Кіріспе
Италия Корольдік флотының жылдам жауынгерлік кемесі
Vittorio Veneto was the second member of the that served in the Italian Regia Marina (Royal Navy) during World War II. The ship's keel was laid down in October 1934, launched in July 1937, and readied for service with the Italian fleet by August 1940. She was named after the Italian victory at Vittorio Veneto during World War I, and she had three sister ships: Italian battleship Littorio, Italian battleship Roma, and Italian battleship Impero, though only Littorio and Roma were completed during the war. She was armed with a main battery of nine guns in three triple turrets, and could steam at a speed of
Vittorio Veneto saw extensive service during the war. The ship escaped undamaged during the British raid on Taranto in November 1940. Early in the war, she participated in the Battle of Cape Spartivento in November 1940 and the Battle of Cape Matapan in March 1941 where she was damaged by a torpedo bomber, and then she was torpedoed by the British submarine in December 1941. She spent 1941 and early 1942 attempting to attack British convoys to Malta, but crippling fuel shortages in the Italian fleet curtailed activity thereafter. Vittorio Veneto was among the Italian ships that were surrendered to the Allies in September 1943 after Italy withdrew from the war, and she spent the following three years under British control in Egypt. After the war, she was allocated as a war prize to Britain and subsequently broken up for scrap.
Витторио Венето – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италия Корольдік флотында (Regia Marina) қызмет еткен екінші жауынгерлік кеме. Кеменің қадасы 1934 жылдың қазанында салынды, 1937 жылдың шілдесінде суға түсірілді және 1940 жылдың тамызына қарай итальяндық флотқа қолдануға дайын болды. Кеме Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Витторио-Венето шайқасындағы итальяндық жеңіске байланысты осылай аталып, үш бауырласы болды: итальяндық линкор Литторио, итальяндық линкор Рома және итальяндық линкор Имперо. Алайда, соғыс кезінде Литторио мен Рома ғана аяқталды. Ол үш үштік мұнарада орналасқан тоғыз қарудан тұратын негізгі артиллериямен қаруланды және белгілі бір жылдамдықпен жүзе алатын болды.
Vittorio Veneto was the second member of the that served in the Italian Regia Marina (Royal Navy) during World War II. The ship's keel was laid down in October 1934, launched in July 1937, and readied for service with the Italian fleet by August 1940. She was named after the Italian victory at Vittorio Veneto during World War I, and she had three sister ships: Italian battleship Littorio, Italian battleship Roma, and Italian battleship Impero, though only Littorio and Roma were completed during the war. She was armed with a main battery of nine guns in three triple turrets, and could steam at a speed of
Vittorio Veneto saw extensive service during the war. The ship escaped undamaged during the British raid on Taranto in November 1940. Early in the war, she participated in the Battle of Cape Spartivento in November 1940 and the Battle of Cape Matapan in March 1941 where she was damaged by a torpedo bomber, and then she was torpedoed by the British submarine in December 1941. She spent 1941 and early 1942 attempting to attack British convoys to Malta, but crippling fuel shortages in the Italian fleet curtailed activity thereafter. Vittorio Veneto was among the Italian ships that were surrendered to the Allies in September 1943 after Italy withdrew from the war, and she spent the following three years under British control in Egypt. After the war, she was allocated as a war prize to Britain and subsequently broken up for scrap.
Витторио Венето соғыс кезінде кең ауқымда қызмет етті. 1940 жылдың қарашасындағы Тарантоға жасалған британдық шабуыл кезінде кеме зақымдалмастан құтылды. Соғыстың басында ол 1940 жылдың қарашасындағы Спартивенто мысы және 1941 жылдың наурызындағы Матапан мысы шайқастарына қатысты, онда торпедалық бомбалаушыдан зақымданды, содан кейін 1941 жылдың желтоқсанында британдық теңіздік кемесімен торпедаланды. 1941 және 1942 жылдың басында Мальтаға бағытталған британдық конвойларын шабуылдауға тырысты, бірақ итальяндық флоттағы жанар май тапшылығы одан кейін белсенділікті шектеді. Витторио Венето 1943 жылдың қыркүйегінде Италия соғыстан шыққаннан кейін одақтастарға тапсырылған итальяндық кемелердің қатарында болды және келесі үш жылды Ұлыбританияның Египеттегі бақылауында өткізді. Соғыстан кейін ол Ұлыбританияға соғыс сыйлығы ретінде берілді және кейін металл тескілеріне жіберілді.
