Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы құрлықтағы және теңіздегі шайқастар сериясы

Жаңа Джорджия науқаны – Екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы одақтас күштер мен Жапон империясы арасындағы құрлықтағы және теңіздегі шайқастар сериясы. Бұл операция «Картуль» операциясының бір бөлігі болды, одақтастардың стратегиясы Рабаул маңындағы жапон базасын Тынық мұхитының оңтүстігінде оқшаулауға бағытталған. Науқан Соломон аралдарының орталық бөлігіндегі Жаңа Джорджия аралдарында өтті және одақтастар Рассел аралдарын басып алғаннан кейін басталды. Негізгі шайқастар Жаңа Джорджияда болды, бірақ науқан барысында арал тізбегінің маңында да маңызды шайқастар өтті. Науқан 1943 жылдың 30 маусымында АҚШ әскерлері Жаңа Джорджияның солтүстігіндегі Кула шығанағында және батыс жағалаудағы Мунда аймағында десант түсірген кезде басталды. Сонымен қатар, аралдың оңтүстік жағалауындағы Виру портында, Вангунудағы Викхэм анкориджінде және Рендовада шағын десанттар жүргізілді. Солтүстікте шілде айында Еногай мен Байроко маңында бірнеше шайқас болды, ал батыста АҚШ-тың басты мақсаты Мунда нүктесіндегі жапон әуежайы болды. Жапондықтардың қарсыласуы АҚШ-тың Мундаға шабуылын кешіктірді, және АҚШ күштері тамыздың басында Мунда нүктесін басып алғанға дейін жапондықтар күшті қарсы шабуыл жасады. Басқа жерлерде, тамыз және қыркүйек айларында Арундел аралында жапондық күштер Мунда нүктесі маңындағы шайқастан кейін шегінгеннен кейін қосымша шайқастар болды. Науқанның соңында көптеген жапондық әскерлер Коломангарада шоғырланды, бірақ АҚШ әскерлері тамыздың ортасында Вела Лавеллаға десант түсіріп, оларды айналып өтті, кейін Жаңа Зеландия әскерлерімен күшейтілді. Науқан 1943 жылдың 7 қазанында аяқталды, соңғы жапондық әскерлер Вела Лавелладан шығарылды, осылайша аралдарды басып алу аяқталды. Құрлықтағы шайқастармен бірге, Кула шығанағында, Коломангарадан, Велла шығанағында, Хораниу мен Вела Лавелладан теңізде де бірқатар шайқастар өтті.

Өмірбаян

Жапония 1942 жылы Жаңа Джорджияны басып алды және 1942 жылдың желтоқсанында Гуадалканал шабуылдарын қолдау үшін операцияларды бастаған Мунда Пойнт әуе базасын салды. 1942 жылдың соңында Гуадалканалды ұстап тұра алмайтыны белгілі болғандықтан, жапон командирлері одақтастардың Жаңа Британиядағы Рабаулдағы жапон базасына қарай жылжыйтынын және Соломон аралдарының орталық бөлігінің сол бағыттағы логикалық қадам екенін болжады. Жапон императорлық армиясы (IJA) Соломон аралдарын ұстап тұрудың ақыры сәтсіз аяқталады деп сенді және Бугенвиллге одақтастардың шабуылын күтудің дұрыс екенін ойлады, себебі оны жабдықтау және нығайту әлдеқайда аз шығынға түсер еді. Жапон императорлық теңіз күштері (IJN) одақтастардың ілгерілеуін мүмкіндігінше кешіктіруді, алыс қорғаныс шебін сақтап тұру арқылы қолға жеткізуге ұмтылды. Тиімді орталық басқару болмағандықтан, екі жапондық әскерлік бөлімі өз жоспарларын іске асырды: теңіз күштері орталық Соломон аралдарын қорғауға, ал армия – солтүстік Соломон аралдарын қорғауға жауапкершілік алды. 1943 жылдың басында жапондық қорғаныс күштері Жаңа Джорджия, Коломбангара және Санта-Исабельге одақтастардың болуы мүмкін екенін ескере отырып, дайындық жүргізді. 1943 жылдың маусым айына қарай Жаңа Джорджияда 10 500 әскер, ал Коломбангарада 9 000 әскер орналасты, барлығы генерал Минору (Нобору) Сасакидің басшылығымен одақтастардың шабуылын күтіп отырды.

