Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Артур Конан Дойлдың Шерлок Холмс туралы қысқа әңгімесі "Тұрғын пациенттің оқиғасы" – сэр Артур Конан Дойл жазған 56 Шерлок Холмс әңгімесінің бірі. Бұл әңгіме "Шерлок Холмс естеліктері" жинағына енген 12 әңгімеден бірі. Алғаш рет 1893 жылдың тамызында Ұлыбританиядағы "The Strand Magazine" және АҚШ-тағы "Harper's Weekly" журналдарында жарияланған.
Short story by Arthur Conan Doyle featuring Sherlock Holmes
"The Adventure of the Resident Patient", one of the 56 Sherlock Holmes short stories written by Sir Arthur Conan Doyle, is one of 12 stories in the cycle collected as The Memoirs of Sherlock Holmes. The story was originally published in The Strand Magazine in the United Kingdom and Harper's Weekly in the United States in August 1893.
Қысқаша мазмұны
Холмс пен Уотсонды дәрігер Перси Тревелян кеңес сұрайды, ол жас дәрігер, оның маманы – неврологиялық аурулар. Екі жыл бұрын, өте қабілетті студент болғанымен, тәжірибе ашуға ақшасы жетпеген Тревелян мырза Блессингтон ұсынған ерекше бизнес-ұсынысқа келіседі. Блессингтон Брук-стритте үй сатып алып, оны жиһазбен жабдықтайды, қызметшілерге жалақы төлейді және доктор Тревелянға қажеттінің бәрін сатып алады; Тревелянның істеуі керек нәрсе – кеңес беретін кабинет ашу еді. Блессингтон әр кешке күндізгі есептерді тексеріп, содан кейін Тревелян тапқан әрбір гинея үшін 5 шиллинг пен 3 пенске айналдырады. Дәрігер ол тапқан табыстың төрттен бір бөлігін өзіне қалдырады, ал қалғанын Блессингтон мықты сандыққа салады. Тағы бір ерекше талап – Блессингтонның жүрек ауруына байланысты үйде тұрақты науқас ретінде тұруы. Бұл инвестиция Блессингтонды бай етті, ал Тревелян танымал және құрметті дәрігерге айналды. Бірақ, бірнеше ай бұрын, жақын жерде болған ұрлық туралы газетте оқығаннан кейін Блессингтон қорқып кетті; ол мықты құлыптар мен басқа да қатаң қауіпсіздік шараларын талап етті, сондай-ақ бірнеше апта бойы үйден шығудан бас тартты, жақында ғана кешкі серуендеу әдетіне қайта оралды. Екіншіден, Тревелян Холмсқа келгенге дейін күні кешке ескі орыс дворяны мен оның ұлы дәрігерге келіп, әкесінің каталепсияға шалдыққанын айтты. Әкесі дәрігермен сөйлескенде, ұлы күту бөлмесінде қалды. Бірақ дәрігермен сөйлескенде, қарт кісі каталептикалық ұстамаға түсті. Тревелян бірнеше минут амиль нитритін іздеді, бірақ ол оны әкелгенде әкесі мен ұлы екеуі де жоқ еді. Олар келесі күні кешке қайтадан келіп, кеңес беру кеше аяқталды деп жаңылысқандары үшін кешірім сұрады. Тревелян тағы да әкесімен кеңесті, ал ұлы сыртта күтіп тұрды. Екеуі кеткеннен кейін Блессингтон серуендеуден оралып, бөлмесінде аяқ іздерін