Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Соңғы иілуі. Шерлок Холмстың соғыс қызметі", кейін "Соңғы сауығы: Шерлок Холмстың эпилогы" деп аталды, сэр Артур Конан Дойлдың Шерлок Холмс туралы жазған 56 әңгімесінің бірі. Алғаш рет 1917 жылдың қыркүйегінде "The Strand Magazine" журналында жарияланып, келесі айда "His Last Bow: Some Reminiscences of Sherlock Holmes" деп аталатын сегіз әңгімеден тұратын жинақтың соңғы бөлігі ретінде топтастырылды. Әдетте доктор Уотсон кейіпкерінің баянымен бірінші жақта берілетін бұл әңгіме үшінші жақта баяндалады, және ол детективтік жұмбақ емес, шпиондық оқиға. Соғысқа дейінгі кезеңде британ және неміс тыңшыларын бейнелеуі, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жарық көргені және патриоттық тақырыптарының болуы себепті, бұл әңгіме британдық оқырмандардың рухын көтеруге бағытталған үгіт құралы ретінде қарастырылады.
"His Last Bow. The War Service of Sherlock Holmes", later titled "His Last Bow: An Epilogue of Sherlock Holmes", is one of 56 short stories about Sherlock Holmes written by Sir Arthur Conan Doyle. It was first published in September 1917 in The Strand Magazine and collected as the last of an anthology of eight stories titled His Last Bow: Some Reminiscences of Sherlock Holmes the following month. The narration is in the third person, instead of the first person narration usually provided by the character of Dr. Watson, and it is a spy story, rather than a detective mystery. Due to its portrayal of British and German spies on the eve of war, its publication during the First World War, and its patriotic themes, the story has been interpreted as a propaganda tool intended to boost morale for British readers.
Қысқаша мазмұны
Бірінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында неміс агенті фон Борк төрт жыл бойы жинаған құпия ақпараттарын алып, Англиядан кетуге дайындалуда. Оның әйелі мен үйі Харвичтен Нидерландтағы Флашингке кетіп қалған, тек ол және оның қарт ағылшын үй шаруашылығын жүргізушісі ғана қалды. Фон Борктің әріптесі, Германия елшілігінің неміс дипломаты барон фон Херлинг, оның маңызды британдық әскери құпияларды алғанын бағалап, Фон Боркқа Берлинде қаһарман ретінде қарсы алатынын айтады. Фон Борк ирланд-американдық хабаршысы Алтамонтпен соңғы мәмілені күтіп отырғанын айтады, ол жақын арада құнды көмбемен – теңіз сигналдарымен келеді. Фон Херлинг Алтамонт келгенге дейін кетеді. Фон Борктің үй шаруашылығын жүргізушісі шамды сөндіріп, зейнетке шықты. Алтамонт Фон Боркқа бір бума көрсетіп береді. Алтамонт Фон Борктің сейфін сынап бағалайды, бірақ Фон Борк оның құрылысы мен екі комбинациялық құлыптың оны бұзу мүмкін емес ететінін мақтан тұтады. Ол Алтамонтқа комбинацияның «1914 жылғы тамыз» екенін айтады. Алтамонт бірнеше неміс хабаршыларының түрмеге қамалғанын айта келіп, Фон Боркқа сенімсіздікпен қарап, төлем алғанға дейін теңіз кодтарын беруден бас тартады. Фон Борк Алтамонттың барлық ақпаратты тексермейінше төлемеймін дейді. Алтамонт оған буманы ұсынады. Фон Борк оның ішінде «Бал арасы шаруашылығының практикалық нұсқаулығы» атты кітап бар екенін көреді, бұл ол күткеннен мүлдем өзгеше. Одан да күтпегені – Алтамонттың бір сәттен кейін оның бетіне хлороформға малынған мата ұстауы. Алтамонт – Шерлок Холмс, ал оны әкелген шалғайдағы жүргізуші – доктор Уотсон. Олар қазірде өркендеу кезеңдерін өткенімен, бірнеше тыңшыларды ұстады (Холмс шын мәнінде «Алтамонт» айтқан тұтқынға алынған агенттерге жауапты) және немістерге сенімсіз ақпарат берді. Холмс детективтік жұмыстан зейнетке шығып, күндерін елді мекенде ара шаруашылығымен өткізді, бірақ Сыртқы істер министрі мен премьер-министр оған келгеннен кейін қайта жұмысқа кірісті. Холмс осы іспен екі жыл айналысты, ол оны Чикагоға, Буффалоға және Ирландияға алып барды, онда ол ашулы