Vittorio Veneto was the second member of the that served in the Italian Regia Marina (Royal Navy) during World War II. The ship's keel was laid down in October 1934, launched in July 1937, and readied for service with the Italian fleet by August 1940. She was named after the Italian victory at Vittorio Veneto during World War I, and she had three sister ships: Italian battleship Littorio, Italian battleship Roma, and Italian battleship Impero, though only Littorio and Roma were completed during the war. She was armed with a main battery of nine guns in three triple turrets, and could steam at a speed of
Vittorio Veneto saw extensive service during the war. The ship escaped undamaged during the British raid on Taranto in November 1940. Early in the war, she participated in the Battle of Cape Spartivento in November 1940 and the Battle of Cape Matapan in March 1941 where she was damaged by a torpedo bomber, and then she was torpedoed by the British submarine in December 1941. She spent 1941 and early 1942 attempting to attack British convoys to Malta, but crippling fuel shortages in the Italian fleet curtailed activity thereafter. Vittorio Veneto was among the Italian ships that were surrendered to the Allies in September 1943 after Italy withdrew from the war, and she spent the following three years under British control in Egypt. After the war, she was allocated as a war prize to Britain and subsequently broken up for scrap.
Сипаттама
"Витторио Венето" кемесінің жалпы ұзындығы және ені болды, ал сусыру тереңдігі құрады. Кеме стандартты жағдайдағы ығыстырмасымен жобаланған, бұл Вашингтон теңіз келісімінің шектеулерін бұзу болды; толық жауынгерлік жүктемеде ол ығыстырды. Кеме төрт Беллузо тісті бу турбинасымен қозғалды, олардың қуаты болды. Бу сегіз мұнаймен қыздырылатын Ярроу қазандығымен қамтамасыз етілді. Қозғалтқыштар ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз етті және 3920 миль (6309 км) қашықтықтағы қозғалысқа мүмкіндік берді. "Витторио Венето" кемесінің экипажы карьерасы барысында 1830-дан 1950 адамға дейін жетті. "Витторио Венето" кемесінің негізгі қару-жарағы үш үштік мұнарада орналасқан тоғыз 50 калибрлі 1934 модельді зеңбіректерден тұрды; екі мұнара суперфайрингтік схемада алдыңғы бөлігіне, ал үшіншісі кормаға орналастырылған. Оның қосалқы, су үстіне қарсы қарулары төрт үштік мұнараларда орналасқан он екі /55 Model 1934/35 зеңбірегінен тұрды, олар суперструктураның бұрыштарында орналасқан. Бұларға бір орындықта орналасқан төрт /40 Model 1891/92 зеңбірегі қосылды; бұл зеңбіректер көне болғандықтан, негізінен жарықшақтарды атуға арналған. "Витторио Венето" кемесі авиацияға қарсы батареямен жабдықталған, ол бір орындықта орналасқан он екі /53 Model 1939 зеңбірегінен, сегіз қос және төрт бір орындықта орналасқан жиірме /54 зеңбірегінен және сегіз қос орындықта орналасқан он алты /65 зеңбірегінен тұрды. 1943 жылдың шілдесінде EC 3 ter Gufo радары орнатылды, ол жер үстіндегі нысаналарды арақашықтықта және әуе нысаналарын арақашықтықта анықтай алатын. Кеме негізгі броньдық белдеумен қоршалған, оның қалыңдығы болды, сондай-ақ екінші қабат болатпен, оның қалыңдығы болды. Негізгі палуба кеменің орталық бөлігінде қалыңдығы болды, ал маңызды емес аймақтарда қалыңдығы азайды. Батареяның басты мұнаралары қалыңдығы болды, ал төменгі мұнара құрылымы 350 мм қалыңдықтағы барбеттерде орналастырылған. Екіншілік мұнаралардың алдыңғы беттері 280 мм қалыңдығында болды, ал бақылау мұнарасының қабырғалары қалыңдығы болды.