Жаңа Грузияны таңдау

1943 жылдың басындағы кезеңдегі кейбір одақтас көшбасшылар Рабаулды басып алуға басымдық бергісі келді, бірақ ондағы жапон күштерінің күштілігі және десанттық кемелердің жетіспеуі 1943 жылы мұндай операцияны жүзеге асырудың қиын екенін көрсетті. Оның орнына, АҚШ Біріккен штабтарының және Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағы штабының, соның ішінде генерал Дуглас Макартурдың бастамасымен «Картуил операциясы» деп аталатын жоспар жасалды. Бұл жоспар Рабаулды басып алмастан, оны қоршап алып, кесіп тастауды көздеді. Ол үшін Жаңа Гвинея территориясында және Соломон аралдары арқылы бір мезгілде шабуылдар жасау жоспарланды. Гуадалканалдағы одақтас база 1943 жылдың 9 ақпанында арал қауіпсіз деп жарияланғаннан кейін де жапондық бомбалау шабуылдарына ұшырады. Жапондықтардың Мундадағы әуежайы жапон ұшақтарына Рабаулдағы негізгі базасына бара жатқанда және қайтып келгенде отынмен толуға қолайлы орын болды, бұл шабуылдарды жеңілдетті. Одақтастар Мунданы бірнеше рет бомбалау және теңіз артиллериясымен бейтараптандыруға тырысты, бірақ жапондықтар әуежайды қысқа мерзімде жөндеуге үлкерді. Сондықтан одақтас қолбасшылығы Мунданы жердегі әскерлермен басып алу қажет деген шешімге келді. Жаңа Джорджия аралдары Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағына кіретіндіктен, яғни 159° шығыс бойлықтан батысқа қарай Соломон аралдарының кез келген бөлігі болғандықтан, бұл операцияның жауапкершілігі Макартурға жүктеліп, адмирал Уильям Ф. Хэлсидің күштерімен жүзеге асырылуы тиіс болды. Хэлсидің 159° шығыс бойлықтан шығысқа қарайғы операциялары адмирал Честер Нимицке бағынышты болды. Мунданы басып алуға жіберілген АҚШ күштерінің құрамында 32 000 әскер және 1 700 морской пехотинец болды. Велла Лавелланы басып алуға бөлінген күштердің саны 9 588 адамды құрады, оның ішінде 5 888 американдық әскери қызметкер және 3 700 жаңа зеландиялық болды.

Расселлдерді тұтқындау

Гуадалканал мен Жаңа Джорджия аралдары арасында орналасқан Расселл аралдары Гуадалканал үшін болған шайқас кезінде жапондықтардың әскер жинау базасы ретінде пайдаланылды, ал Халси Жаңа Джорджиядағы басты операцияға дайындық үшін оны басып алуға шешім қабылдады. Ақпан айының басында ол контр-адмирал Ричмонд К. Тернерге, амфибиялық күштердің командиріне, «Таза тақта» операциясын жүргізуді бұйырды. 21 ақпаннан бастап Тернер генерал-майор Джон Х. Хестер басқаратын АҚШ армиясының 43-ші жаяу әскер дивизиясын және подполковник Гарри Б. Ливерседж басқаратын 3-ші теңіз шабуылшылар батальонын Расселл аралдарына қондырды, барлығы шамамен 9 000 әскер мен олардың жабдықтары. Бұл қонуға ешқандай қарсылық болмады, себебі одақтастардың білмегеніне, жапондықтар Гуадалканалды тастағаннан кейін көп ұзамай Расселл аралдарын эвакуациялаған еді. Шындығында, жақын орналасқан Баника аралына қонғандарды екі жағалау күзетшісі қарсы алып, бір кесе шай ішуге шақырды.

