Кіріспе

Италия Корольдік теңіз флотының ауыр крейсерлер класы, осы атаумен австро-венгрлік класы.

Zara класы – 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында Италияның Регия Маринасы (Корольдік теңіз флоты) үшін салынған төрт ауыр крейсердің тобы. Кластың құрамына итальяндық крейсер Zara, итальяндық крейсер Fiume, итальяндық крейсер Gorizia және итальяндық крейсер Pola кірді, соңғысы сәл өзгеше конструкциямен салынды. Кемелер алдыңғы үлгілерге қарағанда айтарлықтай жақсартылып, Trentos-тың жоғары жылдамдығының есебінен едәуір салмақты броньдық қорғауға ие болды. Олар сегіз зеңбіректерден тұратын негізгі артиллериялық қару-жарақтарын алып жүрді және максималды жылдамдығы [мәлімет жоқ] құрады. 1930 жылдары кез келген теңіз күші салған ең қорғалған ауыр крейсерлердің бірі болып табылатын бұл кемелердің ауыр бронясы Вашингтон теңіз келісімінің шарттарын бұзу арқылы ғана қол жеткізілді, ол крейсерлердің суыру салмағын шектеді.

Барлық төрт кеме соғыс аралық кезеңде негізгі флот құрамында қызмет етті, олар негіздік жаттығулармен және флот қарап аралауларымен айналысты. Испания азамат соғысы кезінде Gorizia итальяндық азаматтарды эвакуациялады, ал Pola араласпау патрульдеріне қатысты. Төрт кеме де 1939 жылдың сәуір айында Италияның Албанияға басып кіруіне көмектесті, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін. 1940 жылы Италия кең ауқымды қақтығысқа қосылғаннан кейін, төрт кеме Жерорта теңізінде британдық күштерге қарсы белсенді әрекеттер жасады. Кемелер Калабрия және Матапан түяғындағы шайқастарға қатысты, соңғы шайқаста Zara, Pola және Fiume үш британдық линкормен болған теңсіз түнгі шайқаста батып кетті. Gorizia қызметін жалғастырып, Сирттің бірінші және екінші шайқастарында одан әрі қатысты. 1943 жылдың сәуір айында американдық ауыр бомбалаушылары оны ауыр зақымдады және Ла Специяға сүйреп әкетті, онда Италия капитуляция жасаған қыркүйек айына дейін жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатты. Германия порты басып алғанда кемеге иелік етті, ал итальяндық коммандостар 1944 жылдың маусым айында оны батыруға сәтті болмады. Соғыстың соңында нашар күйде болғандықтан, соғыстан кейінгі Италия теңіз күштері 1947 жылы кемені металл тескілеріне сатуға шешім қабылдады.

Дизайн

Ауыр крейсерлердің құрылысы әлі жалғасып жатқанда, итальяндық теңіз күштерінің бір бөлігі жаңа кемелердің тиімділігіне күмәндана бастады, олар қалың қорғаныстан айнып, өте жоғары жылдамдыққа ие болды. Олар қорғанысы жақсырақ, негізгі қорғау белдеуінің қалыңдығы бар, сегіз зеңбірек батареясы және кеміндегі жылдамдығын сақтайтын, тепе-теңдіктелген жобаны жақтады. Бірақ дизайнерлер бұл сипаттамаларды Вашингтон теңіз келісімі шегіндегі кемеге сыйғызу мүмкін емес екенін тез анықтады. Теңіз күштері жаңа кемелердің суыру шегінен асып кетуіне келісім берді, бірақ дизайнерлерге мүмкіндігінше салмақты азайту үшін қажетсіз бөлшектерді жоюды тапсырды. Осының нәтижесінде, қорғау белдеуінің қалыңдығы азайтылды және жоспарланған торпедалық түтіктер алынып тасталды. "Тренто" кемелерінің тегіс палубасынан бас тартылды, олардың орнына кемелерге мұрынлық палуба және төмендетілген негізгі палуба орнатылды. Сонымен қатар, "Зара" дизайны "Тренто" кемелерінде қолданылған төрт валдан айырмашылығы, жеңілдетілген механизмдермен басқарылатын екі пернемен жабдықталады. Дегенмен, кемелердің суыруы кеміндегі шектен асып кетті. 1928 жылға қарай "Зара" класына айналатын жұмыс аяқталды және алғашқы екі кеме – итальяндық крейсер "Зара" және итальяндық крейсер "Фиуме" 1928–1929 жылдарғы құрылыс бағдарламасы бойынша тапсырыс берілді. 1929–1930 жылдары итальяндық крейсер "Гориция", ал 1930–1931 жылдары итальяндық крейсер "Пола" тапсырысқа алынды. Барлық төрт кеме де Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Италияға қосылған бұрынғы австро-венгриялық қалалардың аттарымен аталады.

