Кіріспе

Француз-американдық әскери және азаматтық инженер (1789–1864)

Клод "Клаудиус" Крозет (31 желтоқсан 1789 – 29 қаңтар 1864) – әскери қызметкер, педагог және азаматтық инженер. Крозет Францияда дүниеге келді және артиллерия офицері мен азаматтық инженер мамандығын меңгерді. Наполеон армиясы жеңілгеннен кейін, 1816 жылы ол АҚШ-қа эмиграция жасап, Вест-Пойнттегі АҚШ Әскери академиясында оқыту үшін АҚШ армиясына қосылды. 1823 жылы қызметтен кеткен соң, ол Вирджиния Мемлекеттік жұмыстар кеңесінде жұмыс істеді және Вирджиниядағы каналдардың, жолдардың, көпірлердің және теміржолдардың жоспарлау және құрылысын қадағалады, соның ішінде Америка Азаматтық соғысы кезінде Батыс Вирджиния аймағы да болды (сол кезде Крозет Америка Конфедерациясы тарапынан қолдау көрсетті). Крозет 1839 жылы Вирджиния Әскери институтын құруға да көмектесті және "Көк таулардың жолбасшысы" деген лақап атын алды.

Жас шағы, отбасы

Клаудиус Крозет 1789 жылдың 31 желтоқсанында Франциядағы Вильфранш қаласында Пьеррет Варион Крозет пен оның күйеуі, шарап саудагері Франсуа Крозеттің отбасында дүниеге келді. Оның анасы кішкентай шағында қайтыс болды, ал әкесі 1800 жылы Клод пен екі бауырымен бірге Парижге көшіп барды. 1805 жылы Клод Политехникалық мектепте оқуға рұқсат алды. Ол инженерлік (оның ішінде көпір салу) және әскери істерді оқыды және 1807 жылдың 1 қазанында кіші лейтенант дәрежесінде бітірді. Содан кейін Крозет Метцтегі Императорлық артиллерия мектебін бітіріп, 1809 жылдың 9 маусымында екінші лейтенант болып тағайындалды. Осылайша, ол Наполеон Бонапарттың әскерінде қызмет етті және 1812 жылдың 22 шілдесінде Наполеонның Ресейге жорығы кезінде капитандыққа көтерілді. 1812 жылдың қыркүйегінде Бородино шайқасында капитан Крозет тұтқынға алынды, бірақ 1814 жылы босатылып, француз әскеріне қайта оралды. Наполеон 1814 жылдың сәуір айында тақтан бас тартты, бірақ шамамен бір жылдан кейін қайта билікке келді, 1815 жылдың 18 маусымында Ватерлоо шайқасында жеңіліске ұшырады және шамамен бір айдан кейін басылды. Крозет 1816 жылдың 11 сәуірінде француз әскерінен кетті. 1816 жылдың 7 маусымында Парижде Крозет Агата Декампқа үйленді, олардың Агата мен Клаудия Крозет Миллз және Альфред атты балалары болды, ол 1861 жылдың наурыз айында қайтыс болды.

АҚШ-қа және Вест-Пойнтқа көшіп келу

1816 жылдың күзінде Кроз және оның әйелі Америка Құрама Штаттарына көшіп келді. Артына келген сәттен бастап, Кроз Нью-Йорк штатының Вест-Пойнт қаласындағы АҚШ Әскери академиясында инженерлік ғылым профессоры болып жұмыс істеуге кірісті. Вест-Пойнтта жұмыс істеген кезінде, кейбір деректер бойынша, Крозет оқу құралы ретінде тақтаны алғаш рет қолданған адам болып есептеледі. Ол сонымен қатар École Polytechnique-дегі М. Дж. Сганзин курсынан аударылған "Азаматтық инженерияның негізгі курсын" пайдаланды, кампустағы бірнеше ғимараттардың жобасын жасады және "Сипаттамалы геометрия туралы еңбек" жариялады. Томас Джефферсон Клаудиус Крозетті "Америка Құрама Штаттарындағы ең көрнекті математик" деп атады.

Вирджинияның қоғамдық жұмыстар жөніндегі кеңесі

1823 жылы Крозет Вирджиния штатының қоғамдық жұмыстар жөніндегі кеңесінің бас инженері және геодезисі болып сайланды. Ол Вест-Пойнттағы қызметінен кетіп, әйелі мен екі баласын (ұл және қыз) алып, Вирджиния штатының Ричмонд қаласына көшіп келді. Вирджиния штатының қоғамдық жұмыстар жөніндегі кеңесі каналдар, жолдар және теміржолдарды дамытуға белсенді түрде атсалысты. Оның жұмысына түрлі ұсыныстарды бекіту және олардың инженерлік тұрғысынан орындалу мүмкіндігін анықтау кірді. Сол кезде Вирджиния Атлант мұхитынан Огайо өзеніне дейін созылып, Миссисипи өзенінің шығысындағы ең ірі штат еді. Оған қазіргі Батыс Вирджиния штаты да кіретін. Крозет жүздеген көлік жобаларының үстінде жұмыс істеді, мысалы, Солтүстік-Батыс магистралі. Оның осындай көптеген жобаларының бірі – Вирджиниядағы алғашқы Честерфилд темір жолы. Ол қоғамдық жұмыстар жөніндегі кеңес қаражатын бекіту алдында оның жоспарларын қарап шықты. Ол 1831 жылы пайдалануға берілді. 1832 жылы Крозет Вирджиниядан Луизиана штатына жұмыс істеуге кетті. Бірақ 1837 жылы Вирджиниядағы бұрынғы қызметіне оралып, штат үшін қажет жолдар, каналдар, теміржолдар және басқа да жобалармен айналысты. Осы кезде бірнеше теміржол құрылысы жүріп жатты және каналдар жүйесі өзінің толық мүмкіндігіне жетті. Ол 1843 жылы Вирджиния үшін теміржолдардың болашақтағы артықшылықтарын дұрыс болжағандықтан канал иелерінің қолдауын жоғалтып, қызметтен кетті. Оқулықтардың авторы ретінде автомобиль жолдары, теміржол және су құбырларын жобалау туралы жазып, 1848 жылғы штаттың картасын жасады. Бұл карта Томас Джефферсонның әкесі Питер Джефферсон жасағаннан бері бір ғасырдан астам уақыттан кейін жасалған алғашқы карта болды.