ирланд-американдық рөлін ойнауды үйренді, тіпті құпия қоғамның мүшесі ретінде танылды. Ол британдық құпиялардың немістерге қалай жеткенін анықтады, содан кейін оларды ұстауға кірісті. Үй шаруашылығын жүргізуші Холмс агенттерінің бірі болды: оның сөндірген шамы Холмс пен Уотсонға қауіпсіздік қамтамасыз етілгенін хабарлады. Холмс пен Уотсон Фон Боркты және дәлелдерді Скотланд-Ярдқа жеткізеді. Алдағы соғысқа қатысты Холмс: «Шығыстан жел соғып тұр, Уотсон», – дейді. Уотсон сөздердің мағынасын қате түсініп: «Мен олай ойламаймын, Холмс. Ауа өте жылы», – дейді, Холмс оған жауап береді:
On the eve of the First World War, the German agent Von Bork is getting ready to leave England with his vast collection of intelligence, gathered over a four year period. His wife and household have already left Harwich for Flushing in the Netherlands, leaving only him and his elderly English housekeeper. Von Bork's associate, Baron von Herling, a German diplomat from the Embassy of Germany, is impressed by his acquisition of vital British military secrets, and tells Von Bork that he will be received in Berlin as a hero. Von Bork says that he is waiting for one last transaction with his Irish American informant, Altamont, who will arrive shortly with a rich treasure: naval signals. Von Herling leaves just before Altamont arrives. Von Bork's housekeeper has turned her light off and retired. Altamont shows Von Bork a package. Altamont disparages Von Bork's safe, but Von Bork proudly says that its construction and the double combination lock make it impenetrable. He tells Altamont that the combination is "August 1914". Altamont, mentioning cases in which several German informants have ended up in prison, is distrustful of Von Bork and refuses to deliver the naval codes until he receives payment. Von Bork refuses to pay until he has examined Altamont's intelligence data. Altamont hands him the package. Von Bork finds that it is a book titled Practical Handbook of Bee Culture, hardly what he expected. Even less expected is the chloroform soaked rag that is held in his face by Altamont a moment later. Altamont is actually Sherlock Holmes in disguise, and the chauffeur who brought him is Dr. Watson. Now past their heyday, they have nonetheless caught several spies (Holmes is actually responsible for the imprisoned agents of whom "Altamont" spoke), and fed the Germans some thoroughly untrustworthy intelligence. Holmes had retired from detective work, spending his days beekeeping in the countryside, but returned after the Foreign Minister and the Premier came to him. Holmes has been on this case for two years, and it has taken him to Chicago, Buffalo, and Ireland, where he learnt to play the part of a bitter Irish American, even gaining the credentials of a member of a secret society. He identified the security leak through which British secrets were reaching the Germans, and then set out to apprehend the receiving agents themselves. The housekeeper was one of Holmes' agents: the light that she switched off was the signal to Holmes and Watson that the coast was clear. Holmes and Watson take Von Bork and the evidence to Scotland Yard. In reference to the impending War, Holmes says, "There's an east wind coming, Watson." Watson misinterprets the meaning of the words and says, "I think not, Holmes. It is very warm", to which Holmes replies:
Жариялану тарихы
"His Last Bow" алғаш рет Ұлыбританияда The Strand Magazine журналында 1917 жылдың қыркүйегінде, ал АҚШ-та Collier's журналында сол айда жарияланды. Бұл әңгіме Strand журналында Альфред Гилберттің (Шафтесбери ескерткіш су добының мүсіншісі ретінде әйгілі) салған үш суретімен және Collier's журналында Фредерик Дорр Стилдің салған бес суретімен жарық көрді. Ол "Соңғы иілу" әңгімелер жинағына енді.
