Кіріспе

Trento класы — 1920 жылдардың соңында Италия Корольдік теңіз флоты үшін салынған екі ауыр крейсердің тобы. Кластағы екі кеме — итальяндық крейсер Тренто және итальяндық крейсер Триест — Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жеңістен кейін Австро-Венгрия империясынан қосылып алынған Тренто және Триест қалаларының құрметіне аталған. Кемелер өте жеңіл брондалған, тек қалың броньды белдеумен қамтылған, бірақ жоғары жылдамдыққа және сегіз зеңбірекпен жабдықталған күшті бас қаруларына ие болды. Аталған крейсерлер Вашингтон теңіз келісімінің шектеулерінде салынғанмен, келісімде белгіленген ауырлық лимитін асып кетті. Соғыс аралық кезеңде екі крейсер де крейсерлік дивизияда қызмет етті, және дивизияның флагманы ретінде кезекпен алмасып отырды. Тренто екі рет шетелге сапар жасады: біріншісі 1929 жылдың ортасы мен соңында Оңтүстік Америка елдерін аралау болды, ал екіншісі — Қытайдағы азамат соғысы кезінде итальяндық азаматтарды қорғау үшін жасалған экспедиция. 1938 жылы Триест Испания азамат соғысында шайқасқан итальяндық ерікті сарбаздарды елге қайтаруға көмектесті. Екі кеме де Екінші дүниежүзілік соғыста белсенді қатысты, Калабрия, Спартивенто және Матапан шайқастарында күш көрсетті. 1941 жылдың қарашасында Триест британдық су асты қайығының шабуылына ұшырады, сондықтан Сирттің бірінші және екінші шайқастарын өткізіп алды, ал соңғы шайқаста Тренто британдық эсминецке зиян келтірді. 1942 жылдың маусымында Тренто британдық торпедалық бомбалаушы және су асты қайығының шабуылынан батып, көптеген адамның өмірін қиды. 1943 жылдың сәуірінде Триест те Ла-Маддалена портында АҚШ-тың ауыр бомбалаушыларының шабуылы кезінде батып кетті. 1950 жылы құтқару жұмыстары басталды, кеменің қозғалтқыштары мұнайдың ағуынан сақталғаны анықталғаннан кейін, корпусы испандық теңіз флотына сатылды, олар кемені жеңіл ұшақ тасушыға айналдыруды жоспарлады. Алайда, жобаның құнының өсуіне байланысты 1956 жылы жоспар тоқтатылды, ал 1959 жылы Триест металл тескісіне жіберілді.

Дизайн

1920 жылдардың басында Регия Марина Вашингтон теңіз келісімінің шектеулеріне сәйкес келетін крейсерлерді жобалау бойынша зерттеулер бастады, бұл келісім крейсерлердің суыру салмағын және қару-жарақтарын шектеді. Тренто класының жобасын 1923 жылы генерал Филиппо Бонфиглиетти дайындады. 1924 жылы француз теңіз күштері екі кемені салды, бұл Регия Маринаны қарсылас флотына тең келетін екі кемеге тапсырыс беруге итермеледі. Дизайнерлер өте жоғары жылдамдыққа ерекше мән берді, бұл кемелердің суыру салмағы шегінде қалуы үшін броняны едәуір азайтуды талап етті. Кемелер құрылыс кезінде Регия Марина офицерлері Тренто кемелерінің жұқа бронясы оларды жауынгерлік қимылдарға дайынсыз қалдыруы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. Осының салдарынан теңіз күштері бронясы жақсырақ Zara класына тапсырыс берді. Жеңіл Тренто жобасы, дегенмен, Аргентина теңіз күштері үшін Odero Terni Orlando компаниясы салған кемелердің негізі болды; аргентиналық кемелер сәл кішірейтілді, бронясы жіңішке және қару-жарағы азайтылды. Италия флоты үшін салынған тағы бір туынды жоба – итальяндық крейсер Болцано, 1930 жылы құрылысы басталды және 1933 жылы қолданысқа берілді; Болцано басқа екі кемеден едәуір өзгеше болғанымен, кейде Тренто класының құрамына кіреді.