Жалпы сипаттамалары

Зара класының кемелері су сызығы бойынша ұзын, ал жалпы ұзындығы да ұзын болды. Кемелердің ені – метр, суға бату тереңдігі – метрді құрады. Кемелердің стандарттық суыруы – тонна, ал толық жүктеме кезінде – тоннаға дейін жетеді, мұнда Фиуме ең жеңіл, ал Гориция ең ауыр болды. Бірінші үш кеме салмақты азайту үшін жеңіл конструкциямен салынды, бірақ флагмандық кеме ретінде қолданылуы жоспарланған Пола адмирал штабына орналасу үшін әлдеқайда үлкен көпір құрылысын алды. Барлық төрт кемеде үш аяқты екі мачта болды, ал алдыңғы мачта көпірдің үстіне орнатылды. Кемелердің экипажы 841 офицер мен қатардағы жауынгерден тұрды. Кемелер әуедегі барлау үшін IMAM Ro.43 су ұшақтарын алып жүрді; ангар баудың астында орналасқан, ал мұрын бөлігінде орталық сызыққа бекітілген катапульт орнатылған.

Қару-жарақ және бронь

Заралар негізгі батареясы сегіз 203 мм Mod 29 53 калибрлі қарумен төрт мылтық мұнарасында қаруланды. Мұнаралар екі-екіден, алдыңғы және артқы жағынан, бірінен соң бірі орналастырылды. Қарулар снарядтарды , минутына үш жарым рет атылатын жылдамдықпен атқан. Мұнаралар 45 градусқа дейін көтерілуге мүмкіндік берді, бұл әр кемеге бір гарматынан 157 снаряд жеткізді. Сонымен қатар, бір тіреулі орнату мылтықтардың бір-біріне өте жақын болуын талап етті; бұл снарядтардың ұшу кезінде бір-біріне кедергі келтіріп, дисперсия мәселесіне ықпал етті. Дисперсия мәселесін түзету үшін, қару-жараққа модификацияланған снарядтар берілді, олар атқан. Қайтадан қорғану үшін 16 47 калибрлі қарудан тұратын батарея, екі еселенген, төрт Vickers Terni /39 қаруы бір еселенген және сегіз қару еселенген орналастырылды. Кемелердің қосалқы батареясы бірнеше рет қайта қарастырылды. 100 мм-лік екі және 40 мм-лік барлық қарулар 1930 жылдардың соңында алынып тасталды және олардың орнына сегіз 54 калибрлі қару орнатылды. 1940 жылы екі 15 калибрлі "жұлдызды" снарядтар қосылды. 1942 жылы "Гориция" кемесіндегі жұлдызды снарядтар, сол кезде бұл кластың жалғыз тірі қалған мүшесі, тағы төрт 37 мм-лік қарумен ауыстырылды. Келесі жылы, алты еселенген және екі бір еселенген орналастырылған он төрт қарудан тұратын батарея пулеметтерді алмастырды. Бұл қосымша бронь кемелерді алдыңғы ауырлыққа түсіретін еді, сондықтан кеменің артқы жағы алдыңғы түтікке қарай бір палубамен көтерілді. Нәтижесінде су өткізбейтін өте жақсы тұтастығы мен қорғанысы болды.

