Кіріспе

"Бланшалған сарбаздың оқиғасы" (1926) – британ жазушысы Артур Конан Дойлдың "Шерлок Холмс оқиғаларының кітабына" енген 12 Шерлок Холмс әңгімесінің бірі. Алғаш рет ол 1926 жылдың қазанында АҚШ-та "Либерти" журналында, ал 1926 жылдың қарашасында Ұлыбританияда "The Strand Magazine" журналында жарияланды. Бұл Шерлок Холмс әңгімелерінің 56-сының бірі. Бұл әңгіме Холмс баяндайтын екі әңгіменің бірі, екіншісі – "Арыстан жүзімшасының оқиғасы". Доктор Ватсон екі әңгімеде де болмайды.

Сюжет

1903 жылдың қаңтар айында Бейкер көшесінде Джеймс М. Додд Холмске жоғалған досы Годфри Эмсворт туралы айтады. Додд пен Эмсворт соңғы Екінші Бур соғысы кезінде Оңтүстік Африкада Императорлық атты әскерде қызмет еткен. Эмсворт жараланған. Додд оны жараланғанынан бері көрмеген, сондықтан бір нәрсе дұрыс емес деп ойлайды. Додд Годфридің әкесі, полковник Эмсвортқа хат жазып, Годфри теңізге кеткенін естіген, бірақ бұл жауапқа қанағаттанбады. Содан кейін Додд Бедфорд маңындағы Таксбери Ескі паркіне, Эмсворттардың үйіне барды. Ол жерде полковник пен оның әйелі, сондай-ақ ескі үй шаруашылығы қызметкері мен оның әйелі бар еді. Полковник құлшынбай қарсы алды. Ол ұлының әлемдік саяхаты туралы айтқан сөзін қайталады, Додд Годфриді білгеніне қатысты жалған айтқанын айтты және Доддтың Годфриге хат жіберу үшін ақпарат беру туралы ұсынысынан ашуланды. Додд Годфридің тағдырын анықтауға бел буды. Кешке Додд үйдің төменгі қабатындағы жатын бөлмесінде үй шаруашылығы қызметкері Ральфпен сөйлесті. Ральф Годфриді өткен шақта айтқаннан кейін, Додд досының қайтыс болғанын сезді. Ральф "жоқ" деді, бірақ өлгені жақсырақ болар еді. Додд терезеден Годфридің бейнесін көргеннен кейін, полковник айтқандай теңізде емес, жерде екенін түсінді. Додд оны қуды, бірақ жақын жердегі есік жабылатын дыбысты естіген соң тоқтады. Додд Таксбери Ескі паркінде тағы бір күн қалуға тырысты және мүлікті қарап шықты. Ол жақсы киінген адамды көрді, ол Доддтың өзін бақылап отырғанын білгендіктен күдік тудырды. Додд Годфри осы ғимаратта болуы керек деп сенді. Додд түнімен ғимаратқа қайтып, терезеден жақсы киінген адамды және басқа біреуін, ол Годфри деп ойлаған, байқады. Ол тергеу жүргізе алмастан, полковник Эмсворт пайда болды. Доддтың отбасылық құпияны бұзғанына ашуланып, ол дереу кетіп қалуын талап етті. Додд Холмске барып, оқиғаны айтты. Холмс Годфримен бірге оқыған басылым туралы сұраса жеткілікті, және Додд нақты білмесе де, Холмс жауапқа қанағаттанған сияқты көрінді. Таксбери Ескі паркіне келгеннен кейін Холмс Ральфтың шешіп тастаған былғары қолғаптарынан шыққан қаз иісін байқады. Полковник Додд пен Холмс кетпесе полиция шақырамын деп қорқытты, бірақ Холмс бұл полковник қаламаған апатқа әкелетінін айтты. Полковникті құпияны білгеніне сендірген Холмс қосымша ғимаратқа баруға рұқсат алды; ол және Додд Годфридің өзінен оқиғаны естіді. Оңтүстік Африкада жараланған түні ол бір үйге барып, төсекте ұйықтады. Оянғанда, өзін арашаның қоршағанын көрді. Сол жердегі дәрігер оған араша ауруханасында жатқанын және арашаның төсегінде ұйықтағаннан кейін ауруға шалдығу мүмкіндігін айтты. Дәрігер оның жараларын емдеді; Англияға оралғаннан кейін, қауіпті белгілер пайда болды. Оның отбасының ұлын психиатриялық емдеуге жатқызудан қорқуы және арашаға байланысты стигма оларды оның бар екенін жасыруға мәжбүр етті; жақсы киінген адам, мырза Кент, Годфриге қараған дәрігер еді. Оқиға бақытты аяқталады. Холмс Лондоннан танымал дерматолог, сэр Джеймс Саундерспен бірге келеді. Доктор Саундерс Эмсворттың иктиоз, немесе псевдо-араша ауруы бар екенін анықтады, оны емдеуге болады.