Жаңа Джорджия жеріне қонуға арналған алдын ала шаралар

Союздықтардың Соломон аралдарында ілгерілегеніне алаңдаған жапондықтар Расселл аралдарындағы жаңа американдық базаны бомбалады және Мундадағы, сондай-ақ Коломангарадағы Вила маңындағы өз әуежайларын нығайта бастады. Өз кезегінде американдықтар Мунда әуежайын теңіз артиллериясымен бағындыруға тырысты, бірақ нәтижесі шектеулі болды. 1943 жылдың 6-7 наурызына қараған түні, контр-адмирал А. Стэнтон Меррилл басқаратын үш жеңіл крейсер мен үш эсминецтен құралған американдық күш, Вила гарнизонына азық-түлік пен жабдық жеткізіп, Кула шығанағына қайтып келе жатқан екі жапондық эсминецке кездесті. Блэкетт бұғазындағы шайқаста екі жапондық эсминец те батырылды. Американдықтар жапондықтардың жабдықтау жолын бөгеу мақсатымен Вила мен Мундаға теңізден кіретін жолдарды миналады. Бұл, бомбалаудан да тиімсіз болды, себебі жапондықтар миналарды оңай залалсыздандыра алды. Одақтастар "Тояқ тырнақ" операциясын (Жаңа Джорджияға шабуыл осылай аталды) жоспарлауға жеткілікті уақыт алды. Жоспар бойынша 30 маусымда төрт жерде бірдей десанттар жасалуы керек еді. Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай: 1) Вангунудың оңтүстік-шығыс жағалауындағы Уикхэм анкориджі; 2) Жаңа Джорджияның оңтүстік-шығыс ұшындағы Сеги Пойнт; 3) Жаңа Джорджияның оңтүстік-батыс жағалауындағы Виру порты, Сегиден бірнеше шақырым жерде; және 4) Мундадан Бланш каналы арқылы орналасқан Рендава аралындағы Рендава порты, жапондық базаны құрлықтағы артиллерияның ату қашықтығына енгізеді. Жаңа Джорджия кампаниясының барлық кезеңінде Британдық достастықтың жағалау күзетшілерінің нық қадамдылығы мен тапқырлығы одақтастар үшін аса құнды болып шықты. Жаңа Зеландиялық округтік офицер Дональд Гилберт Кеннеди, жапондықтар басып кіруге асыққанда, әрбір жергілікті ауылға жолдаған хабарында: "Бұл аралдар британдық және олар британдық болып қала береді. Үкімет кетпейді. Жапондықтар келсе де, біз сіздермен бірге боламыз және соңында оларды қуамыз" деді. Оқиғаның өзінде, Кеннедидің өлтірілуі немесе тұтқындалуы мүмкін болғандықтан Тернер алғашқы одақтас десанттарын тоғыз күнге жылжытты. Ол 21 маусым күні таңертең Сеги Пойнтты басып алуға 4-ші теңіз жауынгерлік батальонының екі ротасын жіберді, онда Кеннеди мен оның жергілікті серіктері құтқарылды.

Алғашқы түсіру: 30 маусым 2 шілде

4-ші теңіз жауынгерлік батальонының және 103-ші жаяу әскер полкінің бөлімдерінен тұратын күш 30 маусымда Вангуну аралының оңтүстік жағалауындағы Олоана шығанағына қонды. Сол жерден олар Викхэм Анкориджге қараған Вура ауылына дейін жер арқылы жүріп өтті, бұл бастапқы одақтас жоспарының бірінші мақсаты болды. 12 шілдеде Вура қорғалды және гарнизонмен жабдылды. Осы арада 4-ші теңіз жауынгерлік батальонының қалған бөлігі 30 маусымда Ламбети плантациясынан құрлық арқылы ілгерілеп, балық бомбалаушы ұшақтардың қолдауымен Виру портын басып алды. Олар 27 маусымда Сеги нүктесінен плантацияға қайықпен жеткізілді, ал 21 маусымда алдын ала операция кезінде осы жерге жіберілді. 103-ші жаяу әскер полкінің тағы бір ротасы 4 шілдеде портта теңіз жауынгерлерін алмастырды, 30 маусымда теңіз жауынгерлерінің ілгерілеуі кешіктірілгенде Сеги нүктесіне қонды. Мунда аймағындағы қонулар төрт аймақтың ең маңыздысы болды; операцияның осы бөлігінің бастапқы кезеңі адмирал Тернердің басқаруымен Рендованы басып алу болды. АҚШ армиясының 172-ші жаяу әскер полкінің, 9-шы теңіз қорғаныс батальонының және Әскери-теңіз күштерінің 24-ші NCB-нің барлығы 6000 сарбаз, теңізші және теңізші 30 маусымның басында Рендова портына қонды, ал 169-шы жаяу әскер полкінің А және В роталары Жаңа Зеландияда оқытылған және басқарылған 130 Оңтүстік Тынық мұхитының аралдық командалық тобымен бірге Мундаға қарама-қарсы Бланш арнасындағы үш стратегиялық аралды басып алды. Рендова, Уикхэм Анкоридж және Виру порты негізгі оқиға – Мунданы қоршауға дайындық үшін базалық аймақтарға айналды, ал Сеги нүктесі әуежайға айналды. Рендовадағы шағын жапон гарнизоны тез жеңілді, бірақ арал келесі күндері жапондық әуе шабуылына ұшырады. Рендовадағы теңізшілер Мунда әуежайын оққа тоғытуға және шілде және тамыз айларында Мунда әуежайын басып алу операцияларын қолдауға болатын артиллериялық позицияларды жылдам салған. 2 шілдеде американдықтар Жаңа Джорджия материгіндегі Мунда аймағына қонуға дайын болды. Лайана жағажайы Мундаға ең жақын болды, бірақ оның қорғанысы күшті болғандықтан, шығысқа қарай орналасқан Занана жағажайы пайдалырақ болды. Занана одақтастар үшін өкінішті таңдау болып шықты.

