл кітаптар бұрыннан бар деп есептеп, олардың тұжырымын, түсіндірмесін ұсыну дұрыс". Одан кейін ол Сартор Ресартустың және Сэмюэл Батлердің "Жақсы бейіт" шығармаларын мысалға келтіреді, бірақ "бұл шығармалар кітаптар екендігімен кемшіліктері бар және басқаларынан нашар емес. Мен ақылға қонымды, жарамсыз және жалқау адам ретінде, ойдан шығарылған кітаптарға жазбалар жасауды жөн көрдім". Екінші жағынан, кейбір шығармалар, мысалы "Instantes" поэмасы, дұрыс емес Борхеске жатқызылды.

Борхестің шығармаларын сынға алу

Борхестің стильді аймақтық криолизмнен космополиттік стильге ауыстыруы оған Contorno, солшыл, Сартрдың ықпалымен Давид Виньяс пен оның інісі, сондай-ақ Ноэ Хитрик және Адольфо Прието сияқты басқа да зиялылар құрған аргентиналық журнал сияқты басылымдардан көп сын әкелді. 1960 жылдардың басындағы Пероннан кейінгі Аргентинада Конторно Борхес сияқты ескі жазушылардың шынайылығына күдікпен қараған және олардың тәжірибешілдік мұрасына сұрақ қойған жастардың арасында кең қолдау тапты. Олардың пікірінше, сиқырлы реализм мен әмбебап шындықтарды зерттеу, қоғамның проблемаларына жауапкершілік пен салқындықпен қараудың құнына келді. Конторно жазушылары Борхес пен Эдуардо Маллеаны «техника шеберлері» деп мойындады, бірақ олардың туындыларында, олар өмір сүрген шындықпен байланыс болмағандықтан, мазмұн жеткіліксіз екенін айтты, бұл олардың өнерде өмір мен шындықты қабылдаудан бас тартуына экзистенциалистік сын болды. Дегенмен, Борхестің кейінгі туындыларында романтикалық махаббатқа қатысты мысалдар бар, мысалы, «Құм кітабынан» «Ульрикке» әңгімесі. «El muerto» әңгімесінің басты кейіпкері Азеведо Бандейраның «керемет, үлкендікке құмар, қызыл шашты әйеліне» құштарлық танытады, кейін «шашы жарқыраған әйелмен ұйықтайды». «Эмма Зунц» – Борхестің әйел басты кейіпкері бар жалғыз әңгімесі. Бұл туынды 1948 жылы жарық көрген. Онда әкесінің ар-ұжданына нұқсан келтіріліп, өзіне-өзі қол жұмсауына кек қайтару үшін бір адамды өлтірген жас еврей қызының оқиғасы баяндалады. Ол қылмысты мұқият жоспарлайды, өз құрбанында жыныстық тәртіпсіздік тудыру үшін бейтаныс адаммен жағымсыз жыныстық қатынасқа келіседі. Ол кісі өлтіруді алдын ала жоспарлап, орындағанына қарамастан, осы әңгіменің басты кейіпкері таңқаларлықтай жақсы көрінеді, себебі кейіпкердің ішкі қасиеттері (қызығы, ол зорлық-зомбылыққа қарсы) және оқиғаның «алыстан, бірақ көңіл жағумен» баяндалуы оның жағдайын ерекше атап көрсетеді.