Жалпы сипаттамалары

Тренто класының кемелері перпендикулярлар арасында ұзын, ал жалпы ұзындығы шамалы артық болды. Олардың ені және сусыру тереңдігі болды. Олардың жобалық ығысу көлемі ал эми толық жүктемеде ығысуы тоннаға дейін жететін. Бірақ олардың ығысуы Вашингтон теңіз келісімінде белгіленген 10,000 тонналық шектеуде сақталды. Кемелер екі үш аяқты мачтамен жабдықталды, бірақ сынақтар кезінде олардың тым көп дірілдегені анықталды, сондықтан алдыңғы мачта екі қосымша тіреумен нығайтылды. Олардың экипажы 723 офицер мен сарбаздан тұрды, бірақ соғыс жылдары бұл сан 781-ге дейін артты. Олар әуе барлауы үшін IMAM Ro.43 су ұшақтарын тасыды; ангар бастың астында орналасқан, ал мұңғылдың ортасынан бекітілген катапульта орнатылған. Тренто класы крейсерлерінің күштік қондырғысы 12 маймен жұмыс істейтін Yarrow қазандықтарымен қуаттандырылған төрт Парсонс бу турбинасынан тұрды, олардың газдары екі түтікше арқылы шығарылды. Қазандықтар үш бөлімге бөлінді, әр бөлімде төрттен болды: екеуі алдыңғы пропеллерлерді қозғалтатын турбиналарға, ал қалған төртеуі орталық валдарды қозғалтатын турбиналарға қуат берді. Қозғалтқыштардың қуаты ең жоғары жылдамдығы үшін, ал қызмет көрсету кезіндегі болжамды өнімділігі нормативтік ығысуда үшін болды. Теңіз сынақтарында Триест жылдамдыққа ғана жетті, ал Тренто одан сәл кем болды; бұл жылдамдықтарға тек жеңіл жүктемеде ғана қол жеткізілуі мүмкін, ал қызметте оның практикалық ең жоғары жылдамдығы тек болды. Кемелерде май отынының сақтау көлемі бар, бұл жылдамдықта круиздік қашықтығын қамтамасыз етті. 1940 жылдың басындағы жөндеулер кезінде түтін мачталарға кедергі келтірмеу үшін түтікше қақпақтары қосылды.