Кемелер

Regia Marina-ның Zara класындағы крейсерлерінің тізімі Атауы Құрылысшы 4 шілде 1929 27 сәуір 1930 20 қазан 1931 Матапан шайқасында батып кеткен, 29 наурыз 1941 Итальян крейсері Fiume Stabilimento Tecnico Triestino 29 сәуір 1929 27 сәуір 1930 23 қараша 1931 Матапан шайқасында батып кеткен, 28 наурыз 1941 Итальян крейсері Gorizia O. T. O. Livorno 17 наурыз 1930 28 желтоқсан 1930 23 желтоқсан 1931 Адам басқарылатын торпедалармен зақымдалған, 21-22 маусым 1944; Мақұлданған, 1946 Итальян крейсері Pola O. T. O. Livorno 17 наурыз 1931 5 желтоқсан 1931 21 желтоқсан 1932 Матапан шайқасында батып кеткен, 28 наурыз 1941

Қызмет тарихы

1930 жылдардың басында қызметке түскеннен кейін, "Зара" класының төрт кемесі итальяндық флотпен оқу жаттығуларына қатысып, шетелдік басшылар үшін өткізілген флоттық парадтарда болды, олардың ішінде нацистік Германияның Адольф Гитлері және Венгрия регенті Миклош Хорти де бар еді. "Гориция" мен "Пола" Испания азамат соғысына қатысты; 1936 жылы "Пола" бейтараптық патрульдеуін жүргізді, ал "Гориция" сол жылы Испанияның Хихон қаласынан Францияның Ле-Вердон-сюр-Мер қаласына итальяндық азаматтарды тасыды. Франциядан кеткеннен кейін "Гориция" Германияға сапар шекті, ал кері жолда авиациялық бензин багінде үлкен жарылыс болды, нәтижесінде ол жөндеу үшін Гибралтарға тоқтауға мәжбүр болды. Сол жерде британдық кеме құрылысы инспекторлары кеменің Вашингтон келісіміндегі тоннаждық шектеуден айтарлықтай асып кеткенін анықтады. 1939 жылдың наурыз айында төрт кеме де республикалық әскери кемелер эскадрильясының Қара теңізге жетуіне кедергі келтіру үшін теңізге шықты, оларды Тунис, Бизертеде тоқтауға мәжбүр етті, онда олар ұсталды. Келесі айда "Зара", "Пола" және "Гориция" Албанияға шабуыл жасаған итальяндық күштерге артиллериялық қолдау көрсетті. "Зара" класындағы крейсерлер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кең ауқымда қызмет етті, Жерорта теңізінде британдық конвойларын ұстау үшін бірнеше рет теңізге шықты, 1-ші дивизияның флагмандық кемесі ретінде. Төрт кеме де 1940 жылдың қараша айындағы Таранто шайқасында зақымданудан құтылды. Көбінесе "Поладан" аман қалғандарды британдық эсминецтер құтқарып алды, бірақ грек эсминецтері мен итальяндық госпитальдық кеме келесі бірнеше күнде басқаларын жинады. "Гориция", кластағы жалғыз аман қалған кеме, 1941 жылдың желтоқсанындағы Сирттің бірінші шайқасында және 1942 жылдың наурызындағы екінші Сирт шайқасында британдық жеңіл крейсерлермен және эсминецтермен қақтығысты. Шабуыл өте алыс қашықтықта болғандықтан, екі тарап та бірде-бір тиімді соққы берген жоқ. Осы кезеңде кеме Солтүстік Африкада итальяндық және неміс күштерін жабдықтау үшін конвойды сүйемелдеу операцияларына қатысты. 1943 жылдың 10 сәуірінде кеме Ла-Маддаленаға тоқтағанда, АҚШ әскери-әуе күштерінің ауыр бомбалаушылары шабуыл жасап, итальяндық крейсер "Триестеді" батырып, "Горицияны" үш бомбамен соқты, оған ауыр зақым келтірді. Италия қыркүйекте одақтастарға берілген кезде ол әлі де Ла-Специяда жөндеуде болды, және Германия күштері елдің көп бөлігін басып алғанда оны басып алды. 1944 жылдың 22 маусымында итальяндық жауынгер су астындағы кемешілер "Chariot" торпедаларын қолданып, портқа кіріп, "Горицияны" және соғыс зақымдарына байланысты қызметтен шығарылған итальяндық крейсер "Болцаноны" батырып, оларды блок кемелері ретінде пайдаланудан сақтады, бірақ "Гориция" шабуылдан аман қалды. Дегенмен, оны жөндеу өте қымбатқа түсетіндіктен, 1947 жылы металл тескісі ретінде сатылды.