Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Арманды клиенттің оқиғасы" (1924) – британдық жазушы сэр Артур Конан Дойлдың жазған 56 Шерлок Холмс әңгімесінің бірі және "Шерлок Холмс оқиғалар жинағы" (1927) кітабына енген 12 әңгімеден бірі. Алғаш рет ол 1924 жылғы қарашада Америка Құрама Штаттарындағы Collier's журналында, ал 1925 жылғы ақпан және наурыз айларында Ұлыбританиядағы The Strand Magazine журналында екі бөлікке бөлініп жарияланды.
"The Adventure of the Illustrious Client" (1924) is one of the 56 Sherlock Holmes short stories written by British author Sir Arthur Conan Doyle, and one of the 12 stories collected as The Case Book of Sherlock Holmes (1927). It was first published in Collier's in the United States in November 1924, and in The Strand Magazine in the United Kingdom in two parts, in February and March 1925.
Сюжет
Сэр Джеймс Дамери Холмс пен Уотсонға өзінің көрнекті клиентінің мәселесімен танысуға келеді (клиенттің кім екені оқырманға ешқашан ашылмайды, бірақ Уотсон оқиғаның соңында біледі; бұл король Эдуард VII болуы мүмкін). Генерал де Мервилдің жас қызы Вайолет австриялық барон Адельберт Грунерге ғашық болады, оны Дамери мен Холмс ұятсыз жалтақ және кісі өлтіруші деп санайды. Құрбан болған оның соңғы әйелі, оның өліміне байланысты заңдық нюанстар мен куәгердің уақтылы қазасы салдарынан ақталды. Ол Сплюген жотасында қаза тапты. Холмс сондай-ақ баронның талғампаздығын, коллекционер екенін және қытай керамикасы бойынша сарапшы екенін біледі. Холмс алғашқы қадамы ретінде Грунерге барады, ол Холмс «қолда картасы жоқ ойын ойнауға» тырысқанын көріп, қызығады. Баронның көңілі қоздырылмайды және оның тартымдылығы Виолеттің санасын гипноздық әсерден де күштірек етуге жетеді. Грунер француз адамы Ле Брунның оқиғасын айтады, оны баронның жеке істеріне байланысты тергеу жасағаннан кейін қарақшылар қатты соққаннан кейін мүгедек қалдырды. Холмс миссиясына бұрынғы қылмыскер, қазір Холмс үшін Лондондағы әлемде ақпарат беруші ретінде жұмыс істейтін Шинвелл Джонсоннан көмек алады. Джонсон баронның соңғы сүйіктісі Китти Винтерді табады, ол оның себебінен құлаған. Ол кек алуға толы және Холмсқа көмектесу үшін барлық нәрсені жасауға дайын. Китти Холмске баронның «әйелдерді жинайтынын» және жеңістерін кітапқа жазатынын айтады. Холмс Грунердің өзінің қолымен жазылған бұл кітаптың Вайолеттің оған деген құштарлығынан арылуына көмектесетінін түсінеді. Китти Холмске бұл кітап баронның кабинетінде сақталып тұрғанын айтады. Бірінші кезекте Холмс Киттиді алып Вайолетке барады, бірақ Вайолет Холмс сөздеріне қарсы тұрады. Содан кейін Китти Вайолетке егер ол осылай жалғаса берсе, Грунер оны жоқ қылуы немесе құртуы мүмкін екенін ескертеді. Вайолет әлі де мойынсұнбайды, ал кездесу Холмс ашуланған Киттиге қатысты жағдайды болдырмауға тырысып аяқталады. Кейінірек Холмсқа Грунердің екі адамы шабуыл жасайды, ал газеттер оның өлімге жақын екенін хабарлайды. Уотсон Бейкер көшесіндегі 221B-ге барады, Холмс жарақаттарының оны ұзақ уақытқа әрекетсіз қалдыратындай етіп әдейілеп арттырылғанын біледі. Бірнеше күннен кейін Холмс жазылып, төсектен тұра алады. Барон үйлену тойынан бұрын АҚШ-қа сапар шегуді жоспарлап отыр және үш күн ішінде кетеді. Холмс Грунер өзіне қарсы дәлелдері бар кітабын өзімен бірге алып кететінін біледі, оны кабинетінде қалдыруға ешқашан батыл болмайды. Холмс Уотсонға 24 сағат ішінде қытай керамикасы туралы барлық нәрсені білуді бұйырады. Келесі күні Холмс Уотсонға «Доктор Хилл Бартон» деп жазылған жалған визитка және Минг керамикасының шынайы бөлігі – табақ сыйлайды. Ол барон Грунердің үйіне барып, қытай керамикасын білетін сарапшы ретінде көрініп, табақты сатуға тырысуы керек. Уотсон Холмс айтқандай істейді, бірақ баронды ұзақ уақытқа алдап жүре алмайды. Грунер оны кім жібергенін біліп алады. Уотсон өзінің кісі өлтіруші тұтқынына қарсы тұрғанда, басқа бөлмеден келген дауыс баронды ескертеді, ол кітапты ұрлап, терезеден қашып шыққан Холмсты көру үшін жұмыс кабинетіне жүгіріп барады. Барон терезеге жүгіреді, бірақ сыртта жасырынған Китти Винтер оның бетіне күкірт қышқылы құяды. Уотсон көмек келгенше оның жараларын емдейді. Баронның беті қатты деформацияланған, бірақ Холмс бұл Вайолеттің сезімін өзгертпейді дейді. Вайолет келінінің қолымен жазылған жеңістер кітабын көргенде, өзінің қателескенін мойындауға мәжбүр болады. "Morning Post" газетінде жазылған хабарда олардың никесі бұзылғаны және Китти Винтерге күкірт қышқылы тастағаны үшін айып тағылғаны жазылған. Жағдайды жеңілдететін мән-жайлар оның жазасын осындай қылмыс үшін ең төменгі деңгейге дейін төмендетіп жібереді.