Кула шығанағына қону

Вице-адмирал Дзиничи Кусака және генерал-лейтенант Хитоси Имамура Жаңа Джорджияның Гуадалканалдай құлауына жол бермейтін еді. Олар 4000 сарбазды эсминецтерге тиеп, оларды 4-5 шілде түнінде «Токио экспресі» арқылы «Слот» арқылы жеткізіп, Коломангараның оңтүстік-шығыс жағалауындағы Вилаға түсірді. Содан кейін әскерлер Кула шығанағы арқылы қайықтармен Жаңа Джорджияның солтүстік-батыс жағалауындағы Байрокоға жеткізіліп, одан кейін 8 шақырымдық орманды жолмен Мундаға баруға тиіс болды. Сол түні одақтастар да Кула шығанағында десанттық операция жүргізді. Халси полковник Ливерседж басқаратын 4600 сарбазды – теңіз жаяу әскерлерін және екі АҚШ армиясының батальонын Жаңа Джорджияның солтүстік-батыс жағалауындағы Райс-Анкориджге жіберді. Контр-адмирал Уолден Л. Эйнсворт басқаратын үш жеңіл крейсер мен төрт эсминец әскер тасымалдау кемелерін күзетті. Эйнсворттың эсминецтерінің бірі Вилаға күш түсіру миссиясынан қайтып келе жатқанда жапондықтардың торпедалық шабуылынан батып кетті. Ливерседждің әскерлеріне жағалау бойымен жылжу және Байроконы басып алу, соның арқылы жапондықтардың Мунданы күшейтуге пайдаланған жолын кесу міндеті жүктелді. Олар таңертең сәтті түсірілді, бірақ қиын жер бедеріне тап болды және бірнеше күн бойы ішкі жаққа қарай баяу жылжыды. Кула шығанағына түскеннен кейінгі түнде (5-6 шілде) екі тараптың теңіз күштері Коломангараның солтүстік-шығысындағы суларда толыққанды шайқасқа түсті, бұл шайқас Кула шығанағы шайқасы деп аталды. Америкалықтар бір жеңіл крейсерді, ал жапондықтар екі эсминецті жоғалтты. Солтүстікте, Райс-Анкориджден жылжудан кейін, АҚШ әскерлері 7-8 шілдеде Тририді басып алды. 400 сарбаздық жапондық күш 8 шілдеде Тририге қарсы шабуыл жасады, бастапқыда кейбір жетістіктерге жеткенімен, флангалық шабуылмен тоқтатылды. Осыдан кейін АҚШ әскерлері 10-11 шілдеде Еногайды басып алып, Мунда-Байроко жолында блок пост құруға кірісті.