тауып, тағы да қорқып, Тревеляннан Холмске көмек шақыруын өтінді. Холмс пен Уотсон дәрігермен бірге Брук-стритке оралады, бірақ Блессингтон Холмсқа неге өмірінен қорқатынын немесе оның артынан кімдер келе жатқанын мойындаудан бас тартады. Оның орнына, ол олардың белгісіз ұрылар екенінен қорқатынын көрсетуге тырысады, олар төсегінің астындағы сандықта сақталған байлығын ұрлауға келген (банкирлерге сенбейді). Холмс ақырында Блессингтонға шындықты айтпайынша, оған көмектесе алмайтынын айтып, ашуланып кетеді. Алайда Холмс аяқ іздерін зерттеу арқылы дәрігердің айтқанын растап, оны күдіктілер тізімінен шығара алды. Бұл дворянның ұлы екі рет бөлмеге кірген, алғаш рет әкесі (көптеген жағдайларда) бір күн бұрын каталептикалық ұстамаға түскендей болды, ал екінші рет дәрігер әкесімен кеңесіп жатқанда, сыртта жаңбыр жауып тұрғандықтан ылғалды аяқ іздерін қалдырды. Бірақ екі рет те Блессингтон серуендеп кеткендіктен, жауларының жолын кесіп тастады. Келесі күні таңертең Холмс пен Уотсон Тревелян шақыруымен Брук-стритке қайта оралады. Блессингтон өлі күйде табылған, ол түні бойы өз-өзіне ілмек тағып өлген. Холмс пен Скотленд-Ярд инспекторы Ланнер оқиға орнын тексерді; Холмс үш кіргізушінің болғанын растайтын дәлелдерді таба алды (әртүрлі маркадағы сигаралар/күл, аяқ іздері, қалған құралдар). Олардың екеуі – деп саналады – «орыс дворяны» мен оның ұлы; үшіншісі белгісіз. Белгілер көрсеткендей, үштік үйге жаңадан жұмысқа алынған паж арқылы кірген. Содан олар Блессингтонға қарсы сот ісін бастады, оны «айыптап», асып тастады, ал паж есіктің алдынан жапты. Блессингтонның суретін түсіріп, Холмс Скотленд-Ярдтың іс қағаздарын қарауға кетеді және ол Блессингтонды Уортингдон банкі тобының бес мүшесінің бірі – Саттон екенін анықтады. Қалғандары – Картрайт, Бидл, Хейвард және Моффат. 1875 жылы топ үлкен қарақшылық жасағаннан кейін Саттон өзінің төрт серігін полицияға сатып жіберіп, тұтқындалудан құтылды. Картрайт банктің күзетшісін өлтіргені үшін асылып, қалған үшеуі 15 жылға бас бостандығынан айырылды. Саттон атын Блессингтон деп өзгертіп, доктор Тревелянмен бірге жасырынып өмір сүрді; оның алғашқы қорқынышы олардың күтпеген жерден түрмеден ерте босатылуы туралы оқығанда болды. Олар оны қорқынышпен іздеп тауып, Картрайтке кек қайтару үшін өлтірді. Саттон Холмсқа өзінің кім екенін мойындамайынша, шындықты айта алмады, ол одан тым қорқып, ұялды. Ланнер пажді тұтқындап, іздестіруді бастайды, бірақ Бидл, Хейвард және Моффат елден қашып кетеді. Пажға қарсы іс дәлел жетіспеуінен тоқтатылады, ал үш қылмыскер Португалия жағасында «Нора Крейна» кемесінің апатқа ұшырауынан қаза тапқан деп күдіктенеді.
