Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Артур Конан Дойлдың Шерлок Холмс туралы қысқа әңгімесі.
Short story by Arthur Conan Doyle featuring Sherlock Holmes
"Бұрық адамның оқиғасы" – сэр Артур Конан Дойл жазған 56 Шерлок Холмс қысқа әңгімесінің бірі. Бұл "Шерлок Холмс естеліктері" жинағына енген 12 әңгімеден бірі. Ол алғаш рет 1893 жылдың шілде айында Ұлыбританиядағы "The Strand Magazine" журналында және 1893 жылдың 8 шілдесінде АҚШ-тағы "Harper's Weekly" журналында жарияланды.
"The Adventure of the Crooked Man", one of the 56 Sherlock Holmes short stories written by Sir Arthur Conan Doyle, is one of 12 stories in the cycle collected as The Memoirs of Sherlock Holmes. It was first published in The Strand Magazine in the United Kingdom in July 1893, and in Harper's Weekly in the United States on 8 July 1893.
Қысқаша мазмұны
Холмс бір түні Уотсонды өзінің кабинетіне шақырып, бір тергеуде көмек сұрайды. Холмс Альдершот лагерінде Корольдік Мунстер полкінің полковнигі Джеймс Барклей мен оның әйелі Нэнси ДеВой Барклейдің сырттай бақытты жұп болғанын түсіндіреді; алайда Барклей қайтыс болыпты, ал оның әйелі оның өлтірілуіне күдікпен қаралып отыр. Холмспен байланыста болған майор Мерфи, Барклейдің әйеліне толық берілгенімен, басқа жағдайларда өшпеншіл болғанын айтады. Ол сондай-ақ, кездейсоқ депрессияға ұшырап, түнде жалғыз қалуды ұнатпаған. Қылмыс болған түні Нэнси Барклей досы Мисс Моррисонмен бірге шіркеу жиналысына кеткен. Ол қайтып келгенде қатты алаңдаған, қызметшісінен шай сұраған. Қызметші шай әкелгенде, таңертеңгі бөлме есігі құлыпталған күйде, Барклейлердің ашуланып дауыс соғысып жатқанын естіген. Нэнси ғана анық естілетін дауыспен "Дэвид", "надан", "маған өмірімді қайтар" деген сөздерді қайталап айтқан. Бірнеше сәттен кейін айқай естілді; Барклейдің керуеншісі ашық француз терезелері арқылы бөлмеге кіргенде, Нэнси құлап жатқанын және полковник өлгенін, басынан қан ағып жатқанын көрген. Бөлме кілті жоқ еді, есікті құлыпшы шақырып ашқан. Нэнси, шоктан уақытша ақылдан адасқан, ауруханаға жеткізілді, ал Холмс тергеу үшін шақырылды. Холмс үшінші адамның болғанын көрсететін белгілер тапты; ол бөлмеде өз таяғын қалдырған, көгалда аяқ іздері қалған, және, мүмкін, кілтті де алған. Холмс сондай-ақ еденде қысқа аяқты, ұзын денелі жануардың іздерін тапты, сондай-ақ жануар Барклейдің канарисын жеуге тырысқаны байқалды. Мисс Моррисонды сұраққа тартып, Холмс олар жиналыстан үйге қайтып келе жатқанда, арқасында ағаш қораппен деформацияланған адамды кездестіргенін білді. Екеуі де қатты сескенген, ол Нэнсиге атымен тіл қатқан, ал ол оған "Генри" деп тіл қатқан. Олар қысқа ғана сөйлесіп, екеуі де қатты ренжіген күйде тарасып кеткен. Досына үндемеуге уәде алғаннан кейін Нэнси үйіне оралды. Адамның сыртқы келбеті ерекше болғандықтан, Холмс оның кім екенін тез анықтады; Генри Вуд, Альдершот маңындағы сарбаздарды көңіл көтерумен айналысатын сиқыршы. Уотсон куәгер ретінде Холмс Вудтың тұрғын үйіне барады. Вуд Нэнсиді кісі өлтірген деп айыпталудан құтқару үшін өз оқиғасын қуана айтады. Отыз жыл бұрын ол Үндістанда болған, және сол кездегі сержант Барклеймен бірге Корольдік Мунстер полкінде сарбаз болған. Екеуі де Нэнси ДеВойды жақсы көрген, бірақ ол әкесінің қарсылығына қарамастан Вудқа адал болған. Алайда, олар бір-біріне адал болды, бірақ 1857 жылғы Үндістан көтерілісі басталғанда, Корольдік Мунстер полкі азық-түлікпен қамтамасыз етуден қиындық көреді. Вуд көмекке ерікті түрде барды, ал Барклей оған жау желілерінен қалай қауіпсіз өту керектігі туралы ақпарат берді; алайда Барклей Нэнсиді өзіне алғысы келгендіктен, көтерілісшілерге Вудтың өтіп баратынын жасырын ескертті. Вуд тұтқындалып, ұстаған адамдарынан сатқындық туралы білді. Көп жылдар бойы ол қайта-қайта құлдыққа алынып, азап шекті, нәтижесінде арқасы мен аяқтары деформацияланды. Ақыры қашып, ол көптеген жылдар бойы Үндістанда сиқыршы ретінде өмір сүрді, Нэнси мен оның әріптес сарбаздары оның қаза тапқанын ойлауын қалады. Қартайған шағында Англияны көріп, сарбаздардың арасында