Зананадан алға жылжу және Мунданы басып алу

АҚШ-тың Зананадан Мундаға жасаған шабуылы қиын жер бедері, жабдықтау мәселелері және төменгі моральдық-психологиялық жағдайға байланысты толыққанды тоқтатылды. Генерал Хестер 172-ші жаяу әскер полкін жапондықтардың тылына шығып, солтүстікке қарай бағыттап, соқпақтың бұзылуын күштеуге тырысты, ал 169-шы жаяу әскер полкі майдандық шабуылды жалғастырды, бірақ Сасаки бұл күш-жігерді тоқтатты. Нәтижесінде, Жаңа Джорджиядағы АҚШ-тың шабуылы солтүстік және оңтүстік бағыттарында тоқтап қалды. Жапондықтар Виладан Байрокоға баржалармен күштер жеткізіп, Рабаулдағы төрт эсминецке 1200-ден астам әскерді тиеп, 12-13 шілде түнде Вилаға түсірді. Бұл кемелерді жеңіл крейсер мен бес эсминец сүйемелдеді. Эйнсворт үш жеңіл крейсер мен он эсминецпен флотилияны ұстап алуға жіберілді. Ол Коломбангараның солтүстігіндегі «Слот» суларында жапондық күштермен кездесті. Генерал-майор Оскар Грисвольд, XIV корпустың қолбасшысы және генерал Хестердің тікелей жоғары бағыныштысы, шілде айының ортасында Жаңа Джорджияға сапар шегіп, жағдайды өте қиын деп бағалады. Ол Ноумеядағы Халсиге радиограмма жіберіп, соқпақты бұзу үшін кем дегенде тағы бір дивизия қажет екенін хабарлады. Ахуалды тексеру үшін АҚШ Әскери-әуе күштерінің генерал-лейтенанты Миллард Ф. Хармон жіберілді. Тергеуден кейін Хармон Грисвольдқа далалық басқаруды жүктеді, осылайша Хестер өзінің дивизиясын басқаруға назар аудара алды. Сонымен қатар, 15 шілдеде теңіз күштерінде ұзақ күтілген өзгеріс болды, контр-адмирал Теодор Старк Уилкинсон Тёрнерден амфибиялық күштердің басшылығын қабылдады. Сасаки бастапқыда американдық тараптағы тәртіпсіздікті пайдаланды. Жапондықтар американдық танктерге қарсы жақын арадағы шабуыл тактикасын үйренді, осылайша жауынгерлік машинаны джунглиде бұрынғыдан да тиімсіз етті. Осы уақыт аралығында тәжірибесіз, аш және шаршаған американдық сарбаздардың жүйкелері тозуға кірісті, олар атыс тәртібін жоғалта бастады. 17 шілде түнде жапондықтар күшті қарсы шабуыл жасап, Занана маңындағы 43-ші дивизияның бас штабын басып алды. Бірақ Сасакидің әскерлері ауырып, шаршап қалды, сондай-ақ ол Рабаулмен байланысты жоғалтты. АҚШ күштері 37-ші жаяу әскер дивизиясының келуінен кейін Грисвольдтың басшылығымен Мунда нүктесін басып алуға бағытталған корпустық деңгейдегі шабуылға көшті. Сасаки 3 тамызда Мунда аймағынан шегінуге бұйрық берді. Грисвольд өз әскерлеріне Мунданы солтүстік-батысқа қарай айналып өтуді және 5 тамызда қалған жапондықтарды артиллериялық отқа ұрып-соғуды бұйырды. Сол күні американдықтар Мундаға қарсылықсыз