Holmes and Watson are consulted by Dr. Percy Trevelyan, a young general practitioner whose specialty is neurological disorders. Two years prior, having been a brilliant student but lacking the money to set up in practice, Trevelyan agreed to a strange business proposition put forward by a Mr. Blessington. Blessington bought a house in Brook Street, furnished it, paid servants, and purchased everything Dr. Trevelyan could need; all Trevelyan had to do was set up a consulting room; every evening Blessington would be checking the days accounts and then turn over 5 shillings and 3 pence for every guinea Trevelyan had earned. The Doctor would keep the 1/4 of what he earned and Blessington would put the rest in a strong box. Another unusual condition is having Blessington to live in the house as a permanent resident patient due to his heart trouble. The investment has made Blessington rich, and Trevelyan has become a well known, respected doctor. However, some months ago, Blessington panicked after claiming to have read a newspaper article about a nearby burglary; he insisted upon stronger locks and other stringent security measures, and also refused to leave the house for several weeks, only recently resuming his habit of taking his evening walk. Secondly, the evening before Trevelyan's visit to Holmes, an elderly Russian nobleman and his son consulted the doctor, due to the father's complaint of catalepsy. The son remained in the waiting room while the father spoke to the doctor however, the old gentleman suffered a cataleptic attack while in the consulting room. Trevelyan spent several minutes looking for some amyl nitrite, but both father and son were gone when he returned with it. They visited again the next evening, apologizing for mistakenly believing the consultation was over the day before. Trevelyan again consulted the father while the son waited outside. After the pair left, Blessington returned from his walk, found footprints in his room, and entered into a state of panic again, insisting Trevelyan go and fetch Holmes to his aid. Holmes and Watson return to Brook Street with the doctor, but Blessington refuses to admit to Holmes why he is obviously afraid for his life, or why there are men after him. He instead tries to pretend he is afraid they are unknown burglars, coming after the fortune he keeps in the chest at the foot of his bed (not trusting bankers). Holmes eventually leaves in disgust, advising Blessington that he cannot help him unless he tells the truth. However, Holmes has been able, by studying the footprints, to confirm the doctor's story and eliminate him as a suspect. It was the nobleman's son who twice entered the room, first while his father (most likely) pretended to have a cataleptic seizure the day before, then a second time while the doctor was kept busy consulting the father, leaving wet footprints since it was rather rainy outside that second day. However, Blessington had been out walking both times, inadvertently frustrating his enemies. The next morning, Holmes and Watson return to Brook Street at a summons from Trevelyan. Blessington has been found dead, having apparently hanged himself during the night. Holmes and Inspector Lanner of Scotland Yard examine the scene; Holmes is able to find convincing evidence (different brands of cigars/ash, footprints, tools left behind) that three intruders were in the house that night. Two of them are the supposed "Russian nobleman" and his son; the third is unknown. Signs indicate the trio were admitted into the house by a confederate, most likely the newly hired page. They then held a sort of mock judicial proceeding against Blessington, "condemned" him, hung him, and retreated, the confederate barring the door behind them. Taking a photograph of Blessington, Holmes leaves to consult Scotland Yard's files, and returns with the news that he has identified Blessington as Sutton, one of the five members of the Worthingdon Bank Gang. The others were Cartwright, Biddle, Hayward, and Moffat. After the gang had committed a massive robbery in 1875, Sutton betrayed his four comrades to the police to escape arrest himself. Cartwright was hanged for murdering the bank's caretaker, and the other three got lengthy prison terms of 15 years apeice. Sutton changed his name to Blessington and moved in with Dr. Trevelyan to hide from them; his first panic had been when he read of their unexpectedly early release from prison. As he feared, they eventually hunted him down and murdered him, to avenge Cartwright. Sutton had been unable to tell Holmes the truth of the matter without admitting his own identity, something he was too frightened and ashamed to do. Lanner arrests the page and instigates a search, but Biddle, Hayward, and Moffat escape the country. The case against the page breaks down for lack of evidence, and the three murderers are suspected to have died in the wreck of the ship Nora Creina off the Portuguese coast.
Жариялану тарихы
"Резидент пациенттің оқиғасы" 1893 жылдың тамыз айында Ұлыбританияда "The Strand Magazine" журналында, ал АҚШ-та 12 тамызда "Harper's Weekly" журналында жарияланды. Бұл оқиға 1893 жылдың қыркүйек айында "The Strand Magazine" журналының АҚШ нұсқасында да жарық көрді. Оқиға Сидни Пейджет салған жеті суретпен "Странд" журналында, ал В. Х. Хайд салған екі суретпен "Harper's Weekly" журналында жарияланды. Ол "Шерлок Холмс естеліктеріне" енгізілді.
"The Adventure of the Resident Patient" was published in the UK in The Strand Magazine in August 1893, and in the US in Harper's Weekly on 12 August 1893. It was also published in the US edition of The Strand Magazine in September 1893. The story was published with seven illustrations by Sidney Paget in the Strand, and with two illustrations by W. H. Hyde in Harper's Weekly. It was included in The Memoirs of Sherlock Holmes,
Көптеген басылымдарда оқиға "Картон қораптың оқиғасынан" Холмстың "ой оқу" көрінісімен басталады, бұл көрініс Дойл кейіннен бұл оқиғаны "Шерлок Холмс естеліктеріне" қоспауға шешім қабылдағаннан кейін қосылды. Джереми Бретттің ойнаған рөлімен "Гранада" телеарнасы түсірген бейімделуде осы оқиғаға негізделген бір бөлім болды. "Шерлок Холмс 22 ғасырындағы" сериалының тоғызыншы бөлімі осы оқиғаға негізделген.
