Кіріспе

Grünenthal – Германияның Аахен қаласында орналасқан фармацевтикалық компания. Ол 1946 жылы Chemie Grünenthal ретінде құрылған және одан бері отбасылық меншікте сақталып келеді. Компания соғыстан кейінгі кезеңде Германия нарығына пенициллинді алғаш рет енгізді, одақтас бақылау кеңесі оған қойылған тыйымды алып тастағаннан кейін. Grünenthal 1950-1960 жылдары тератогенді препарат – талидомидті жасап, сатуымен әйгілі болды, ол Контерган атты ұйқы таблеткасы ретінде сатылып, жүктілік кезіндегі токсикоздың алдын алу құралы ретінде насихатталды. Талидомид салдарынан туа біткен ауыр кемшіліктер, түсік және басқа да денсаулық проблемалары пайда болды. Бұл жанама әсерлер 1959 және 1962 жылдары нақты дәлелденгенімен, Grünenthal 1970-1980 жылдарға дейін осы препаратты сатуын тоқтатпады. Компанияның табысының 50 пайыздан астамын трамадол сияқты ауырсыққа қарсы дәрілер құрайды. Компанияның Германияда екі кеңсесі және Еуропа, Латын Америкасы, АҚШ және Қытайда еншілес компаниялары бар. 2016 жылдың қараша айында Thar Pharmaceuticals, ал 2018 жылы Averitas Pharma компанияларын сатып алды.

Тарих

Chemie Grünenthal компаниясы 1946 жылы Герман Виртц ағамен Стольбергте (Рейнланд) Chemie Grünenthal GmbH ретінде құрылды. Ол бұрынғы нацистік партия мүшесі болған. Кейіннен компания Grünenthal GmbH деп аталып, кеңсесі Ахен қаласына көшірілді. Одақтас әскерлерінің бақылау кеңесі неміс компанияларына пенициллинді зерттеуге және өндіруге тыйым салған еді. Тыйым алынған соң, Grünenthal Германия нарығына соғыстан кейінгі кезеңде пенициллинді алғаш болып енгізіп, компанияның қаржылық жағдайына үлкен серпіліс берді.

Талидомид (Контерган)