Borges's change in style from regionalist criollismo to a more cosmopolitan style brought him much criticism from journals such as Contorno, a leftist, Sartre influenced Argentine publication founded by David Viñas and his brother, along with other intellectuals such as Noé Jitrik and Adolfo Prieto. In the post Peronist Argentina of the early 1960s, Contorno met with wide approval from the youth who challenged the authenticity of older writers such as Borges and questioned their legacy of experimentation. Magic realism and exploration of universal truths, they argued, had come at the cost of responsibility and seriousness in the face of society's problems. The Contorno writers acknowledged Borges and Eduardo Mallea for being "doctors of technique" but argued that their work lacked substance due to their lack of interaction with the reality that they inhabited, an existentialist critique of their refusal to embrace existence and reality in their artwork. However, there are some instances in Borges's later writings of romantic love, for example the story "Ulrikke" from The Book of Sand. The protagonist of the story "El muerto" also lusts after the "splendid, contemptuous, red haired woman" of Azevedo Bandeira and later "sleeps with the woman with shining hair". "Emma Zunz" is Borges's only story with a female protagonist. Originally published in 1948, this work tells the tale of a young Jewish woman who kills a man in order to avenge the disgrace and suicide of her father. She carefully plans the crime, submitting to an unpleasant sexual encounter with a stranger in order to create the appearance of sexual impropriety in her intended victim. Despite the fact that she premeditates and executes a murder, the eponymous heroine of this story is surprisingly likable, both because of intrinsic qualities in the character (interestingly enough, she believes in nonviolence) and because the story is narrated from a "remote but sympathetic" point of view that highlights the poignancy of her situation.

Нобель сыйлығының берілмеуі

Борхес әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын ешқашан алмады, және бұл жазушыны үнемі мазалады. Ол осы құрметке ие болмаған көптеген белгілі авторлардың бірі еді. Борхес: "Маған Нобель сыйлығын бермеу скандинавиялық дәстүрге айналды; мен туғаннан бері олар маған берген емес". Дегенмен, Борхес бірнеше рет үміткерлер тізіміне енді. 1965 жылы ол Владимир Набоков, Пабло Неруда және Михаил Шолоховпен бірге қарастырылды, ал 1966 жылы Борхес пен Мигель Анхель Астурияға бірлесіп сыйлық беру ұсынылды. Борхес 1967 жылы тағы да ұсынылып, 2017 жылы жарияланған Нобель комитетінің 50 жылдық мерекелік құжаттарына сәйкес, комитет қараған соңғы үш үміткердің бірі болды. Комитет Борхес, Грэм Грин және Мигель Анхель Астуриасты қарастырып, жеңімпаз ретінде Астуриасты таңдады.

Факті, қиял және сызықтық емес

Борхестің ең танымал әңгімелерінің көбі уақыт ("Сырлы керемет"), шексіздік ("Алеф"), айналар ("Тлон, Укбар, Орбис Тертиус") және лабиринттер ("Екі патша және екі лабиринт", "Астерион үйі", "Өлмейтін", "Тарбаға жолдар бағы") тақырыптарын қамтиды. Уильямсон былай жазады: "Оның негізгі ойы – көркем әдебиет шындық иллюзиясына тәуелді емес; маңыздысы – автордың оқырманында "шығармашылық сенім" тудыру қабілеті". Борхестің фантастикаға деген қызығушылығын Биой Касарес та бөлісті, олар 1942 мен 1967 жылдар аралығында бірнеше әңгімелер жинағын бірлесіп жазды. Көбінесе, әсіресе оның карьерасының басында, факті мен фантастиканың қосылуы алаяқтық немесе әдеби жалғандыққа дейін жететін. "Тарбаға жолдар бағы" (1941) уақыт желілері арқылы таралған, бірінен-бірі ешқайсысы ұқсамайтын, бірақ барлығы тең мүмкіндіктерге ие жолдар идеясын ұсынады. Борхес "шегі жоқ регрессиямен өзін-өзі бүктеп, қайталайтын лабиринт" бейнесін жиі қолданады, сондықтан біз "біз таңдауымызға болатын барлық мүмкін нұсқаулардың бар екенін сезінеміз". Тарбаға жолдардың тармақтары – соңы әртүрлі болатын таңдауларды көрсетеді. Борхес адамның шексіз ғаламда мағына іздеуін бекерлік деп санайды және лабиринтті кеңістік емес, уақыттың жұмбағы ретінде пайдаланады.