Sir James Damery comes to see Holmes and Watson about his illustrious client's problem (the client's identity is never revealed to the reader, although Watson finds out at the end of the story; it is heavily implied to be King Edward VII). General de Merville's young daughter Violet has fallen in love with the roguish and sadistic Austrian Baron Adelbert Gruner, who Damery and Holmes are convinced is a shameless philanderer and a murderer. The victim was his last wife, of whose murder he was acquitted owing to a legal technicality and a witness's untimely death. She met her end in the Splügen Pass. Holmes also finds out that the Baron has expensive tastes and is a collector and a recognised authority on Chinese pottery. Holmes's first step is to see Gruner, who is amused to see Holmes trying to "play a hand with no cards in it". The Baron will not be moved and claims that his charm is more potent than even a post hypnotic suggestion in conditioning Violet's mind to reject anything bad that might be said about him. Gruner tells the story of Le Brun, a French agent who was crippled for life after being beaten by thugs after making similar inquiries into the Baron's personal business. Holmes gets some help with his mission in the form of Shinwell Johnson, a former criminal who now acts as an informer for Holmes in London's underworld. Johnson rakes up Miss Kitty Winter, the Baron's last mistress, who was ruined because of it. She is bent on revenge, and will do anything to help Holmes. Kitty tells Holmes that the Baron "collects women" and chronicles his conquests in a book. Holmes realises that this book, written in Gruner's own hand, is the key to curing Violet of her devotion to the scoundrel. Kitty tells Holmes that this book is kept in the Baron's study. First, Holmes goes to see Violet, bringing Kitty with him, but Violet is proof against Holmes's words. Kitty then makes it clear that Violet might end up ruined, or murdered, by Gruner if she continues. Violet still stands firm, and the meeting ends with Holmes narrowly averting a public scene involving the enraged Kitty. Later, Holmes is attacked by two of Gruner's men, and the newspapers imply that he is near death. Watson goes to 221B Baker Street, only to discover that Holmes's injuries have been exaggerated to give the impression that he will be out of action for quite a while. Several days later, Holmes is sufficiently recovered to be out of bed. The Baron is planning a trip to the United States just before the wedding, and will be leaving in three days. Holmes knows that Gruner will take his incriminating book with him, never daring to leave it behind in his study. Holmes orders Watson to learn everything that he can about Chinese pottery in the next 24 hours. The next day, Holmes presents Watson with a fake business card styling him as "Dr. Hill Barton" and an actual piece of Ming pottery, a saucer. He is to go to Baron Gruner's house, pose as a connoisseur of Chinese pottery, and try to sell the saucer. Watson does as Holmes tells him, but cannot fool the Baron for very long. Gruner realises who has sent him. As Watson faces his murderous captor, a noise from another room alerts the Baron, and he rushes into his study just in time to see Holmes jump out of the window, having stolen the book. The Baron rushes to the window, but Kitty Winter, who has been hiding outside, throws oil of vitriol in his face. Watson applies treatment to his injuries until further assistance comes. The Baron is now hideously disfigured, but Holmes says this would not break Violet's attachment. When Violet sees the book of conquests, written in her fiancé's handwriting, she is forced to admit she has been wrong. An announcement in The Morning Post reports the engagement has been called off, and also that vitriol throwing charges are being pressed against Kitty Winter. Extenuating circumstances reduce her sentence to the lowest possible for such an offence.