болуды қалап, ол өзінің ескі полкі сол жерде орналасқанын білмей, Альдершотқа бару үшін жеткілікті ақша жинады. Күтпеген жерден Нэнсиге кездесіп, күйеуінің оған сатқындық жасағанын мойындады, содан кейін жасырын түрде оның үйіне барды. Барклидің Нэнсимен дауыс соғысып жатқанын көріп, Вуд француз терезелері арқылы бөлмеге кіріп, оны қорғады; алайда Баркли Вудты тірі көріп бірден инсульттан қайтыс болды және ол құлағанда басын қоршауға соқты. Нэнси айқайлап, есінен танып қалды; осы дау-дамабылдың арасында Вудтың сүйікті мангусты Тедди ағаш қораптан қашып, канаристың артынан пердеге жүгірді. Есіктің кілтін рефлекстік түрде қалтасына салып, Вуд Теддиді қайта ұстап алып, оны кісі өлтірген деп айыптамақ деп қорқып, оқиға орнынан қашып кетті. Вуд сияқты Холмс та 30 жыл бұрынғы әскери жанжалды қайта көтеруге құштар емес; дәрігер-сарапшы полковник инсульттан қайтыс болғанын растағаннан кейін, Холмс Вудтың әңгімесін әзірге құпия ұстайды. Уотсон Нэнсидің "Дэвид" есімін неліктен қолданғанын сұрағанда, Холмс Нэнси күйеуін Киелі кітаптағы Давид патшамен салыстырып отыр деп шешеді, ол Урияны өлтіріп, одан Батшебаны ұрлаған.
Holmes calls upon Watson at his surgery late one night to request his assistance in an investigation. Holmes explains that, in Aldershot Camp, Colonel James Barclay of The Royal Munsters and his wife Nancy DeVoy Barclay were a seemingly happy couple; however, Barclay has died, and his wife is suspected of his murder. Major Murphy, Holmes' contact in the regiment, has explained that Barclay, while completely devoted to his wife, had a rather vindictive nature elsewhere. He had also been subject to random fits of depression, and disliked being left alone at night. The night of the supposed crime, Nancy Barclay had left for a church meeting in company with her friend, Miss Morrison. When she returned, she had been considerably agitated, and had asked her maid for tea. When the maid returned with the tea, she overheard the Barclays furiously arguing behind the locked morning room door. Nancy, the only one loud enough to be clearly audible, repeatedly said the words "David", "coward", and "give me back my life". Moments later, screams rang out; when the Barclay's coachman entered the room through the open french windows, he found Nancy collapsed and the Colonel dead, bleeding from a wound on his head. The key to the room was missing, and the door had to be opened by a locksmith. Nancy, temporarily insane from shock, was removed to a hospital, and Holmes was called in to investigate. Holmes found signs that a silent third party had been present; the man had left his stick in the room, his footprints in the lawn, and presumably also had taken the key. Holmes also found the pawmarks of a short legged, long bodied animal on the floor, as well as signs the creature had attempted to eat the Barclay's pet canary. Interrogating Miss Morrison, Holmes learned that, on the way home from the meeting, she and Nancy had encountered a deformed man with a wooden box on his back. Both he and Nancy seemed badly startled; he addressed her by name, and she addressed him as "Henry". They spoke privately for a moment, then parted, both very upset. After swearing her friend to silence, Nancy had returned home. As the man's appearance was distinctive, Holmes was soon able to discover his identity; Henry Wood, a conjurer who entertained the soldiers around Aldershot. With Watson as a witness, Holmes visits Wood in his lodgings. Wood gladly tells his story to save Nancy from being accused of murder. Thirty years prior, he had been in India, and had been a soldier in the Royal Munsters with then Sergeant Barclay. Both men loved Nancy DeVoy, but she was devoted to Wood, despite her father's disapproval. The couple remained true to each other, nonetheless, but when the Indian Rebellion of 1857 erupted, the Royal Munsters found themselves cut off from supplies. Wood had volunteered to go for help, and Barclay gave him information on how to safely sneak through