Борхес және ғылыми фантастика

Джон Клут былай деп жазады: "Франц Кафканың шығармаларының жинағын, оның ішінде "Метаморфозаны" (coll. 1938) аударған Борхестің әлемдік әдебиетке, оның ішінде жиырмасыншы ғасыр әдебиетіне тигізген әсері соншалықты терең және кең таралған, сондықтан шамамен 1960 жылдан бері ағылшын тілінде жазылған кез келген фантастикалық әңгіме оның туындыларын саналы немесе бейсана түрде көрсете алады. Кез келген фантастикалық әңгіме, құрылымы немесе мазмұны шындықтың мәнін сұраққа салушы немесе онымен ойнайтын, немесе әлемді түсіндіру үшін Лабиринт, Айна, Кітапхана, Карта, Кітап және/немесе Арман бейнелерін керемет түрде қолданатын, міндетті түрде оның он немесе жиырма қысқа әңгімесінде бұрыннан зерттелген қиял теңіздерін аралап өтеді". Клут Борхестің "фантастика және оның авторлары туралы бірінші қолдан (бірақ кейбір тұстарында дәл емес) білімін көрсеткенін" атап өтеді, оның ішінде Х.П. Лавкрафт, Роберт А. Хайнлайн, А.Э. ван Вогт және Рей Брэдбери бар, сондай-ақ Филип К. Дик, Томас Пиншон, Курт Воннегут және Джин Вольф Борхестің тікелей ықпалында болғанын айтады. Уильям Гибсон жас кезінде, Франсис Марионға тиесілі деген жазу үстеліне отырып, "Тлон, Укбар, Орбис Тертиус" атты туындыны оқығандағы "күрделі де, қызық сезімін" еске алады: Егер бағдарламалық жасақтама туралы түсінік маған қол жетімді болғанда, мен бір күні кеңейтілетін бір нәрсені орнатып жатқандай сезінер едім, бірақ дәл қандай кеңдік екенін айта алмаймын. Бұл керемет және ғарыштық комикалық ертегі, таза ақпараттың (яғни, толығымен ойдан шығарылған) біртіндеп және қатал түрде күнделікті өмірге еніп, соңында оны жұтып қоюы, менде әлі жабылмаған бір нәрсені ашты. Өмір бойы ең алғаш рет оқығандарын еске түсіретін шығармалардың арасындағы ең шындығы бар, бірақ "Лабиринттер" мен үшін ерекше болды, мен мұны ерте жаста білгенімді ойлаймын. Ол маған сол күні көрсетілді. Дәлелденді. Өйткені, "Тлонды" (біреу ешқашан "Тлонмен" аяқтамайды, тіпті Борхестің әңгімесімен де аяқтамайды) аяқтағаннан кейін, "Бөлшектелген жолдар бағы" арқылы өтіп, "Пьер Мено, Кихоттың авторы" туралы сөзсіз таң қалғаннан кейін, мен Фрэнсис Марионның алып үстелінде болуы мүмкін кез келген ықпалдан қорықпайтынымды түсіндім."

John Clute writes: "as was earlier the case with Franz Kafka, a collection of whose work he translated as La Metamorfosis (coll. 1938), Borges's influence on twentieth century literature worldwide has been so deep and pervasive that any sf written in English since about 1960 may consciously or subliminally reflect his work. Any sf story whose structure or arguments question or play with the nature of reality – or which makes fantastic use of images of the Labyrinth, the Mirror, the Library, the Map, and/or the Book and/or the Dream to inform the world – will necessarily navigate seas of imagination he has already plumbed, apodictically, in ten or twenty short stories." Clute notes that Borges "revealed a first hand (if at points inaccurate) knowledge of sf and its authors, including H. P. Lovecraft, Robert A Heinlein, A. E. van Vogt and Ray Bradbury" and cites Philip K. Dick, Thomas Pynchon, Kurt Vonnegut and Gene Wolfe as being directly influenced by Borges. William Gibson recalls "the sensation, both complex and eerily simple", of reading "Tlön, Uqbar, Orbis Tertius" in Labyrinths as a young man, seated at a writing desk said to have belonged to Francis Marion: Had the concept of software been available to me, I imagine I would have felt as though I were installing something that exponentially increased what one day would be called bandwidth, though bandwidth of what, exactly, I remain unable to say. This sublime and cosmically comic fable of utterly pure information (i. e. the utterly fictive) gradually and relentlessly infiltrating and eventually consuming the quotidian, opened something within me which has never yet closed Works we all our lives recall reading for the first time are among the truest milestones, but Labyrinths was a profoundly singular one, for me, and I believe I knew that, then, in my early adolescence. It was demonstrated to me, that afternoon. Proven. For, by the time I had finished with "Tlön" (though one never finishes with Tlön, nor indeed any story by Borges) and had traversed "The Garden of Forking Paths" and had wondered, literally bug eyed, at "Pierre Menaud, Author of the Quixote", I discovered that I had ceased to be afraid of any influence that might dwell within Francis Marion's towering desk."