Жариялану тарихы
"The Adventure of the Illustrious Client" алғаш рет 1924 жылдың қараша айында АҚШ-та "Collier's" журналында, ал 1925 жылдың ақпан-наурыз айларында Ұлыбританияда "The Strand Magazine" журналында жарияланды. Әңгіме "Collier's" журналында Джон Ричард Фланаган салған төрт иллюстрациямен, ал "The Strand" журналында Говард К. Элкок салған сегіз иллюстрациямен шықты. Ол 1927 жылдың маусым айында Ұлыбритания мен АҚШ-та жарық көрген "Шерлок Холмс істер жинағы" атты әңгімелер жинағына қосылды.
"The Adventure of the Illustrious Client" was first published in the US in Collier's in November 1924, and in the UK in The Strand Magazine in February–March 1925. The story was published in Collier's with four illustrations by John Richard Flanagan, and in the Strand with eight illustrations by Howard K. Elcock. It was included in the short story collection The Case Book of Sherlock Holmes, which was published in the UK and the US in June 1927.
Радио және аудиодрамалар
Бұл әңгімені Эдит Мейзер америкалық "Шерлок Холмс оқиғалары" радио сериясының бір эпизоды ретінде бейімдеді. Эпизод 1931 жылғы 23 ақпанда эфирге шықты, онда Ричард Гордон Шерлок Холмс рөлінде, ал Ли Ловелл – доктор Уотсон рөлінде болды. Осы әңгіменің басқа драмалық қойылымдары, мүмкін, сол сценариймен немесе сәл өзге сценариймен, сол серияда 1933 жылғы 8 наурызда (қайтадан Гордон мен Ловеллмен) және 1936 жылғы 18 сәуірде (Гордон Холмс рөлінде, ал Гарри Уэст – Уотсон рөлінде) көрсетілді. Мейзер осы әңгімені "Шерлок Холмстың жаңа оқиғалары" америкалық радио сериалдарының бір бөлігі ретінде де бейімдеді, ол 1941 жылғы 5 қазанда эфирге шықты (Базил Ратбоун Холмс рөлінде, ал Найджел Брюс – Уотсон рөлінде). 1948 жылғы 9 мамырда осы әңгімеден алынған тағы бір эпизод эфирге шықты (Холмс рөлінде Джон Стэнли, ал Уотсон рөлінде Альфред Ширли). 1960 жылы BBC Light Programme арнасында радио қойылымы эфирге шықты, ол 1952–1969 жылдар аралығындағы радио сериалдарының бөлігі болды, онда Карлтон Хоббс Холмс рөлінде, ал Норман Шелли – Уотсон рөлінде ойнады. Оны Майкл Хардвик өңдеді. Роберт Харди Холмс рөлінде, ал Найджел Сток – Уотсон рөлінде ойнаған әңгімеге негізделген аудиодрама 1971 жылы LP пластинкасында жарық көрді. Оны Майкл Хардвик (осы әңгіменің 1960 жылғы BBC радио нұсқасын да бейімдеген) және Молли Хардвик драмалық қойылымға түсірді. "The Illustrious Client" 1994 жылы BBC Radio 4 үшін Берт Кульс бейімдеді, ол 1989–1998 жылдар аралығындағы радио сериалдарының бөлігі болды, онда Клайв Меррисон Холмс рөлінде, ал Майкл Уильямс – Уотсон рөлінде ойнады, сондай-ақ Майкл Фест Барон Груннер рөлінде, ал Рут Геммелл – Вайолет де Мервилл рөлінде ойнады. 2010 жылы бұл әңгіме радио үшін "The Classic Adventures of Sherlock Holmes" сериясының бөлігі ретінде бейімделді, ол американдық радио шоу "Imagination Theatre" бағдарламасында эфирге шықты, онда Джон Патрик Лоури Холмс рөлінде, ал Лоуренс Альберт – Уотсон рөлінде ойнады.