Қару-жарақ және бронь

Тренто мен Триест сегіз Mod 24 50 калибрлі қарудан тұратын төрт пулемет мұнарасында қаруланған. Бастапқыда снарядтармен жабдықталған снарядтар мен отын зарядтары снарядтарды топтастыруды тығыздату үшін сәтсіз әрекетте 80-ден 65-ке дейін азайтылды. Бұл мәселе негізінен итальяндық оқ-дәрі зауыттарында сапаны бақылаудың нашарлығына байланысты болды, олар дәл снарядтар үшін қажетті қатаң өндіріс толеранттарын қамтамасыз ете алмады. Сонымен қатар, бір тұтқалы монтаждау мылтықтардың бір-біріне өте жақын болуын талап етті; бұл снарядтардың ұшу кезінде бір-біріне кедергі келтіріп, дисперсия мәселесіне ықпал етті. Өртке қарсы басқаруды Barr & Stroud компаниясының арақашықтық өлшегіштері қамтамасыз етті. Ұшаққа қарсы қорғанысты 16 47 калибрлі қарудан тұратын екі қос монитордағы батарея, төрт Vickers Terni 40 мм/39 бір монитордағы қарулар және төрт автомат қамтамасыз етті. 100 мм-лік қарулар 1910 жылы Škoda компаниясы жасаған австро-венгерлік қарулардың көшірмелері болды. Олар жаңадан жасалған қос мақсатты орнатуларға орналастырылды. Кемелердің қосалқы батареялары бірнеше рет қайталанып, жаңартылды. Екі кемеде де 100 мм-лік қарулар жаңа Mod 31 нұсқаларымен ауыстырылды. 1937–1938 жылдары 100 мм-лік екі артқы қару, төрт 12,7 мм-лік автомат, сегіз 54 калибрлі Breda M1932 қаруы және сегіз Breda M1931 автоматы алынып тасталды. Олардың орнына Breda M1932 және сегіз Breda M1931 автоматтары орнатылды. 1942 жылы Трентода төрт 65 калибрлі Breda M1940 қаруы, келесі жылы Триест сегіз осындай қаруды алды. Екі кеме де кемелердің маңызды бөліктерін, оның ішінде машиналар мен оқ-дәрілерді қорғайтын броньды цитадельмен қорғалған. Тік бронь белдеуі 280 мм қалыңдықпен алдыңғы басты батареяның алдыңғы мұнараларынан артқы мұнараларға дейін созылып жатты. Белдің екі ұшы жоғары бөлігінде 150 мм қалыңдықпен бронелинейлермен жабылды; алдыңғы қалқанның төменгі бөлігі 100 мм-ге дейін, ал артқы қалқанның төменгі бөлігі 80 мм-ге дейін кемітілді. Олардың бронелуниялары кеменің орталық бөлігінде 50 мм қалың және артқы жақта 30 мм қалыңдықпен көлбеу жақтарымен қысқартылды. Қару-жарақ палубасы цитадельдің алдына дейін созылмаған. Қарулы қақпақтардың бетінде 150 мм қалыңдықпен қаптамалар болған, ал олардың тіректері броньдық палубаның үстінде 70 мм, ал төменгі жағында 60 мм болатын. Негізгі басқару мұнарасының қабырғаларының қалыңдығы 100 мм, шатырының қалыңдығы 50 мм; мұнараның үстінде қабырғалары 100 мм және шатырының қалыңдығы 60 мм болатын өртке қарсы басқару директоры орналасқан. 1930 жылдары олар Крейсерлік дивизияның флагманы ретінде қызмет етті. Соғысқа дейінгі кезеңде Тренто ұзақ сапарлар жасады, соның ішінде 1929 жылдың мамыр айынан қазан айына дейін Оңтүстік Америкада болды және 1932 жылдың қаңтар айынан маусым айына дейін Қытайда Қытай Азамат соғысы кезінде итальяндық азаматтарды қорғау үшін орналасты. Екі кеме де 1930-шы жылдары шетелдік көшбасшылар үшін, соның ішінде нацистік Германияның Адольф Гитлері мен Венгрияның регенті Миклош Хорти үшін өткізілген көптеген әскери-теңіз сынақтарына қатысты. 1938 жылы Триест Испанияда азаматтық соғыста күресу үшін Испанияға жіберілген Corpo Truppe Volontarie (Керікті әскерлер корпусы) сарбаздарын Италияға қайтаруға көмектесті. Италия 1940 жылы маусымда Екінші дүниежүзілік соғысқа кіргеннен кейін, Тренто мен Триест Жерорта теңізінде британдық күштерге қарсы кеңінен іс-қимыл жасалды, соның ішінде Калабрия, Спартивенто мүйісі және Матапан мүйісі шайқастары 1940 жылдың шілдесі мен қарашасында және 1941 жылдың наурызында. Калабрияда ол британ крейсерлерімен шайқасып, ешқандай зақым алған жоқ. Спартивенто мүйісінде ұрыста Тренто немесе Триест британдық крейсерге соққы берді, ал Триест қысқа уақытқа соққы алды, бірақ қатты зақымдалған жоқ. Матапан мүйісінде екі крейсер бірнеше британдық крейсерлерді өте алыс арақашықтықтан соққы берді, екі жақ та соққы бермеді. 1941 жылы қарашада Триест су асты кемесімен торпедаланды; ол келесі жылдың көп бөлігін жөндеуде өткізді. Осы аралықта Тренто Сирттің бірінші және екінші шайқасында да қатысып, британдық эсминецке қатты зақым келтірді. Екі крейсерге де Солтүстік Африкадағы итальяндық күштерді жабдықтау үшін конвойларды сүйемелдеу, сондай-ақ Орталық Жерорта теңізіндегі Мальта аралына британдық конвойларды тоқтату міндеті жүктелген. 1942 жылдың маусым айында британдық "Харпун" операциясы конвойына шабуыл жасау үшін соңғы миссиялардың бірінде Тренто екі рет торпедамен шабуылданды, алдымен Бристоль Beaufighter торпедалық бомбалаушы ұшағы, содан кейін 15 маусымда су асты кемесімен өте ауыр адам қазасы болды; соғыс кезінде 51 офицер мен 1100 сарбаздық құрамнан 549 адам көз жұмды, ал тағы 21 адам жараланғаннан кейін қайтыс болды. Триест 1942 жылдың тамызында басқа итальяндық крейсердің торпедаланғаннан кейін жойылған операцияға қатысу үшін қайтадан іске кірісті. Триест Ла-Маддаленаға, Сардинияға көшірілді, онда ол 1943 жылдың 10 сәуірінде АҚШ-тың ауыр бомбалаушыларымен батып кетті. Триесттің құтқару жұмыстары 1950 жылы басталды. Оның үстін кесіп тастады және қайтадан суға шығарды, содан кейін Ла-Специяға буксирледі; тексеру көрсеткендей, жанармай майы машиналарға сіңіп, кеме су астында болған кезде оларды қорғады. Испан теңіз күштері 1952 жылы корпусты сатып алып, оны Ферролге буксирледі, кемені жеңіл ұшақ тасымалдағышқа айналдыру жоспарымен. Жобаның өсетін құны салдарынан тоқтатылды және 1956 жылы жойылды. 1959 жылға дейін толығымен бөлшектелді.