"His Last Bow" was first published in the UK in The Strand Magazine in September 1917, and in the US in Collier's in the same month. The story was published with three illustrations by Alfred Gilbert (best known as sculptor of the Shaftesbury Memorial Fountain) in the Strand, and with five illustrations by Frederic Dorr Steele in Collier's. It was included in the short story collection His Last Bow,
Мұра
Бұл оқиға серияның соңғы хронологиялық бөлімі болып табылады. «Шерлок Холмс істер жинағы», оқиғадан бұрынғы оқиғаларды қамтиды, кейін жарияланды. Холмс туралы патриоттық сөздер кеңінен цитаталанды және кейіннен Базил Ратбоунның «Шерлок Холмс және Террор дауысы» (1942) фильмінің соңғы сахнасында қолданылды, бұл фильм «Соңғы садағына» еркін негізделген, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтеді. Осы оқиғаға дейін және одан кейін болған оқиғалар Барри Робертстің «Шерлок Холмс және теміржол маньягы» (1994) кітабында сипатталған. Николас Майердің 1993 жылғы «Канарды оқытушы» романының соңы «Соңғы садағымен» байланысты, онда Эдвард Грей мен Х.Х. Асквит Холмске зейнеткерліктен шығып, фон Борк есімді адамды тергеуді сұрайды. Кей Ван Эштің «Бейкер көшесінен он жыл бұрын» романы Холмстың фон Боркты жасырын іздеу кезінде өтеді; ол Холмс өзінің қарсы тыңшылық міндеттемесі мен Фу Манчу ұрлап кеткен деп саналатын сэр Денис Найланд Смитті іздеу арасында уақытын қалай бөліп жатқанын айтады. Осылайша, Ван Эш Конан Дойл мен Сакс Ромер жасаған әлемдерді біріктіреді. Роберт Райанның 2015 жылғы «Қатілдік зерттеу» романы, оның «Доктор Уотсон» детективтік сериясының үшінші кітабы, оқиғаны жалғастырады, онда фон Борк доктор Уотсонды мазалайды, ол қазір Германияда соғыс тұтқынында, және оны Шерлок Холмсқа айырбастауға арандатап, өшігін алуға тырысады. Питер Браун: «Нақты барлау жұмысы туралы білімі немесе тәжірибесі бар кез келген адам «Соңғы садағында» Шерлок Холмс не істеп жатқанына қорқынышпен таңданып қарады. Сабырлы және қажырлы еңбекпен ол немістердің сенімін жеңіп алды және соғыс аяқталғанша оларға жалған ақпарат беруге мүмкіндік алды, бірақ Холмс ешқандай себепсіз өзінің жасырын киімдерін ашып, барлығын жойды. Неге, құдайға шүкір? Неге? Мен сол бөлмеге жетіп, Холмсқа айқайласам ғой: «Тоқта! Не істеп жатырсың? Сендер ақылдарыңнан айырылды ма?» Өкінішке орай, бұл оқиға өзінің зор қатесімен мәңгілікке сақталуы керек. Конан Дойл көптеген тақырыптарды жақсы білген, бірақ барлау жұмысы олардың қатарында болмаған. 1916 жылы Англияда ол осы мәселе бойынша пайдалы кеңес алатын бірнеше адамдар болды».
The story is the last chronological installment of the series. The Case Book of Sherlock Holmes, set before the story, was published later. Holmes' patriotic passage has been widely quoted, and was later used in the final scene of the Basil Rathbone film Sherlock Holmes and the Voice of Terror (1942), loosely based on "His Last Bow", though set during World War II. The events leading up to and beyond this story were described in Sherlock Holmes and the Railway Maniac (1994, ), by Barrie Roberts. The end of Nicholas Meyer's 1993 novel The Canary Trainer ties into "His Last Bow", with Edward Grey and H. H. Asquith approaching Holmes to request he come out of retirement to investigate a man named Von Bork. Ten Years Beyond Baker Street by Cay Van Ash is set during Holmes's undercover search for Von Bork; it tells how he divides his time between his counter espionage task and a search for Sir Denis Nayland Smith, believed to have been kidnapped by Fu Manchu; thus, Van Ash combines the worlds created by Conan Doyle and Sax Rohmer. The story is continued in Robert Ryan's 2015 novel A Study in Murder, the third in his "Dr Watson" detective series, in which Von Bork torments Dr Watson, now a prisoner of war in Germany, and arranges for him to be exchanged for Sherlock Holmes so that he can exact his revenge. Peter Brown wrote "Anyone having any knowledge or experience of actual intelligence work could not help a gasp of horror at what Sherlock Holmes is doing in 'His Last Bow'. Having by patient hard work established his credentials with the Germans and being in a perfect position to go on feeding them false information for the rest of the war, Holmes for no reason whatsoever blows his own cover and destroys everything. Why, for God's sake? Why? How I wish I could reach into that room and shout at Holmes: 'Stop! What are you doing? Are you crazy?'. Alas, this story with its monumental blunder must remain forever as it is. Conan Doyle had a wide knowledge of many subjects evidently, intelligence work was not one of them. There were in 1916 England some people he could have profitably consulted on the subject."