Ғылыми-зерттеу бөлімінің басшысы Генрих Мюктер, бұрынғы нацистік ғалым, 1954 жылы Grünenthal талидомидті синтездеді және 20 жылға патент алды. 1954 жылы сәуірде компания патент алғаннан кейін клиникалық сынақтарды бастады, ал 1956 жылдың қарашасынан бастап Grippex сауда атауымен тыныс алу жолдары инфекцияларын емдеу үшін препаратты сатты. Бұл талидомид, хинин, С витамині, фенацетин және ацетилсалицил қышқылы бар комбинациялық препарат. Chemie Grünenthal компаниясының зерттеушілері сондай-ақ, жүкті әйелдермен зерттеулер жүргізілмеген болса да, таңғы аурудан зардап шегетін жүкті әйелдерге дәрі-дәрмектің тиімді екенін анықтады. 1957 жылы компания талидомидті Контерган ретінде сата бастады. 1958 жылы Германияда жаңа туған нәрестелердің ерекше санының деформациясы туралы хабарланды. Алайда, ғалымдар бастапқыда ядролық сынақтарды себеп деп ойлады. Тек 1961 жылдың соңында ғана зерттеушілер оның себебі Контерган болуы керектігін анықтады. 1961 жылдың қарашасында талидомид нарықтан алынды. Талидомид жүктілік кезінде препаратты қабылдаған әйелдердің балаларында ауыр деформацияларға әкелді. Сарапшылардың бағалауынша, талидомид дәрісі 2000 баланың өліміне және 10 000-нан астам балада ауыр туа біткен ақауларға әкелді, олардың 5000-ы Батыс Германияда. Шығыс Германияның реттеуші органдары талидомидті мақұлдамады, ал АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) да дәрі-дәрмекті мақұлдаудан бас тартты. Бастапқыда препараттың байқалмаған жанама әсерлерінің және Германияда кейіннен рұқсат етілуінің бір себебі - сол кезде препараттарды тератогендік әсерлерге тексерудің қажеті болмады. Талидомид тек кеміргіштерде сыналыпты, ол кездегі әдеттегі тәжірибе. Ұлыбританияда британдық фармацевтикалық компания The Distillers Company (Biochemicals) Ltd, Distillers Co. Ltd. (1997 жылы Diageo plc құрамына кірген) Талидомидті Distaval брендімен Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландияда таңғы ауруға қарсы дәрі ретінде сатты. Олардың жарнамасында: "Диставалды жүкті әйелдерге және бала емізетін аналарға ана мен балаға зиянсыз әсер етпей, толықтай қауіпсіз түрде беруге болады. Өте қауіпсіз Диставал осы елде үш жылға жуық уақыттан бері тағайындалып келеді" делінген. 1961 жылы мамыр айында Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд қаласында тұратын бір отбасы егіздері деформациямен туғаннан кейін дәрі-дәрмек өндірушісін сотқа берді. Олардың ұлы қолсыз, екі қолы иығынан шығып тұрған, ал қызы ішкі денелерінің түрлі ақауларымен ауыратын. Анасы неміс әйел, күйеуімен 1959 жылы Флоренция университетінде оқып жүргенде танысқан. Ол Германиядан келген Контерган таблеткалары мен дәрігердің рецептімен АҚШ-қа келді. Сотта Chemie Grünenthal компаниясы талидомидті сынауда абайсыздық жасады және оның туа біткен балаларға әсері туралы ескерту жасамады деп айыпталды. 1968 жылы компания талидомидті " жүктілік кезінде" қолдануға кеңес бермейтінін мәлімдеді. Бұл сөз "акушерлік" деп аталды. Бұл сөз дәрігерлер талидомидті жүктіліктің соңғы кезеңінде ғана қауіпсіз деп түсіндіреді деген пікірді нығайту үшін қолданылды. Бұл ойлаудың қате түрі, өйткені Германияның медицина қауымдастығы акушерлік қызметті ұрықтанудан басталады деп анықтайды. Талидомид оқиғасының нәтижесінде Батыс Германияда денсаулық сақтау туралы заң күшейтілді және фармацевтикалық тестілеуге жаңа талаптар енгізілді; 1962 жылы Федералды денсаулық сақтау министрлігі құрылды.

Қылмыстық сот

1968 жылы Grünenthal компаниясының басшылары қасақана емес кісі өлтіруден сотталды. 1970 жылы айыпталушылардың кінәсінің жеңілдігі және істің әрі қарай қаралуына қоғамдық қызығушылықтың жеткіліксіздігіне байланысты қылмыстық іс тоқтатылды.

Өтемақылар

1970 жылы «Грүненталь» компаниясы мүгедектердің «Контерган» қорына 100 миллион немец маркасы төледі, ал Германия үкіметі 320 миллион немец маркасын өтемақы ретінде берді. 1997-2008 жылдар аралығында «Грүненталь» талидомид құрбандарына қосымша төлем жасаудан бас тартты. 2007 жылдың соңында британдық кәсіпкер Николас Добрик құрбандардың тобын ұйымдастырып, одан әрі өтемақы алу үшін халықаралық науқанды бастады. 2008 жылғы 8 мамырда «Грүненталь» компаниясы талидомид құрбандарының жағдайын жақсартуға көмектесу үшін «Талидомид» қорына қосымша 50 миллион евро төлейтінін хабарлады.

Кешірім сұрау

2012 жылдың тамызында компания жарты ғасырдан бері алғаш рет өтініш білдіріп, дәрінің салдарынан туған жағдайға өкініш білдірді. Груненталь компаниясының бас директоры Харальд Сток соңғы 50 жылда компанияның құрбандар мен олардың аналарына тікелей үндеу жасамай келгенін айтты. Компания дәрінен зардап шеккен испандықтардың компанияны сотқа бергеніне қарамастан, оларға өтемақы төлеуден бас тартты.