Құрылыс
Витторио Венето 1934 жылғы құрылыс бағдарламасы бойынша тапсырылды және Бірінші дүниежүзілік соғыста 1918 жылдың қазан-қараша айларында Австро-Венгрия империясымен болған, Италияның шешуші жеңісі – Витторио Венето шайқасының құрметіне аталды. Оның қазығы 1934 жылдың 28 қазанында Триесттегі Cantieri Riuniti dell'Adriatico кеме жасаушылығында, оның туыс кемесі – итальяндық Littorio соғыс кемесімен бір күні салынды. Витторио Венето 1937 жылдың 25 шілдесінде суға түсірілді, ал негізгі құрылысы 1939 жылдың қазанында аяқталды. Дизайнға қайта-қайта түзетулер енгізілуі және ауыр броньдық плиталардың жетіспеуіне байланысты, жабдықтау процесі үлкен кешігуге ұшырады. Теңіз сынақтарын бастамас бұрын, 4 қазанда Витторио Венето Венецияға көшірілді, себебі Венеция Арсеналында Littorio класындағы кемелерді қабылдай алатын Италиядағы жалғыз құрғақ док болды, оның корпусын ұзақ уақыт бойы жиналған өсімдіктерден тазалау қажет еді. 17 қазанда тазалау жұмыстары аяқталғаннан кейін, кемежай қызметкерлері тұрақтылықты тексеру үшін құрғақ докты сумен толтырды. Жаңа соғыс кемесі 19 қазанда Триестке қайта оралды, ал сынақтары 23 қазанда басталды. Сынақтар кеме қару-жарағын сынауды да қамтыды және 1940 жылдың наурызына дейін жалғасты, содан кейін қосымша жабдықтау жұмыстары жүргізілді. Ол 28 сәуірде пайдалануға берілді, бірақ толыққанды дайын болмады. 1 мамырда Витторио Венето соңғы жабдықтау жұмыстарын жүргізу үшін Ла Специяға, итальяндық Leone Pancaldo және итальяндық Emanuele Pessagno эсминецтерінің сүйемелдеуімен жіберілді. 6 мамырда ол негізгі артиллериясы үшін оқ-дәрілермен жабдықталды; негізгі және қосымша қаруларды тиеу жұмыстары 20 мамырға дейін жалғасты. Сол күні ол итальяндық Ascari және итальяндық Carabiniere эсминецтерінің сүйемелдеуімен Тарантоға көшірілді, онда ол итальян флотының 9-шы дивизионына қосылды. Келесі айда Италия Ұлыбритания мен Францияға қарсы соғысқа қатысты, бірақ Витторио Венето мен Littorio ресми түрде 2 тамызда ғана операциялық деп жарияланды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1940 жылдың 31 тамызы мен 2 қыркүйегінде «Витторио Венето» бес линкордан, он крейсерден және отыз төрт эсминецтен тұратын итальяндық күштің бөлігі ретінде «Hats» операциясы мен MB.3 конвойына қатысқан британдық теңіз күштерін тоқтату үшін теңізге шықты, бірақ нашар әуе барлауы салдарынан екі топтың бірімен де байланыс орнатылмады және ешқандай шайқас болмады. Сонымен қатар, британдық әуе барлауы итальяндық флотты анықтап, қашып кетті. 6 қыркүйекте флот Гибралтардан кетіп бара жатқан британдық күшке шабуыл жасау үшін қайтадан теңізге шықты, бірақ британдық кемелер Атлантика мұхитына оңтүстікке қарай жүзіп кетті. 29 қыркүйек пен 1 қазан күндері «MB.5» британдық операциясына қарсы қимыл да осындай нәтиже берді; «Витторио Венето», тағы төрт линкор, он бір крейсер және жиырма үш эсминец Мальтаға әскер тасымалдаған конвойді тоқтатуға тырысты. Бұл операцияда итальяндық Regia Aeronautica (Корольдік әуе күштері) конвойды анықтады, бірақ британдықтар итальяндық флоттан қашып құтыла алды. 10-11 қараша түнде британдық Жерорта теңіз флоты Таранто портына әуе шабуылын жасады. Авианосецтен ұшырылған 21 «Свордфиш» торпедалық бомбалаушы екі толқынмен итальяндық флотқа шабуыл жасады. «Витторио Венето» шабуылдан зақым алмады, бірақ тағы үш линкорға соққы берілді, олардың екеуі ауыр зақымдалды. Тарантоға жасалған шабуылдан кейінгі таңертең «Витторио Венето» итальяндық флотты Неапольге бастап барды. Ол жерде ол флоттың флагманы рөлін қабылдады, адмирал Иниго Кампиони басқаруына көшті. 