The story was adapted by Edith Meiser as an episode of the American radio series The Adventures of Sherlock Holmes. The episode aired on 23 February 1931, with Richard Gordon as Sherlock Holmes and Leigh Lovell as Dr. Watson. Other dramatisations of the story, likely with the same script or a slightly altered script, also aired in the same series on 8 March 1933 (again with Gordon and Lovell) and 18 April 1936 (with Gordon as Holmes and Harry West as Watson). Meiser also adapted the story as an episode of the American radio series The New Adventures of Sherlock Holmes that aired on 5 October 1941 (with Basil Rathbone as Holmes and Nigel Bruce as Watson). Another episode adapted from the story aired on 9 May 1948 (with John Stanley as Holmes and Alfred Shirley as Watson). A radio adaptation aired in 1960 on the BBC Light Programme, as part of the 1952–1969 radio series starring Carleton Hobbs as Holmes and Norman Shelley as Watson. It was adapted by Michael Hardwick. An audio drama based on the story, starring Robert Hardy as Holmes and Nigel Stock as Watson, was released on LP record in 1971. It was dramatised and produced by Michael Hardwick (who also adapted the 1960 BBC radio version of the same story) and Mollie Hardwick. "The Illustrious Client" was dramatised for BBC Radio 4 in 1994 by Bert Coules as part of the 1989–1998 radio series starring Clive Merrison as Holmes and Michael Williams as Watson, featuring Michael Feast as Baron Gruner and Ruth Gemmell as Violet de Merville. In 2010, the story was adapted for radio as part of The Classic Adventures of Sherlock Holmes, a series on the American radio show Imagination Theatre, with John Patrick Lowrie as Holmes and Lawrence Albert as Watson.
Теледидар
Бұл оқиға 1965 жылы «Шерлок Холмс» сериалының бір бөліміне бейімделді, онда Дуглас Вилмер Холмс, Найджел Сток Ватсон, Питер Уайнгард Барон Грюнер және Розмари Лич Китти Винтер рөлін сомдады. 1991 жылғы Джереми Бретттің «Гранада» телеверсиясы түпнұсқаға адал, бірақ Мисс Винтердің Баронға кек қайтаруының себебі оның мойны мен кеудесін күйдіргіш қышқылмен (витриолмен) қасақтап алғандығы көрсетіледі. Сондай-ақ, Грюнер Холмсты үй ішінде табады, ал Китти (Ким Томсон сомдады) үйге кіріп, Холмстың басынан өтіп, Антони Валентайн сомдаған Грюнерге күйдіргіш қышқылды лақтырады. «Elementary» сериалының үшінші маусымында Китти Винтер (Офелия Ловибонд) және Адельберт Грунер (Стюарт Таунсенд) маусым ортасындағы сюжет желісінде таныстырылады, ол Грунерді әйелге құштар бароннан корпоративтік вице-президентке және сериялық зорлаушы-кісі өлтірушіге айналдырады. Китти оны өлтіре алмас бұрын оның тұтқындығынан қашып құтылады. Маусымның бірінші жартысын ол Холмспен детективтік дағдыларын жетілдіреді. Грунер Нью-Йоркке келгенде, ол оның кім екенін ашады. Вайолет де Мервилл – екінші рөлдегі кейіпкер, Грунермен байланысы жоқ тағы бір күдіктінің қарындасы. Бұл нұсқада Китти АҚШ-тан белгісіз жерге қашып кетеді, Грунердің бетін күйдіргіш химиялық затпен зақымдағаннан кейін тұтқындалудан қашу үшін. Кейінірек «Олимптен көрініс» атты эпизодта Холмс әйелін өлтірген және оның өлімін жазатайым оқиға ретінде көрсеткен адам туралы бұрынғы істі еске алады.
The story was adapted in 1965 for an episode of Sherlock Holmes, starring Douglas Wilmer as Holmes, Nigel Stock as Watson, Peter Wyngarde as Baron Grüner and Rosemary Leach as Kitty Winter. The 1991 Granada TV version with Jeremy Brett is faithful to the original, except that it shows that Miss Winter's revenge attempt on the Baron was because he had disfigured her neck and chest with vitriol, and in the small detail that Grüner finds Holmes inside the house, and Kitty (played by Kim Thomson) rushes inside and past Holmes to throw the vitriol at Grüner played by Anthony Valentine. In Elementarys third season, Kitty Winter (Ophelia Lovibond) and Adelbert Gruner (Stuart Townsend) are introduced in a mid season story arc that changes Gruner from a philanderer and a baron to a corporate vice president and serial rapist murderer. Kitty escaped from his captivity before he was able to kill her. She spends the first half of the season training under Holmes as a detective. When Gruner arrives in New York, she exposes his identity. Violet de Merville is a supporting character, the sister of another suspect who has no connection to Gruner. In this version, Kitty flees the United States to an unstated destination so as to escape arrest after she scarred Gruner's face with a caustic chemical. In a later episode, The View From Olympus, Holmes mentions a previous case about a man who killed his wife on the Splügen Pass and made her murder look like an accident.