Байланысты оқиғалар

Холмстың осы құпияны зерттеуі кешігеді, себебі ол "менің досым Уотсон сипаттаған Аббат мектебінің ісі, онда Грейминстер герцогы тым терең қатысқан" істі аяқтаумен айналысып жатыр. Приор мектебінің ісінде Холдернесс герцогы негізгі клиент болды.

Жариялану тарихы

"Бланшаланған сарбаздың оқиғасы" алғаш рет 1926 жылдың қазанында АҚШ-та "Либерти" журналында, ал 1926 жылдың қарашасында Ұлыбританияда "Странд" журналында жарияланды. Әңгіме "Либерти" журналында Фредерик Дорр Стил салған бес суретімен, ал "Странд" журналында Говард К. Элкок салған бес суретімен бірге жарық көрді. Ол "Шерлок Холмс істерінің кітабы" жинағына қосылды.

Бейімделулер

Бұл әңгімені Эдит Мейзер американдық радио сериалдарының эпизодтары ретінде бейімдеді, "Шерлок Холмс оқиғалары" радиосериалының 1931 жылғы 2 наурыздағы (Шерлок Холмс рөлінде Ричард Гордон, доктор Уотсон рөлінде Ли Ловелл) және 1936 жылғы 2 мамырдағы (Холмс рөлінде Гордон, Уотсон рөлінде Гарри Уэст) эфирлерінде. Мейзер сондай-ақ бұл әңгімені 1940 жылғы 19 ақпанда эфирленген "Шерлок Холмстың жаңа оқиғалары" американдық радиосериалының бір бөлігі ретінде бейімдеді (Холмс рөлінде Базил Ратбоун, Уотсон рөлінде Найджел Брюс). Майкл Хардвик 1959 жылғы тамызда BBC Light Programme үшін "Бланшалған солдат" әңгімесін драмалық өңдеді, ол 1952–1969 жылдар аралығындағы радиосериалдың бір бөлігі болды, онда Шерлок Холмс рөлінде Карлтон Хоббс, доктор Уотсон рөлінде Норман Шелли, ал Джеймс М. Додд рөлінде Фредерик Тревс ойнады. 1994 жылы Роджер Дэнс бұл әңгімені BBC Radio 4 үшін бейімдеді, ол 1989–1998 жылдар аралығындағы радиосериалдың бір бөлігі болды, онда Холмс рөлінде Клайв Меррисон, Уотсон рөлінде Майкл Уильямс ойнады. Роберт Гленнистер Джеймс Додд рөлінде, Ханна Гордон Жан Уотсон рөлінде, ал Дерек Уоринг полковник Эмсворт рөлінде болды. 2014 жылы бұл әңгіме америкалық радиошоу Imagination Theatre-дың "The Classic Adventures of Sherlock Holmes" сериясының бір эпизоды ретінде радиоға бейімделді, Холмс рөлінде Джон Патрик Лоури, Уотсон рөлінде Лоуренс Альберт ойнады. Ол Гонконгтың балалар кітаптары сериясы "Ұлы детектив Шерлок Холмс"-тың бір кітабына "Бланшалған солдат" (連環失蹤大探案) деген атпен бейімделді. Бұл түпнұсқа қытай нұсқасының 22-ші кітабы, ал ағылшын нұсқасының 18-ші кітабы.