26 қарашада итальяндық флот британдық конвойға шабуыл жасауға тағы бір әрекет жасады, ол «Collar» операциясы болды, нәтижесінде Спартивенто мысығы шайқасы болды (итальяндықтар бұл шайқасты Теулада мысығы шайқасы деп атады). «Витторио Венето», «Джулио Чезаре», алты крейсер және он төрт эсминец Мальтаға бара жатқан конвойді тоқтатуға тырысты. Британдық эскорт құрамында авианосец, линкор және линкорузер болды; итальяндық әуе барлауы эскортты анықтады, бірақ олардың күшін асыра бағалады және Кампиони, екі операциялық линкорын тең немесе күшті қарсыластарға қарсы тәуекелге салмай, бұйрық алғаннан кейін, шайқас басталғаннан кейін көп ұзамай тоқтады. «Витторио Венето» 27 000 метр (17 миль) қашықтықта бірнеше британдық крейсерлермен қысқа уақытқа ұшырасты. «Витторио Венето» ұзақ қашықтықтан жеті залпқа 19 оқ атты және «Манчестер» жеңіл крейсеріне аздап зақым келтірді; бұл төртінші залптан кейін кері бұрылған британдық крейсерлерге жеткілікті болды. Шайқас кезінде «Арк Роял» «Витторио Венетоға» қарсы торпедалық бомбалаушыларды ұшырды, бірақ соңғысы торпедалардан сәтті құтылды. 1941 жылдың 8-9 қаңтарына қараған түні британдықтар Неапольдегі итальяндық флотқа Vickers Wellington бомбалаушыларымен әуе шабуылын жасады, бірақ ұшақ «Витторио Венетоны» қайтадан соқпады; «Джулио Чезаре» бірнеше жақын ісіктен аздап зақымдалды. Екі кеме де келесі күні Ла Специяға көшті, «Витторио Венето» «Джулио Чезареге» қорғау қызметін атқарды. «Витторио Венето» енді флоттағы жалғыз операциялық линкор болды. Ақпан айының басында «Джулио Чезаре» және итальяндық «Андреа Дориа» линкоры да қызметке оралды. Үш линкор, сегіз эсминецпен бірге, 8 ақпанда Генуяны бомбалауға бара жатқан H күшін тоқтатуға тырысты. Екі күш те кездеспеді, итальяндық флот Ла Специяға оралды. Шайқас кезінде соғыс кемесінен торпедалық бомбалаушылар келді және олардың шабуылы «Витторио Венетоны» британдық крейсерлермен кездесуді тоқтатып, жалтару әрекеттерін жасауға мәжбүр етті. Ол торпедалардан қашып құтылды, бірақ шабуыл Ячиноны Жерорта теңізіндегі британдық флоттың екеніне сендірді, бұл оны операцияны аяқтап, портқа қайтуға итермеледі. Британдықтар «Витторио Венетоны» баяулату үшін итальяндық флотқа қарсы бірнеше әуе шабуылдарын жасады, соның ішінде Грекия мен Криттен Бленхайм бомбалаушыларын қолданды. Түстен кейін «Формидбол» екінші соққыны жіберді, ал 15:10-да оның «Свордфиш» бомбалаушыларының бірі «Витторио Венето» кемесіне сол жағынан, корма бөлігіне тиді. Италиялық зенитшілер торпеда ұшырғаннан кейін ұшақты атып түсірді. Соққыдан сол жақ винт бұзылып, шахта зақымдалды, сол жақ руль бұзылып, корма бөлігіндегі насостар істен шықты. Сондай-ақ, кемеге су кірді, ол 4-4,5 градусқа сол жаққа қарай иілді және оны он минутқа тоқтатуға мәжбүр етті. Ол қозғалмай тұрғанда, Бленхайм бомбалаушысы бомба тастап, оның кормасына жақын жерге түсті; жарылыс кормаға қосымша, аз зақым келтірді. Су тасқынын тоқтату және азайту үшін авариялық топтар көп қиындықтарға тап болды, өйткені олар тек төтенше қолмен жұмыс істейтін насостарды ғана пайдалана алды. Су тасқынын азайту үшін кейбір алдыңғы және оң жақ бөліктері сумен толтырылды. Ал уақыт өте келе, двигатель бөлімінің қызметкерлері оң жақ шахталарды қайта іске қоса алды және қосалқы қолмен басқару құрылғысымен рульді басқару мүмкін болды. «Витторио Венето» 29 наурызда Тарантоға жетті, онда жөндеу жұмыстары шілде айына дейін жалғасты. Ол тамыз айына дейін толыққанды жұмыс істей алмады.