the enemy lines; however, Barclay, wishing to have Nancy to himself, secretly alerted the insurgents that Wood would be passing. Wood was captured, and learned from his captors of the betrayal. Over the years, he was repeatedly enslaved and tortured, resulting in his deformed back and legs. Finally escaping, he lived for many years in India as a conjurer, preferring Nancy and his fellow soldiers to think he had been killed in action instead of seeing his deformity. In his old age, wanting to see England and be around soldiers again, he saved enough money to travel to Aldershot, not realizing his own old regiment was currently stationed there. Unexpectedly running into Nancy, he had admitted her husband's betrayal to her, then secretly followed her to her house. Seeing Barclay arguing with Nancy, Wood had entered the room through the french windows, to defend her; however, Barclay had instantly died of apoplexy at the mere sight of Wood alive, and struck his head on the fender as he fell. Nancy screamed and fainted; in the chaos, Wood's pet mongoose Teddy escaped his wooden box, and ran up the curtain after the canary. Reflexively pocketing the door key, Wood recaptured Teddy and fled the scene, afraid he would be accused of murder. Like Wood, Holmes is hesitant to rake up a 30 year old military scandal; learning that the medical examiner has confirmed the Colonel died of apoplexy, Holmes keeps Wood's story secret for the time being. Questioned by Watson about Nancy's use of the name "David", when no one involved in the case went by that name, Holmes decides that Nancy must have been comparing her husband to the Biblical King David, who arranged the murder of Uriah to steal Bathsheba from him.
Жариялану тарихы
"Қисық адамның оқиғасы" 1893 жылдың шілдесінде Ұлыбританияда The Strand Magazine журналында, ал АҚШ-та 1893 жылдың 8 шілдесінде Harper's Weekly журналында жарияланды. Ол сондай-ақ 1893 жылдың тамызында The Strand Magazine журналының АҚШ нұсқасында жарияланды. Әңгіме Strand журналында Сидни Пейджет салған жеті иллюстрациямен, ал Harper's Weekly журналында В. Х. Хайд салған екі иллюстрациямен жарық көрді. Ол "Шерлок Холмс мемуарлары" жинағына енді.
"The Adventure of the Crooked Man" was published in the UK in The Strand Magazine in July 1893, and in the US in Harper's Weekly on 8 July 1893. It was also published in the US edition of The Strand Magazine in August 1893. The story was published with seven illustrations by Sidney Paget in the Strand, and with two illustrations by W. H. Hyde in Harper's Weekly. It was included in The Memoirs of Sherlock Holmes,
Кино және теледидар
Бұл әңгіме 1923 жылы Stoll фильмдер сериясының бір бөлігі ретінде үнсіз қысқа фильм ретінде бейімделді. Онда Холмс рөлінде Эйл Норвуд, Уотсон рөлінде Хьюберт Уиллис, миссис Барклей рөлінде Глэдис Дженнингс, ал мисс Моррисон рөлінде Дора Де Уинтон ойнады. Джерри Бреттпен бірге Гранада телеверсиясы түпнұсқаға адал, бірақ жоғалған кілт туралы ақпаратты үй шаруашылығын жүргізуші емес, кочерстке жеткізеді. Сондай-ақ, "Меллоу" полкі "Лансерлер" полкі екені және Барклидің сержанттан офицерге дейін жылдам өркендеуінің көп бөлігі, кем дегенде жартылай, полк сержант-майорының қызына үйленуімен байланысты екені айтылады – Мерфи сол кезде Баркли сержант болғанда жас офицер болғандықтан, емес, оның өзінің қабілетімен. Оқиға кезінде Мерфи әлі де полктің "уақытша" басқарушысы болып майор шеніне ие. Генри Вуд рөлінде Норман Джонс, Нэнси Барклей рөлінде Лиза Дэниелли, Джеймс Барклей рөлінде Денис Хоторн, Мисс Моррисон рөлінде Фиона Шоу, Майор Мерфи рөлінде Пол Чапман, Джейн рөлінде Шелах Стивенсон, жас Генри Вуд рөлінде Майкл Ламсден, жас Нэнси рөлінде Кэтрин Рабетт және жас Барклей рөлінде Джеймс Уилби ойнады. 1999 жылы "Шерлок Холмс 22-ші ғасырда" атты анимациялық телесериалдың "Қисық адам" атты эпизоды ретінде бейімделді. Холмс осы істі өзінің тәуелділік тобына CBS телеарнасының "Элементар" сериалындағы "Есірткі толтырылған алып қару" (2013) эпизодында баяндайды.