Боргезиялық түйсік

"Борхестік тұйық" философиялық термині оның есімімен аталады және "жазушы оқиғаны жаза ма, әлде оқиға оны жаза ма" деген онтологиялық сұрақ ретінде анықталған. Алғашқы тұжырымдаманы Борхес өзінің "Кафка және оның ізілдестері" атты эссесінде ұсынған. Кафканың еңбектерінен бұрын жазылған туындыларды қарастырғаннан кейін Борхес былай деп жазды: text=Егер мен жаңылыспасам, мен тізбектеген әртүрлі туындылар Кафкаға ұқсайды; егер мен жаңылыспасам, олардың бәрі бір-біріне ұқсамайды. Екінші факт маңыздырақ. Осы мәтіндердің әрқайсысында біз Кафканың ерекшелігін түрлі деңгейде кездестіреміз, бірақ егер Кафка ешқашан бір жол жазбаса, біз бұл ерекшелікті сезбес едік; яғни, ол жоқ болар еді. Браунингтің "Қорқыныш пен ой-толғаныс" поэмасы Кафканың туындыларын болжамдайды, бірақ біздің Кафканы оқығанымыз поэманы оқығанымызды айқын түрде өзгертеді және басқа бағытқа бұрады. Браунинг оны қазіргідей оқымаған. Сынаушылар лексикасында "ізілдес" сөзі қажет, бірақ оны кез келген дау-жанжал немесе бәсекелестік мағынасынан тазарта білу керек. Шындығында, әрбір жазушы өзінің ізілдестерін жасайды. Оның еңбегі өткенге деген түсінігімізді өзгертеді, сондай-ақ болашақты да өзгертеді.