Кино және теледидар
1923 жылы Stoll Pictures компаниясы Шерлок Холмс фильмдер сериясының бөлігі ретінде әңгімеге негізделген үнсіз қысқа фильм шығарды. Эилл Норвуд Шерлок Холмс рөлін, ал Хьюберт Уиллис доктор Уотсон рөлін сомдады. 1942 жылғы американдық "Шерлок Холмс және үркіліс дауысы" фильмі Базил Ратбоунның қатысуымен түсіріліп, бұл әңгімеге негізделгендікпен ерекшеленеді. "Соңғы құрмет көрсету" 1986 жылғы кеңестік "ХХ ғасыр жақындап келеді" фильмінің сюжеттік желісінің бір бөлігі ретінде бейімделді, бұл "Шерлок Холмс және доктор Уотсонның оқиғалары" фильмдер сериясының соңғы туындысы болды. "Шерлок Холмс 22 ғасырда" атты анимациялық телесериалдың бір эпизоды осы әңгімеге негізделген. "Құпия қақпа" деп аталатын эпизод 2001 жылы көрсетілді.
A silent short film based on the story was released in 1923 as part of the Sherlock Holmes film series by Stoll Pictures. Eille Norwood played Sherlock Holmes and Hubert Willis played Dr. Watson. The 1942 American film Sherlock Holmes and the Voice of Terror starring Basil Rathbone is credited as an adaptation of this story. "His Last Bow" was adapted as part of the storyline in the 1986 Soviet film The Twentieth Century Approaches, the final entry in the Adventures of Sherlock Holmes and Dr. Watson film series. An episode of the animated television series Sherlock Holmes in the 22nd Century was based on the story. The episode, titled "The Secret Safe", aired in 2001.
Радио
"His Last Bow" Эдит Мейзердің "Шерлок Холмс оқиғалары" американдық радио сериясының бір эпизоды ретінде қойылды. Эпизод 1932 жылдың 12 қазанында эфирге шықты, онда Ричард Гордон Шерлок Холмс рөлін, ал Ли Ловелл доктор Уотсон рөлін сомдады. Бұл әңгіме 1969 жылы Майкл Хардвик тарапынан BBC радиосы үшін бейімделді, Карлтон Хоббс Холмс және Норман Шелли Ватсон рөлінде ойнаған 1952–1969 жылдардағы радио сериясының бөлігі ретінде. "His Last Bow" 1994 жылы Берт Кулес тарапынан BBC Radio 4 үшін қойылды, Клайв Меррисон Холмс және Майкл Уильямс Ватсон рөлінде ойнаған 1989–1998 жылдардағы радио сериясының бөлігі ретінде. Онда Норман Родуэй Стемфорд рөлінде, Майкл Кокрейн капитан Келл рөлінде, ал Престон Локвуд Х.Х. Асквит рөлінде ойнады. 2015 жылы бұл әңгіме американдық радиошоу Imagination Theatre-дың "Шерлок Холмс классикалық оқиғалары" сериясының бір эпизоды ретінде бейімделді, онда Джон Патрик Лоури Холмс рөлін, ал Лоуренс Альберт Ватсон рөлін сомдады.
"His Last Bow" was dramatised by Edith Meiser as an episode of the American radio series The Adventures of Sherlock Holmes. The episode aired on 12 October 1932, with Richard Gordon as Sherlock Holmes and Leigh Lovell as Dr. Watson. The story was adapted for BBC radio in 1969 by Michael Hardwick, as part of the 1952–1969 radio series starring Carleton Hobbs as Holmes and Norman Shelley as Watson. "His Last Bow" was dramatised for BBC Radio 4 in 1994 by Bert Coules as part of the 1989–1998 radio series starring Clive Merrison as Holmes and Michael Williams as Watson. It featured Norman Rodway as Stamford, Michael Cochrane as Captain Kell, and Preston Lockwood as H. H. Asquith. In 2015, the story was adapted as an episode of The Classic Adventures of Sherlock Holmes, a series on the American radio show Imagination Theatre, with John Patrick Lowrie as Holmes and Lawrence Albert as Watson.