кірді, сонымен қатар жорықтың ең маңызды мақсатына қол жеткізді. Оған 4-ші рейд батальонынан 700 теңіз жауынгері қосылды және 20 шілдеде Байроко портының шығыс жағындағы Байроко ауылын басып алуды жоспарлады. Оның армиялық бөлімшесі ауылға оңтүстік-шығыстан шабуылдауға, ал теңіз жауынгерлері солтүстік-шығыстан жиналатын, бұл классикалық қысқыш қозғалысы еді. Бірақ жапондық қорғаныс позициялары жақсы жобаланған және АҚШ-тың алғашқы десантынан бері күшейтілген; нәтижесінде, ешбір күш алға жылжи алмады, ал АҚШ-тың жоғалтулары көбейе бастады. 22 шілдеде таң атқанға дейін Ливерседж өзінің кері шегінуін қамтамасыз ету үшін әуе шабуылдарын сұрады. Бұрынғы осындай өтініштерден кейін құрлықтағы әуе қорғауындағы сәтсіздіктерді өтеу мақсатында, осы уақытқа дейін жүргізілген науқанның ең ауыр әуе шабуылдары осы кезде жасалды. 3 тамыздан бастап Ливерседж қайтадан тырысты, алдымен 148-ші жаяу әскер полкінің батальонын Мунда жолында блокпостқа орналастырды. Екі күннен кейін ол осы әскерлерді армия мен теңіз жауынгерлерінің біріккен күшімен алмастырды және 148-ші полкті бүкіл аймаққа қарап тұрған үстемдікке көшті. 10 тамызда Ливерседж тағы бір американдық батальонды жинап, Байрокоға тікелей шабуыл жасады. Сонымен қатар, Жаңа Джорджияға күш-жабдық ретінде жіберілген 25-ші жаяу әскер дивизиясының екі полкі Мунда әуеайлағын басып алғаннан кейін Мунда нүктесінен Байрокоға қарай алға жылды. Тағы екі ауыр аптадан кейін американдықтар 24 тамызда Байрокоға қарсылықсыз кірді. Нәтижесінде, Коломбангарадан солтүстік-батысқа қарай суларда болған Велла шығанағындағы шайқаста американдық эсминецтер жапондықтарды толығымен жайлап алды. Жолаушыларды тасымалдайтын үш кеме торпедамен жарылып, суға батып, қалған сүйемелдеуші кеме аман қалғандарды іздеуге тоқталмады. Осы үлкен кері бұрылыстан кейін Сасаки 8-9 тамызда штабын Коломбангараға көшіріп, Жаңа Джорджияның батыс жағалауын қорғауға арналған номиналды күш қалдырды. Оның міндеті енді Жаңа Джорджия тобының қалған аралдарын мүмкіндігінше ұзақ уақытқа дейін ұстап тұру болды, жапондықтарға Солтүстік Соломон аралдарын күшейтуге мүмкіндік беру. АҚШ әскерлері Жаңа Джорджияның батыс жағалауымен жылжып, Зиета аймағындағы қалған 200 жапондықтарды жойды. 169-шы және 172-ші жаяу әскер полктерінің бөлімшелері 20-21 тамызда Баанга аралдарын басып алып, Мунданы бомбалаған жапондық артиллериясын үнсіз қылды. АҚШ патрульдеуіне жақын болса да, Жаңа Джорджиядағы соңғы жапондық әскерлер 23 тамыз түнде Байроко портынан Коломбангараға баржамен жеткізілді. Бұл Жаңа Джорджиядағы жердегі шайқастың аяқталуын білдірді.

