Кіріспе
Хорхе Луис Борхестің қысқа әңгімесі, Джонатан Базиль жасаған веб-сайт. "Бабил кітапханасы" (lang es) – аргентиналық автор және кітапханашы Хорхе Луис Борхес (1899–1986) жазған қысқа әңгіме. Онда ғалам белгілі бір форматтағы және әріптер жинағындағы барлық мүмкін 410 беттік кітаптарды қамтитын алып кітапхана түрінде бейнеленеді. Алғаш рет бұл әңгіме 1941 жылы Борхестің "Қылысқан жолдар бақшасы" (El jardín de senderos que se bifurcan) атты әңгімелер жинағында испан тілінде жарияланды. Бұл кітаптың барлығы оның көптеп қайта басылған "Фикционьес" (Ficciones, 1944) кітабына енді. 1962 жылы ағылшын тіліне екі аударма дерлік бір уақытта пайда болды: бірі Джеймс Ирбидің Борхестің әртүрлі туындыларының жинағы "Лабиринттерде", екіншісі Энтони Керриганның "Фикционьес" кітабының толық аудармасының бір бөлігі ретінде жарық көрді.
the website created by Jonathan Basile
"The Library of Babel" (lang es) is a short story by Argentine author and librarian Jorge Luis Borges (1899–1986), conceiving of a universe in the form of a vast library containing all possible 410 page books of a certain format and character set. The story was originally published in Spanish in Borges' 1941 collection of stories El jardín de senderos que se bifurcan (The Garden of Forking Paths). That entire book was, in turn, included within his much reprinted Ficciones (1944). Two English language translations appeared approximately simultaneously in 1962, one by James E. Irby in a diverse collection of Borges's works titled Labyrinths and the other by Anthony Kerrigan as part of a collaborative translation of the entirety of Ficciones.
Сюжет
Борхестің баяндауышы өзінің әлемі жапсарлас алтыбұрышты бөлмелерден тұратын зор кеңістікті сипаттайды. Әр бөлмеде бір қабырғада кіреберіс, екінші қабырғада адамның тіршілік етуіне қажетті минималды жағдайлар, ал қалған төрт қабырғада кітап сөрелері орналасқан. Кітаптардың реті мен мазмұны кездейсоқ және көріне түсініксіз болғанымен, тұрғындар олардың тек 25 негізгі символдың (22 әріп, нүкте, үтір және бос орын) барлық мүмкін комбинацияларын қамтиды деп сенеді. Бұл әлемдегі кітаптардың басым көпшілігі мағынасыз сөздер жиынтығы болғанымен, кітапханада бұрын жазылған немесе болашақта жазылуы мүмкін барлық мәнді кітаптар, сондай-ақ олардың барлық мүмкін өзгерістері мен қате нұсқалары да болуы керек. Баяндауыш кітапханада болашақ туралы болжамдар, кез келген адамның өмірбаяны және барлық тілдердегі әрбір кітаптың аудармасы сияқты барлық пайдалы ақпарат қамтылғанын айтады. Керісінше, көптеген мәтіндер үшін, оларды әртүрлі мазмұнмен оқуға болатын тіл табуға болады. Ақпараттың осы шектен тыс көптігіне қарамастан, барлық кітаптар оқырман үшін мүлдем пайдасыз, кітапханашыларды өмірден қол үзгісі келетін бейшаралыққа жетелейді. Бұл жағдай кейбір кітапханашыларды мистикалық және культ тәрізді мінез-құлыққа итермелейді, мысалы, "Тазалаушылар" деп аталатын топтар, кітапхананы аралап, "Қызыл Алтыбұрыш" пен оның иллюстрацияланған, сиқырлы кітаптарын іздеп, ақылға сыймас деп санайтын кітаптарды жояды. Басқалары барлық кітаптар кітапханада бар болғандықтан, кітаптардың бірі кітапхана мазмұнының толық тізімі болуы керек деп санайды; тіпті кейбіреулері "Кітап Иесі" деп аталатын мессиялық тұлға оны оқыған және оны іздеу үшін кітапхананы шарлап жүргенін айтады.
шексіз кеңістік
Табиғи тіл синтаксисінің қалыпты теорияларында, әрбір синтаксистік тұрғыдан дұрыс айтылған сөз рекурсия арқасында жаңа, ұзақ сөзді жасау үшін кеңейтілуі мүмкін. Дегенмен, Бабель кітапханасындағы кітаптардың ұзындығы шектеулі ("әрбір кітаптың төрт жүз он беті бар; әр беті қырық жолдан, әр жолы шамамен сексен әріптен тұрады"), сондықтан кітапханада тек шектеулі санда әртүрлі тізбектер болуы мүмкін. Борхестің баяндамашысы осы фактіні атап өтеді, бірақ кітапхананың бәрібір шексіз екеніне сенеді; ол оның белгілі бір кезеңмен қайталануын болжайды, соның нәтижесінде кітаптардың көріне кездейсоқ орналасуының "қаосына" соңғы "рет" береді. Математика профессоры Уильям Голдблум Блох өзінің танымал математика кітабында, "Бабель кітапханасының көзге көрінбейтін математикасы" деп түсіндіріп, баяндамашының сезімін растайды. Ол кітапхананың құрылымында міндетті түрде толық толмаған сөрелері бар кем дегенде бір бөлме болуы керек (өйткені бөлмедегі кітаптар саны кітаптардың жалпы санына толық бөлінбейді) және кітапхананың әр қабатындағы бөлмелер бір Гамильтон циклымен байланыстырылуы керек, немесе бір-біріне жете алмайтын кіші топтарға бөлінуі мүмкін екенін көрсетеді.