Кейінгі операциялар
Витторио Венето мен Литторио 22-25 тамызда британдық күштерді ұстауға жасалған сәтсіз әрекетке қатысты. Британдықтар Ливорноны миналауды және Солтүстік Сардинияға әуе шабуылын жүргізуді жоспарлаған, бірақ Испаниядағы итальяндық агенттер Гибралтардан шыққанда Регия Маринаны британдық операция туралы ескертті. Дегенмен, итальяндық флот оңтүстікке тым алыс орналасқандықтан, әуе барлау британдықтарды анықтай алмады. Бір айдан кейін, 1941 жылдың 27 қыркүйегінде Витторио Венето Литторио, бес крейсер және он төрт эсминецпен бірге «Альберд» операциясы аясында одақтас конвойына шабуыл жасады. Британдықтар итальяндық флотты қозғауды және оған қарсы күшті конвойды, соның ішінде соғыс кемелерімен шабуыл жасауды үміттенеді. Бұл да британдық флотпен кездеспей аяқталды; екі тарап та бір-бірін таба алмады, бірақ итальяндық торпедалық бомбалаушылар «Нельсонды» зақымдады. 14:00-де Ячино операцияны тоқтатып, флотқа портқа қайтуға бұйрық берді. 13 желтоқсанда ол Солтүстік Африкаға конвойды сүйемелдеу үшін тағы бір операцияға қатысты, бірақ британдық радионың алдауы итальяндықтарды британдық флот аймақта екеніне көндіргеннен кейін әрекет тоқтатылды. Келесі күні портқа қайтып келе жатқанда, Витторио Венето Мессина бұғазында британдық «Урж» (Urge) субмаринасымен торпедаланды. «Урж» үш торпеда атып, біреуі кеменің сол жағына тиді. Торпеда ұзындығы шамамен болатын тесік жасады және кемеге судың құйылуына себеп болды, бірақ кеменің «Пульиезе» (Pugliese) торпедадан қорғау жүйесі жарылысты тоқтата алды. Витторио Венето сол жаққа 3,5 градусқа еңкейді және кормасымен суға батты. Алдыңғы мұнараның оң жағындағы бөлімді су басу арқылы еңкейіс бір градусқа төмендетілді, және кеме өз күшімен портқа қайта оралды. Ол 1942 жылдың басына дейін жөндеуден өтті. Британдықтар итальяндық флотты жылдам анықтап, 15 маусымда Веллингтон және Бристоль Бофорт бомбалаушыларымен бірнеше әуе шабуылдарын жасады, конвойға жетуіне кедергі келтіру мақсатында. Ұшақтар соғыс кемелеріне тиіспесе де, кейіннен британдық субмаринасы батырған итальяндық крейсер «Трентоны» (Trento) қарық қылды. Кейінірек таңертең, АҚШ Әуе күштерінің B-24 «Либераторларынан» (Liberators) тағы бір әуе шабуылы жасалды. Жоғарыдан бомбалаушылар Литториоға бір рет тиді, ал оның және Витторио Венетоның маңында бірнеше жақын жерлерге түсті, бірақ екі кеме де ауыр зақым алмады. Біраз уақыттан кейін Бофорттармен тағы бір британдық шабуыл жасалды, бірақ итальяндық және неміс истребительдері келді және екі Бофортты атып түсіріп, тағы бесеуін зақымдады. Түске дейін Ячино конвойға қараңғы түскенше жете алмайтынына көз жеткізді, сондықтан операцияны тоқтатты; алайда, итальяндық соғыс кемелерінің қаупі британдық операцияның сәтсіздігіне әкелді, өйткені конвой Александрияға қайтарылды және Мальтаға жетпеді. Қайту сапарында тағы бір британдық әуе шабуылы Литторионы торпедалады.