Арунд

Сасаки өзінің кешіктіруші рөлін толыққанды орындады. АҚШ-тың 172-ші жаяу әскер полкі 27 тамызда Жаңа Джорджияның батысындағы Арундел аралына түскенде, ол оларға қарсылықсыз жағаға шығуға және плацдарм құруға мүмкіндік берді. Америкалықтар басып алу оңай болады деп ойлаған сәтте Сасаки бірнеше бағытта қарсы шабуылдап, американдықтарды ұстап тұрып, күштерді шақыруға мәжбүр етті. 15 қыркүйекте ол ерекше күшпен шабуыл жасап, Арунделдегі одақтастардың барлық әрекетін тоқтатты, ал қарсыластарынан әскері әлдеқайда аз болды. Грисвольд жапондықтарды аралдан ығыстыру үшін теңіз жаяу әскерінің танктері де бар, толыққанды күш салуға бұйрық берді. 17 және 18 қыркүйектегі қатыгез шайқастардан кейін, жапондықтар 20-21 қыркүйек түнінде Арунделді мүлдем тастап кетті.

Велла Лавелла

Халси бұған дейін қатты бекітілген Коломангара аралын айналып өтіп, Велла-Лавеллаға шабуыл жасаудың дұрыс екенін түсінген, себебі Велла-Лавелла Бугенвилл мен Рабаулға жақын орналасқан және қорғанысы нашар болған. Осылайша, Жаңа Джорджия одақтастар бақылауына бір ай қалғанда, олар Велла-Лавеллаға барлау тобын жіберіп, жапондық күштердің орналасқан жері және қолайлы қону орындары туралы мәліметтер жинады. Содан кейін 31 шілдеде Гуадалканалға оралды. Аралдың оңтүстік-шығыс ұшындағы Баракома ауылы қону орны ретінде таңдалды. 14 тамызда Гуадалканалдан генерал-майор Роберт Б. МакКлюр басқарып, Вилкинсонның қолбасшылығындағы 12 эсминецімен бірге 6500 сарбаздық үлкен шабуыл жасаушы күш аттанды. Жапонияның Токиодағы жоғарғы бас штабы сол кезде-ақ Соломон аралдарының орталық бөлігінде әскерді ысыраптап жатқанын мойындады. Велла-Лавелланы нығайтудың және қорғаудың орнына, оны одақтастардың жаңадан қонған әскерлерінен айналып өткен Коломангарадан әскерді эвакуациялау үшін бекет ретінде пайдалануға шешім қабылдады. Солтүстік-шығыс жағалаундағы Хораниу баржаларды жинау орыны ретінде таңдалды және 17-18 тамыз түнде аймақты қорғау үшін шағын құрлық және теңіз әскерлері жіберілді. Американдық эсминецтердің төрт кемесі капитан Томас Дж. Райан басқаруымен «Слотта» жапондық эсминецтерді кездестірді және Хораниу маңында белгісіз ұрыс болды. Екі тараптан да кемелер жоғалған жоқ, бірақ жапондықтар баржа базасын құруға қол жеткізді. Осы уақытта тамыз айы бойында одақтастар Велла-Лавелладағы қалған жапондық әскерін аралдың солтүстік-батыс бұрышындағы қалтаға тығып жіберді. Генерал-майор Харольд Е. Барроуклоу басқаратын Жаңа Зеландияның 3-ші дивизиясы осы қалтаны жоюға міндеттелді. Жаңа Зеландиялықтар 21 қыркүйекте қысқышпен шабуылды бастады, бірақ жапондықтар соншалықты қарсылық көрсетті, оларды толығымен оқшаулау үшін 5-6 қазанға дейін күтуге тура келді. 6 қазаннан 7 қазанға дейінгі түнде контр-адмирал Иджуин Мацуджи Велла-Лавелладан қалған 600 сарбазды эвакуациялау үшін теңіз күштерін басқарды. Жауап ретінде американдық эсминецтер оларды тоқтату үшін жіберілді. Соңғы теңіз шайқасында екі тарап та бір кемесін жоғалтты, бірақ жапондықтар эвакуацияны сәтті аяқтады. Соның салдарынан Барроуклоудың әскері эвакуацияланған аймаққа қарсылықсыз кірді, осылайша Жаңа Джорджия кампаниясы аяқталды.

Салдары

Бұл жорықта АҚШ-тың 1195 әскери қызметкері қаза тауып, 93 ұшағы жойылды, ал жапондықтардың 1671 адамы қаза тауып, 358 ұшағы жойылды. Сонымен қатар, 3873 АҚШ әскері жараланды. Аурудан туған жарақаттар көп болды, психологиялық жарақаттар да көп болды, 30 маусым мен 30 қыркүйек аралығында 2500-ден астам әскерге "соғыс неврозы" диагнозы қойылды. Одақтастардың Соломон аралдары арқылы алға жылжуының келесі кезеңі Бугенвильді бақылауға алу мақсатымен қарашада Торокина мүйісіне түсумен басталды; бұл науқан 1944 жылдың соңында АҚШ әскерлерін алмастырған австралиялық әскерлермен соғыстың соңына дейін жалғасты. Бұған дейін Жаңа Зеландияның 3-ші дивизиясының бөлімдері және АҚШ теңіз жаяу әскерлері Қазына аралдарында диверсиялық шаралар жүргізді. Басқа жерлерде, Жаңа Гвинеяда қыркүйек айының соңында одақтастар Лае мен Финшхафенді бақылауға алу мақсатымен Маркхэм аңғарында және Хуон түбегінде науқандар бастады. Тарихшы Сэмюэл Элиот Морисон бұл науқанды талдап, оны "Тынық мұхиты соғысының (Окинавадан басқа) ең ақылсыз жүргізілген құрлықтағы науқаны" деп сипаттады және Мунданы бақылауға алу операциялары кезінде Зананаға түсу шешімінің қателік болғанын атап өтті, оның орнына Лайананы таңдаған жөн еді. Морисон сондай-ақ Мундаға жасалған алғашқы шабуыл кезінде Хестер әскерлерінің жасаған сәтсіз бүйірлік қимылын сынға алып, оны "[науқандағы] ең ірі қателік" деп сипаттады.