Асқазан ауруын емдеу

1964 жылы израильдік дәрігер Якоб Шескин талидомидтің жалқаудың (алапестің) емдеуіндегі тиімді екенін анықтады. 1970 жылдардан бері Grünenthal компаниясы жалқау клиникаларына талидомид таблеткаларын жеткізіп келеді, осы арқылы жалқауды емдеуге көмектеседі. Жеткізілім қатаң талаптармен және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен жасалған келісім бойынша жүзеге асырылады. Grünenthal 1986 жылдың шілдесіне дейінгі бірнеше айға дейін АҚШ-та 1000-нан астам жалқаумен ауыратын науқасқа талидомид ұсынды. Бұл препарат әсіресе жалқаумен ауыратын науқастарға терідегі өте ауыр аллергиялық реакцияны емдеуде көмектеседі. Компания жауапкершілікке байланысты қорқыныштан талидомидті экспорттауды тоқтатты. Сондай-ақ, препаратты қажет ететін адамдар үшін медициналық сақтандырудың болмауы да мәселе болды.

Versatis және Tapentadol жағдайлары

2010 жылдың шілдесінде Ұлыбританиялық рецепт бойынша тағайындалатын дәрі-дәрмектер кодексінің (PMCPA) органы Grünenthal компаниясының далалық командалары қолданған плакатқа қатысты шағымдарды алды. Плакат Versatis препаратын мақұлданбаған қолдануға итермеледі, сондай-ақ, құн салыстыру талдауы кемшіліктері бар және жаңылыстыратын болды. Компания баспа шығындарын төлегенін, бірақ редакциялық түзетулерді жасамағанын мәлімдеді. Дегенмен, Кодекс бұзылды және міндеттеме қабылданды. 2010 жылдың қарашасында Ұлыбританиялық дәрі-дәрмектерді және медициналық құралдарды реттеу агенттігі (MHRA) Grünenthal компаниясының лицензияланбаған Tapentadol препаратын медицина қызметкерлеріне таратты деген шағымды алды. Grünenthal компаниясы тергеу жүргізіп, бұл шағымның негізсіз екенін анықтады. Қазіргі күні PMCPA веб-сайтында Grünenthal компаниясына қатысты 16 аяқталған іс тіркелген.

Дәрі-дәрмектерді одан әрі әзірлеу

Компания ауырсынды емдеуге басымдық беріп, осы салада өз зерттеулері мен әзірлемелерін жүргізуде. Груненталь Tramadol дәрісін әзірледі, ол Tramal тауарлық атауымен сатылады және ең көп сатылатын опиоидты ауырсынуға қарсы дәрілердің бірі. Басқа бизнес бөлімшелері – гинекология, дерматология және инфекцияға қарсы препараттар. Қазіргі өнімдерге әйелдердің жүктілігін жоспарлауға арналған Белара таблеткасы және матрицалық ауырсынуға арналған Transtec жамылғысы кіреді. Tramadol IV тізімге жататын препарат болса, Grünenthal лицензиясы бойынша Tapentadol HCl АҚШ-та II тізімге жатады (яғни, ол күшті агонист болып табылады, сондықтан оксикодон және морфин сияқты басқа II тізімге жататын опиоидтар сияқты қолдануға бейім). 2018 жылы Grünenthal ауырсынумен байланысты Nexium және Vimovo тауарлық атауларына еуропалық құқықтарды және Qutenza (капсаицин) үшін АҚШ құқықтарын сатып алды. Компания Averitas Pharma арқылы соңғы активті коммерцияландыру үшін АҚШ құрылымын құруды бастады. Бүйрек зақымдануына байланысты Nexium кейіннен нарықтан алынып тасталды. Бұл препаратты нарыққа шығару алдында жеткілікті сынақтан өткізілмеген. Кейін 2018 жылы Grünenthal Qutenza-ға жаһандық құқықтарды алды.

Әлеуметтік міндеттеме

1998 жылы компания Grünenthal Palliative Medicine қорына негіз салды. Оның көмегімен 2010 жылы RWTH Aachen университетінде паллиативтік күтім бойынша алғашқы академиялық кафедра және клиника ашылды. 2004 жылдан бері Grünenthal EFIC Grünenthal гранты арқылы жас ғалымдарды 200 000 еуро көлеміндегі, өз саласындағы ең ірі сыйлықпен қолдап келеді. Әр жобаға 30 000 еуроға дейін стипендия беріледі. 2009 жылдан бері компания Diversity Charter әлеуметтік бастамасының мүшесі. Сонымен қатар, ол Фармацевтикалық өнеркәсіпте ерікті түрде өзін-өзі реттеу ұйымының негіздеуші мүшесі болып табылады [de].