Тағдыр
12 қарашада «Витторио Венето» Солтүстік Африкаға одақтастардың басып кіруіне жауап ретінде Тарантодан Неапольге көшірілді. 4 желтоқсанда американдық әуе шабуылы итальяндықтарды флотты Ла Специяға қайтаруға мәжбүр етті, онда ол Италияның соғысқа белсенді қатысуының соңына дейін қалды. 1943 жылғы 5 маусымда «Витторио Венето» Ла Специядағы американдық әуе шабуылынан ауыр зақым алды; кеме мұрын бөлігіне екі үлкен бомба тиді, бірақ олардың тек біреуі ғана жарылды. Бұл бомба кеме арқылы өтіп, корпустың астында жарылып, құрылымдық ауыр зақымдарға себеп болды. Зақым салдарынан оны жөндеу үшін Генуяға көшіруге мәжбүр болды, себебі Ла Специядағы кеме құрылыс орны да шабуылдан зақымдалған еді. 3 қыркүйекте Италия одақтастармен қарулы келісімге қол қойып, Екінші дүниежүзілік соғыстағы белсенді қатысуын тоқтатты. Алты күннен кейін «Витторио Венето» және итальяндық флоттың қалған бөлігі Мальтаға бет алды, онда олар соғыс аяқталғанға дейін ұсталып тұратын болды. Жолда неміс Люфтваффе (Әуе күштері) «Дорнье До 217» ұшақтарымен, радиобақыланатын «Фриц X» бомбаларымен қаруланған итальяндық флотқа шабуыл жасады. «Витторио Венето» зақым алмады, бірақ «Литторио» (қазір «Италия» деп аталды) соққыға ұшырап, зақымдалды, ал оның итальяндық әріптесі «Рома» шабуылда батып кетті. «Витторио Венето» 14 қыркүйекке дейін Мальтада қалды, содан кейін «Италиямен» бірге Александрияға (Мысыр) және 17 қазанда Суэц каналындағы Ұлы Ащы көлге көшірілді. Екі линкор 6 қазанға дейін сол жерде тұрды, содан кейін Италияға оралуға рұқсат алды. «Витторио Венето» 14 қазанда Ла Специяға көшуден бұрын Сицилиядағы Аугустаға барды. 1947 жылғы 10 ақпанда Италиямен бейбітшілік шарты жасалғанда, «Витторио Венето» соғыс сыйлығы ретінде Ұлыбританияға берілді. 1948 жылғы 3 қаңтарда кеме қызметтен босатылып, 1 ақпанда теңіз тізілімінен шығарылды, содан кейін металл тескілеріне сатылды. «Витторио Венетодан» алынған 90 мм-лік әуе шабуылына қарсы он екі зеңбірек Югославия Халық Армиясы (ЮНА) тарапынан Жирье аралының жағалау артиллериялық батареясын қаруландыру үшін қайта пайдаланылды. Батарея 1991 жылғы 14 қыркүйекте Хорватия Тәуелсіздік соғысы кезінде Хорватия Ұлттық гвардиясына қарсылықсыз берілді және 16-22 қыркүйекте Шибеник шайқасында маңызды рөл атқарды, Шибеник қаласын ЮНА-дан қорғауға көмектесті.