Вирджиния әскери институты

Крозет Вирджиния штатының Лексингтон қаласында Вирджиния әскери институтының (VMI) негізін қалаушылардың бірі болды, ол Вирджиния және Оңтүстік штаттары үшін инженерлер мен милиция офицерлерін даярлайтын маңызды оқу орны еді. 1839 жылы VMI ашылған кезде Крозет колледждің академиялық бағдарламасы мен әскери ұйымын жасаушы болды. Алғашқы отырысында VMI Бақылау кеңесінің мүшелері Крозетті Кеңес президенті етіп сайлады, ол бұл лауазымды алты жыл бойы атқарды (сонымен бірге штаттың бас инженері болып қалды). Дегенмен, оның көптеген міндеттері Крозеттің Лексингтонда тұрмауына себеп болды. 1840 жылы ол отбасымен және бес құлымен бірге Вирджиния штатының Ричмонд қаласында тұрды. Он жыл өткен соң ол және кем дегенде екі жас инженер Вирджиния штатының Альбамарл округінде плантация иесі Джон Т. Коккемен бірге тұрды.

Блю Ридж туннельдері

1839 жылы Крозет Блю-Ридж тауларын зерттеп, Вирджиния орталық темір жолының ұзартылуы – Блю-Ридж темір жолының тауды кесіп өтуіне ең қолайлы жол екенін анықтады. Аfton тауындағы Rockfish Gap жанындағы төрт туннель (шығыстан батысқа қарай: Гринвуд туннелі, Бруквилл туннелі, Литл-Рок туннелі және Блю-Ридж туннелі) арқылы өту қажет болды. 4273 фут (1302 м) ұзындықтағы Блю-Ридж туннелі 1856 жылы ашылды, бірақ пойыз қатынасы 1858 жылдың сәуір айында ғана басталды. Ол кезде бұл АҚШ-тағы ең ұзын туннель және әлемдегі ең ұзын туннельдердің бірі болатын. Динамит ойлап табылғанға дейін он жыл бұрын қазылғандықтан, ол «дүниедегі инженерлік керемет» саналды және құрылыс екі жағынан да жүргізілгендіктен, толық туралаудан жарты футқа (15,2 сантиметр) жуық болды. 1858 жылы туннельдер аяқталғаннан кейін Блю-Ридж темір жолы таратылып, Вирджиния орталық темір жолының бір бөлігіне қосылды. Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация генералы Томас Стоунволл Джексон, VMI-дегі бұрынғы оқытушы, Крозеттің туннелін өзінің «жаяу әскерін» (қазіргі кездегі жедел орналасу күштерімен салыстыруға болады) Шенандоа аңғарынан Блю-Ридждің шығыс жағына жылдам жеткізу үшін пайдаланды, бұл Одақтың әскери басшыларын таң қалдырып, алаңдатты. 1868 жылы Вирджиния орталық темір жолы Ковингтон және Огайо темір жолымен бірігіп, Чесапик және Огайо темір жолын құрды; алғашқы туннель 1944 жылы жаңа бағытпен ауыстырылғанға дейін пайдаланылды. Крозеттің ерекше дағдыларына куәлік ететіндей, 1850 жылдардағы технологиялық жетістіктерге қарамастан, 20-шы ғасырдың ортасында салынған «жаңа» туннель Crozet-тің бұрынғы жобасындағы 6 дюйммен салыстырғанда, ортасынан 4 футқа (1 метр) қашық болды.

Өлім және мұра

Кроз 1864 жылдың қаңтарында Конфедерация Азамат соғысында жеңіліске шалқа жатқан кезде, бірақ соғыс аяқталғаннан бір жылдан астам уақыт бұрын, қызы мен күйеуінің үйінде қайтыс болды. Ол бастапқыда әйелі мен балаларының қасына Шоко Хилл зиратында жерленген, бірақ 1942 жылы оның мәйіті Вирджиния әскери институтының зиратына қайта жерленді. Ол басқарып өткен жүздеген жоспарлар мен суреттер Вирджиния кітапханасының мұрағатында сақталып тұр. 1870 жылы Вирджиния штатындағы Крозет қаласы оның құрметіне аталды. Алғашқы Blue Ridge туннелі 2020 жылы Нельсон округінің қолдауымен "теміржолдан жолға" жобасына айналдырылды және АҚШ-тағы үшінші ең ұзын жаяу жүргіншілер туннелі болып табылады. VMI сондай-ақ асханасын оның құрметіне атады, сондықтан курсанттар оны кейде "Club Crozet" деп лақаптайды.