Мартин Фиерро және аргентиналық дәстүр

Өз ұрпағының басқа да жас аргентиналық жазушыларымен бірге Борхес бастапқыда Мартин Фиерроның ойдан шығарылған кейіпкері айналасында бірікті. Жозе Эрнандестің “Мартин Фиерро” поэмасы 19 ғасырдағы Аргентина әдебиетінің ең маңызды туындысы болды. Оның есімді кейіпкері Аргентиналық сезімталдықтың символына айналды, ол еуропалық құндылықтардан тәуелсіз – гаучо, еркін, кедей, пампас даласында тұратын адам. “Аргентиналық жазушы және дәстүр” (1951) атты эссесінде Борхес Эрнандестің аргентиналық мінезді қалай көрсететінін атап өтеді. Поэманың маңызды бір көрінісінде Мартин Фиерро мен Эль Морено уақыт, түн және теңіз сияқты жалпыға ортақ тақырыптарда импровизациялық өлеңдер айтысып, бұл нақты әлемдегі гаучолардың payadas дәстүрін – философиялық тақырыптарда импровизацияланған музыкалық диалогтарды көрсетеді. Борхес Эрнандес гаучо поэзиясының нағыз дәстүрі мен Буэнос-Айрес әдебиетшілері арасындағы “гауческ” модасы арасындағы айырмашылықты білгенін айтады. Ол өз шығармаларында поэманың ұлтшыл интерпретаторларын жоққа шығарады және сыншы Элеутерио Тискорния сияқтыларды еуропалық көзқарастары үшін сынап-жазады. Борхес Аргентина әдебиетінің өзін тек “жергілікті бояумен” шектеуінің қажеті жоқ екенін айтады, оны ол мәдени ұлтшылдықпен теңестіреді. Әулетінің тарихына деген мақтанышынан туған Борхес азаматтық соғыстарды жиі көркем және жартылай көркем әдебиетте (мысалы, “Тадео Исидоро Круздың өмірі”, “Өлі адам”, “Авелино Арредондо”) және поэзияда (“Генерал Кирога көлігімен өлімге келеді”) оқиғалардың ортасы ретінде пайдаланды. Борхестің анасының әкесі Мануэль Исидоро Суарес тағы бір әскери батыр болды, оны Борхес “Юнинде жеңіске жеткен полковник Суаресқа арналған бір бет” өлеңінде бейнеледі. Оның ғылыми еңбектері оның көркем әдебиетіндегі көптеген тақырыптарды зерттейді. “Танго тарихы” сияқты эсселері немесе “Мартин Фиерро” эпостық поэмасына жазған еңбектері аргентиналықтардың өзіндігі мен әртүрлі аргентиналық субмәдениеттер сияқты аргентиналық тақырыптарды қарастырады. Оның “La muerte y la brújula” сияқты әңгімелеріндегі кейіпкерлердің, оқиғалардың және тақырыптардың әртүрлі шежірелері аргентиналық үлгілерді пайдаланды, бірақ оқырмандарына жағымпаздық жасамайды немесе аргентиналық мәдениетті “екзотикалық” деп көрсетпейді. “El escritor argentino y la tradición” атты эссесінде Борхес Құранда түйелердің жоқтығы оның арабтық туынды екенінің дәлелі екенін айтады (Құранда түйелер туралы айтылғанына қарамастан). Ол тек “араб” туындысын жазуға тырысқан адам ғана түйені мақсатты түрде қосатынын ұсынды. Ол осы мысалды ғаламдық экзистенциалдық мәселелерге қатысты диалогтың гаучолар мен танголар туралы жазу сияқты аргентиналық екенін көрсету үшін пайдаланады. Борхес футболды жек көретін. https://us. as. com/us/2021/08/24/tikitakas/1629839757 110577. html

Along with other young Argentine writers of his generation, Borges initially rallied around the fictional character of Martín Fierro. Martín Fierro, a poem by José Hernández, was a dominant work of 19th century Argentine literature. Its eponymous hero became a symbol of Argentine sensibility, untied from European values – a gaucho, free, poor, pampas dwelling. In his essay "The Argentine Writer and Tradition" (1951), Borges celebrates how Hernández expresses the Argentine character. In a key scene in the poem, Martín Fierro and El Moreno compete by improvising songs on universal themes such as time, night, and the sea, reflecting the real world gaucho tradition of payadas, improvised musical dialogues on philosophical themes. Borges points out that Hernández evidently knew the difference between actual gaucho tradition of composing poetry versus the "gauchesque" fashion among Buenos Aires literati. In his works he refutes the arch nationalist interpreters of the poem and disdains others, such as critic Eleuterio Tiscornia, for their Europeanising approach. Borges denies that Argentine literature should distinguish itself by limiting itself to "local colour", which he equates with cultural nationalism. Spurred by pride in his family's heritage, Borges often used those civil wars as settings in fiction and quasi fiction (for example, "The Life of Tadeo Isidoro Cruz", "The Dead Man", "Avelino Arredondo") as well as poetry ("General Quiroga Rides to His Death in a Carriage"). Borges's maternal great grandfather, Manuel Isidoro Suárez, was another military hero, whom Borges immortalized in the poem "A Page to Commemorate Colonel Suárez, Victor at Junín". His nonfiction explores many of the themes found in his fiction. Essays such as "The History of the Tango" or his writings on the epic poem "Martín Fierro" explore Argentine themes, such as the identity of the Argentine people and of various Argentine subcultures. The varying genealogies of characters, settings, and themes in his stories, such as "La muerte y la brújula", used Argentine models without pandering to his readers or framing Argentine culture as "exotic". In his essay "El escritor argentino y la tradición", Borges notes that the very absence of camels in the Qur'an was proof enough that it was an Arabian work (despite the fact that camels are, in fact, mentioned in the Qur'an). He suggested that only someone trying to write an "Arab" work would purposefully include a camel. He uses this example to illustrate how his dialogue with universal existential concerns was just as Argentine as writing about gauchos and tangos. Borges detested football. https://us. as. com/us/2021/08/24/tikitakas/1629839757 110577. html