In many editions, the story starts with the Holmes "mind reading" scene from "The Adventure of the Cardboard Box", which was added to this story after Doyle decided the latter story should not be included in The Memoirs of Sherlock Holmes. The Granada television adaptation of the canon starring Jeremy Brett featured an episode based on this story. The ninth episode of Sherlock Holmes in the 22nd Century is based on this story.
Радио
Эдит Мейзер бұл әңгімені 12 қаңтарда 1931 жылы Ричард Гордон Шерлок Холмс рөлінде, ал Ли Ловелл Доктор Уотсон рөлінде ойнаған америкалық "Шерлок Холмс оқиғалары" радио сериясының бір бөлігі ретінде бейімдеді. Сценарийдің жаңадан жасалуы 1936 жылдың 14 наурызында эфирге шықты (Гордон Холмс рөлінде, ал Гарри Уэст Ватсон рөлінде). Эдит Мейзер бұл әңгімені Базил Ратбоун Холмс рөлінде, Найджел Брюс Ватсон рөлінде ойнаған американдық радио сериалы "Шерлок Холмс жаңа оқиғалары" эпизоды ретінде де бейімдеді, ол 1941 жылдың 23 ақпанында таратылды. Майкл Хардвик бұл оқиғаны 1961 жылы эфирге шыққан BBC Light Programme радио адаптациясы ретінде драмалық түрде өңдеді, бұл 1952-1969 жылдардағы радио серияның бір бөлігі болды, онда Карлтон Хоббс Холмс рөлінде, Норман Шелли Ватсон рөлінде, ал Гамильтон Дайс Тревелян рөлінде ойнады. "Резидент-пациент" 1992 жылы Питер Лингтің 1989-1998 жылдардағы радио сериясының бөлігі ретінде BBC Radio 4 үшін драмаланды, онда Клайв Меррисон Холмс рөлінде, ал Майкл Уильямс Ватсон рөлінде ойнады. Онда Роберт Ланг Блессингтон рөлінде, Аджоа Андо Мария рөлінде, ал Дэвид Коссофф граф Орловский рөлінде ойнады. Бұл оқиға Джон Патрик Лоури Холмс рөлінде, Лоуренс Альберт Ватсон рөлінде ойнаған американдық радио шоуы Imagination Theatre сериясынан "Шерлок Холмс классикалық оқиғалары" эпизоды ретінде бейімделді. Эпизод 2009 жылы эфирге шықты.
Edith Meiser adapted the story as an episode of the American radio series The Adventures of Sherlock Holmes which aired on 12 January 1931, with Richard Gordon as Sherlock Holmes and Leigh Lovell as Dr. Watson. A remake of the script was broadcast on 14 March 1936 (with Gordon as Holmes and Harry West as Watson). Edith Meiser also adapted the story as an episode of the American radio series The New Adventures of Sherlock Holmes, with Basil Rathbone as Holmes and Nigel Bruce as Watson, that was broadcast on 23 February 1941. Michael Hardwick dramatised the story as a BBC Light Programme radio adaptation that aired in 1961, as part of the 1952–1969 radio series starring Carleton Hobbs as Holmes and Norman Shelley as Watson, with Hamilton Dyce as Trevelyan. "The Resident Patient" was dramatised for BBC Radio 4 in 1992 by Peter Ling as part of the 1989–1998 radio series starring Clive Merrison as Holmes and Michael Williams as Watson. It featured Robert Lang as Blessington, Adjoa Andoh as Maria, and David Kossoff as Count Orlovsky. The story was adapted as an episode of The Classic Adventures of Sherlock Holmes, a series on the American radio show Imagination Theatre, starring John Patrick Lowrie as Holmes and Lawrence Albert as Watson. The episode aired in 2009.