Куиннің қысқартуы
У. В. О. Куинн "Бабел кітапханасы" шекті екенін, ал бір кітапқа сыймайтын кез келген мәтінді, жалғасы бар екінші кітапты тауып, қайта құруға болатынын айтады. Морзе кодының көмегімен әріптер санын азайтуға болады, бірақ бұл кітаптарды көлемді етеді; кітаптардың көлемін әрқайсысын бірнеше томға бөліп, дубликаттарды жою арқылы да азайтуға болады. Куин былай деп жазады: "Соңғы абсурд енді біздің көз алдымызда: бір нүктесі бар бір томдық және бір сызығы бар екінші томдық әмбебап кітапхана. Осы екі белгіні қайталап, алмастыру арқылы кез келген шындықты жазуға болатынын біз жақсы білеміз. Шекті, бірақ әмбебап кітапхананың кереметі – екілік нотацияның кереметінің кеңейтілген нұсқасы: айтуға тұрарлық барлық нәрсе, және одан да артығы – екі таңбамен айтылуы мүмкін".
Биологиямен салыстыру
Белсендік тізбектердің толық мүмкін жиынтығы (белсендік тізбек кеңістігі) Бабил кітапханасымен салыстырылды. Бабил кітапханасында, санның көптігі және тәртіпсіздік салдарынан, мағыналы кітап табуға жақын мүмкіндік болмады. Табиғи таңдау болмаса, ақуыз тізбектері үшін де осы жағдай орын алатын еді. Әрбір ақуыз тізбегі өзінің көршілерімен (нүктелік мутанттар) қоршалған, олардың кем дегенде бір қызметі болуы мүмкін. Дэниел Деннеттің 1995 жылғы «Дарвиннің қауіпті идеясы» кітабында генетикалық өзгергіштіктің математикасын түсіндіру үшін ол «Мендель кітапханасы» деп атаған барлық мүмкін генетикалық тізбектер жиынтығын бейнелеу үшін Бабил кітапханасы тұжырымдамасын кеңінен қарастырады. Деннет кітаптың кейінірек бөлігінде өзінің Toshiba компьютеріне енгізілуі мүмкін барлық алгоритмдерді бейнелеу үшін осы тұжырымдаманы қайта қолданады, оны «Toshiba кітапханасы» деп атайды. Ол Мендель кітапханасын және Toshiba кітапханасын Бабил кітапханасының ішкі жиынтықтары ретінде сипаттайды.
Кейінгі жазушыларға әсері
Умберто Эконың постмодернистік "Гүлдің аты" (1980) романында Бургостың Хорхе есімді соқыр монах басқаратын лабиринт тәрізді кітапхана бейнеленеді. Бірақ бөлме сегізбұрышты пішінде. Рассел Стандиштің "Ешнәрсе туралы теориясы" Барлық мүмкін сипаттамаларды қамтитын соңғы жиынтықта ақпараттың жоқтығын, демек ғаламның болуына ең қарапайым түсіндірме болатынын көрсету үшін Бабель кітапханасы тұжырымын пайдаланады. Осылайша, бұл теория барлық ғаламдардың бар екенін білдіреді. Уильям Голдблум Блохтың "Борхестің Бабель кітапханасының көзге көрінбейтін математикасы" (2008) кітабы әңгімені математикалық тұрғыдан зерттейді. Блох Борхестің гипотетикалық кітапханасын топология, ақпарат теориясы және геометрия идеяларын қолдана отырып талдайды. Грег Беардың "Уақыт соңындағы қала" (2008) романында басты кейіпкерлер тасымалдайтын жүктерді олардың жасаушысы "Бабель" құру үшін пайдалануды көздейді – ол барлық тілдегі барлық мүмкін символдардың барлық мүмкін комбинацияларын қамтитын шексіз кітапхана. Беар бұл идеяның Борхестен шабыттанғанын айтады, және Борхес кітапта тікелей есімдерін табады. Борхес мүмкін емес нәрселердің энциклопедиясын тапсырыс берген белгісіз аргентиналық ретінде сипатталады, бұл "Тлон, Укбар, Орбис Тертиус" немесе "Құбылалық жандар кітабына" сілтеме. Джонатан Базиль жасаған "Бабель кітапханасы" веб-сайты Борхестің кітапханасының ағылшын тіліндегі нұсқасын имитациялайды. Ол жасаған алгоритм 29 символдың барлық мүмкін комбинацияларын қайталап, "кітап" жасайды: 26 ағылшын әрпі, бос орын, үтір және нүкте. Әр кітап алтыбұрышты кітапханадағы орнына сәйкес келетін координаттармен белгіленеді (алтыбұрыштың атауы, қабырға нөмірі, сөре нөмірі және кітап атауы), сондықтан әр кітапты әрқашан бірдей жерден табуға болады. Сайтта "3200 символдан тұратын барлық мүмкін беттер, шамамен 104677 кітап бар" делінген. Мысалы, координаттар "389fj39l w4 s5 v32" сияқты болуы мүмкін, мұнда "389fj39l" – алтыбұрыштың атауы, "w4" – 4-ші қабырға, "s5" – 5-ші сөре және "v32" – 32-ші томды көрсетеді. Стивен Л. Пектің "Тозақтағы қысқа тұру" (2009) повесінде басты кейіпкер өзінің өмірбаянын қамтитын кітапты барлық мүмкін кітаптардан табуы керек. Борхестің әңгімесі тікелей айтылады, бірақ кітапхананың құрылымы мүлдем өзгеше. Ол сондай-ақ шекті мөлшерде, бірақ байқалатын ғаламнан миллиондаған есе үлкен.