Көп мәдени ықпал

1816 жылы Аргентина тәуелсіздік жариялаған кезде халықтың көп бөлігі криолло (испан тегінен) тұратын. 1850 жылдардың ортасынан бастап Еуропадан, әсіресе Италия мен Испаниядан иммиграция толқындары елге келді, ал келесі онжылдықтарда Аргентинаның ұлттық ерекшелігі көбейді. Борхес испан, ағылшын, француз, неміс, итальян, англосаксон және көне норвегия әдебиеттеріне толы, күшті еуропалық әдеби контексте жазды. Ол сонымен қатар Жақын және Шығыс Азия туындыларының аудармаларын оқыды. Борхестің шығармалары христиандық, буддизм, ислам және иудаизм, соның ішінде танымал діни тұлғалар, еретиктер мен мистиктер туралы біліммен толық. "Аверростың іздеуі", "Құдайдың жазуы", "Теологтар" және "Иуданың үш түсіндірмесі" сияқты әңгімелерде дін мен ересь терең зерттеледі. Соңғы әңгімедегі христиандық құтқару туралы дәстүрлі түсініктердің күлкілі инверсиясы Борхестің әдебиеттегі теологиялық көзқарасының ерекшелігі болып табылады. Өзі туралы айта келіп, ол: "Шын мәнінде, меннің бар екенімді айта алмаймын. Мен – оқыған барлық жазушылардың, кездескен барлық адамдардың, сүйген барлық әйелдердің, барған барлық қалалардың, барлық ата-бабаларымның жиынтығымын" деді. Жастығында ол Аргентинадан Уругвай мен Бразилияға дейін созылған шекаралық Пампа аймақтарын аралады. Борхес әкесінің тілегі бойынша, ол Генри мен Уильям Джеймс сияқты "әлемдік азамат, ұлы космополит" болуын қалаған. Борхес жас кезінде Швейцария мен Испанияда оқыды және тұрды. Борхес есейген сайын Аргентина бойынша лекция оқыды, ал халықаралық деңгейде қонақ профессор болып жұмыс істеді; ол қартайған сайын әлемді аралауын жалғастырып, соңында Женевада қоныстанды, онда ол жастығының бір бөлігін өткізген. Көптеген уақыттар мен орындардың ықпалымен Борхестің шығармалары ұлтшылдық пен расизмді жоққа шығарды. Аргентинаға тән әртүрлі мәдениеттердің бейнесі әсіресе "Дон Исидоро Пародиге арналған алты мәселе" (Био Касареспен бірлесіп жазылған) және "Өлім мен компас" кітаптарында айқын көрінеді. Борхес мексикалық жазушы Альфонсо Рейесті "кез келген дәуірдегі испан тіліндегі ең үздік прозашы" деп есептегенін жазды. Борхес сонымен қатар Азия мәдениетінің, мысалы, ежелгі қытайлық Го ойынының жанкүйері болды, ол туралы өлеңдер жазды, ал "Тармақталған жолдар бағы" шығармасының негізгі тақырыбы – қытай мәдениеті.