The story was adapted as a 1923 silent short film as part of the Stoll film series. It starred Eille Norwood as Holmes and Hubert Willis as Watson, and featured Gladys Jennings as Mrs Barclay and Dora De Winton as Miss Morrison. The Granada TV version with Jeremy Brett is faithful to the original — except that it has the housekeeper, instead of the coachman, tell Holmes of the clue of the missing key. It also hints that the "Mallows" are a "Lancers" regiment and that Barclay owed most of his rapid rise in ranks from Sergeant to Officer due at least in part to his marriage to the daughter of the regimental sergeant major — rather than merit, as Murphy was already a young sub officer at the time Barclay was a Sgt; at the time of the story Murphy is still only a major in "temporary" command of the regiment. It starred Norman Jones as Henry Wood, Lisa Daniely as Nancy Barclay, Denys Hawthorne as James Barclay, Fiona Shaw as Miss Morrison, Paul Chapman as Major Murphy, Shelagh Stephenson as Jane, Michael Lumsden as young Henry Wood, Catherine Rabett as young Nancy, and James Wilby as young Barclay. The story was adapted as a 1999 episode of the animated television series Sherlock Holmes in the 22nd Century titled "The Crooked Man". Holmes describes this case to his addiction group in the episode "A Giant Gun, Filled with Drugs" (2013) in the CBS TV series Elementary.
Радио
Эдит Мейзер бұл әңгімені 1930 жылдың 1 желтоқсанында Ричард Гордон Шерлок Холмс және Ли Ловелл Доктор Уотсон рөлінде ойнаған америкалық «Шерлок Холмс оқиғалары» радио сериясының эпизоды ретінде бейімдеді. Эдит Мейзер бұл әңгімені кейіннен Базил Ратбоун Холмс және Найджел Брюс Ватсон рөлінде ойнаған «Шерлок Холмстың жаңа оқиғалары» америкалық радио сериалдарының бір бөлігі ретінде бейімдеді, ол 1940 жылдың 10 қарашасында эфирге шықты. Майкл Хардвик бұл оқиғаны 1966 жылы BBC Light Programme радиосы арқылы, 1952-1969 жылдар аралығында Карлтон Хоббс Холмс және Норман Шелли Уотсон рөлінде ойнаған радио сериясының бір бөлігі ретінде драматизациялады. «Қықыр адам» 1992 жылы Берт Кулес Клайв Меррисон Холмс және Майкл Уильямс Ватсон рөлінде ойнаған 1989-1998 жылдардағы радио сериясының бөлігі ретінде BBC Radio 4 үшін драматизацияланды. Онда Генри Вуд рөлінде Брайан Блессид, ал майор Мерфи рөлінде Теренс Эдмонд ойнады. Бұл бейімделуде түйіннің аяқтау көрінісіне бұрылыс енгізілген: Холмс бөлмені тастап кеткеннен кейін, Уотсон Вудқа біраз күтуге және содан кейін Нэнси Барклейге қайтуға кеңес береді, оның сыртқы келбетінің өзгеруі оған маңызды емес дейді. Вуд екіұшты жауап береді, ал мәселе (көрермендер үшін) шешілмеген күйінде қалады. Бұл оқиға Джон Патрик Лоури Холмс және Лоуренс Альберт Ватсон рөлінде ойнаған американдық радио шоу «Imagination Theatre» сериясындағы «Шерлок Холмс классикалық оқиғалары» сериясының эпизоды ретінде бейімделді. Эпизод 2015 жылы эфирге шықты.
Edith Meiser adapted the story as an episode of the American radio series The Adventures of Sherlock Holmes which aired on 1 December 1930, with Richard Gordon as Sherlock Holmes and Leigh Lovell as Dr. Watson. Edith Meiser also adapted the story as an episode of the later American radio series The New Adventures of Sherlock Holmes, with Basil Rathbone as Holmes and Nigel Bruce as Watson, that was broadcast on 10 November 1940. Michael Hardwick dramatised the story as a 1966 BBC Light Programme radio adaptation, as part of the 1952–1969 radio series starring Carleton Hobbs as Holmes and Norman Shelley as Watson. "The Crooked Man" was dramatised for BBC Radio 4 in 1992 by Bert Coules as part of the 1989–1998 radio series starring Clive Merrison as Holmes and Michael Williams as Watson. It featured Brian Blessed as Henry Wood and Terence Edmond as Major Murphy. This adaptation contains a twist to the end of the denouement scene: after Holmes has left the room, Watson advises Wood to wait a while and then return to Nancy Barclay, that his disfigurement will not matter to her. Wood answers ambiguously, and the matter is left (as far as the audience is concerned) unresolved. The story was adapted as an episode of The Classic Adventures of Sherlock Holmes, a series on the American radio show Imagination Theatre, starring John Patrick Lowrie as Holmes and Lawrence Albert as Watson. The episode aired in 2015.