At the time of the Argentine Declaration of Independence in 1816, the population was predominantly criollo (of Spanish ancestry). From the mid 1850s on waves of immigration from Europe, especially Italy and Spain, arrived in the country, and in the following decades the Argentine national identity diversified. Borges was writing in a strongly European literary context, immersed in Spanish, English, French, German, Italian, Anglo Saxon and Old Norse literature. He also read translations of Near Eastern and Far Eastern works. Borges's writing is also informed by scholarship of Christianity, Buddhism, Islam, and Judaism, including prominent religious figures, heretics, and mystics. Religion and heresy are explored in such stories as "Averroes's Search", "The Writing of the God", "The Theologians", and "Three Versions of Judas". The curious inversion of mainstream Christian concepts of redemption in the last story is characteristic of Borges's approach to theology in his literature. In describing himself, he said, "I am not sure that I exist, actually. I am all the writers that I have read, all the people that I have met, all the women that I have loved; all the cities that I have visited, all my ancestors." As a young man, he visited the frontier pampas which extend beyond Argentina into Uruguay and Brazil. Borges said that his father wished him "to become a citizen of the world, a great cosmopolitan," in the way of Henry and William James. Borges lived and studied in Switzerland and Spain as a young student. As Borges matured, he traveled through Argentina as a lecturer and, internationally, as a visiting professor; he continued to tour the world as he grew older, finally settling in Geneva where he had spent some of his youth. Drawing on the influence of many times and places, Borges's work belittled nationalism and racism. Portraits of diverse coexisting cultures characteristic of Argentina are especially pronounced in the book Six Problems for don Isidoro Parodi (co authored with Bioy Casares) and Death and the Compass. Borges wrote that he considered Mexican writer Alfonso Reyes to be "the best prose writer in the Spanish language of any time." Borges was also an admirer of Asian culture, e. g. the ancient Chinese board game of Go, about which he penned some verses, while "The Garden of Forking Paths" had a strong Chinese theme.

Қазіргі заман

Борхес өзінің алғашқы жылдары үстемдік құрған модернизмнің негізінде болды және символизмнің ықпалына түсті. Владимир Набоков пен Джеймс Джойс сияқты, ол өзінің туған мәдениетіне деген қызығушылығын кең көріністермен үйлестірді, сондай-ақ олардың көптілділігімен және тілдегі шығармашылығымен бөлісті. Дегенмен, Набоков пен Джойс прогрессивті түрде көлемді туындыларға ұмтылса, Борхес миниатюрашы болып қалды. Оның шығармалары "барокко" деп атаған нәрсесінен алшақтады: оның кейінгі стилі ертерек туындыларына қарағанда әлдеқайда түсінікті және реалистік. Борхес эмоцияға негіделген өнердің әлеуметтік жағын баса көрсететін медианың гуманистік көзқарасын ұсынды. Егер өнер құрал болса, Борхес сол құралдың адамдармен қарым-қатынас құру үшін қалай қолданылатынына көбірек қызығушылық танытты.

Математика

Аргентиналық математик және жазушы Гильермо Мартинестің "Борхес и ла математика" (Borges y la Matemática, 2003) эсселер жинағы Борхестің өнер туындыларында математикалық ұғымдарды қалай пайдаланғанын көрсетеді. Мартинес Борхестің, мысалы, жиын теориясы туралы, кем дегенде, сырттай білімі болғанын айтады, және ол оны "Құм кітабы" сияқты әңгімелерде шеберлікпен қолданады. Уильям Голдблум Блохтың "Борхестің Бейбел кітапханасының түсініксіз математикасы" (2008) және Флойд Мерреллдің "Ойсыз ойлау: Хорхе Луис Борхес, математика және жаңа физика" (1991) кітаптары да осы қарым-қатынасты зерттейді.

Философия

Фриц Маутнер, тіл философы және "Философия сөздігі" (Wörterbuch der Philosophie) кітабының авторы, Борхеске маңызды әсер етті. Борхес осы неміс философының ықпалын әрқашан мойындады. "Sur" әдеби журналының мәліметінше, бұл кітап Борхестің ең көп оқыған және ең көп назар аударған бес кітабының бірі болды. Борхес Маутнерді алғаш рет 1928 жылы "Аргентиналықтардың тілі" (El idioma de los argentinos) кітабында атады. 1962 жылғы сұхбатында Борхес Маутнерді ұштап әзілге құмар және білімі мол, эрудит адам ретінде сипаттады. Бір сұхбатында Денис Даттон Борхеске "Сіздің шығармаларыңызға қандай философтар әсер етті, кімдерге ең көп қызығушылық таныттыңыз?" деп сұрады. Жауапта Борхес Беркли мен Шопенгауэрді атады. Ол сондай-ақ Спинозаның да ықпалында болды, оның туралы Борхес танымал өлең жазды. Борхес бірде "Мен әрқашан жұмақты бір түрлі кітапхана деп ойладым" деп жазған. ("Siempre imaginé que el Paraíso sería algún tipo de biblioteca.")