Кіріспе
AQM 37 Jayhawk (алғашқыда Beech KD2B деп белгіленген) – Beechcraft компаниясы жасаған, әуеден ұшырылатын, дыбыс жылдамдығынан асып өтетін мақсатты ұшақ. Ол флоттың жаттығу оқтарымен нысананы жою кезінде ICBM соғыс бөлімінің ұшу жолын модельдеуге қабілетті.
The AQM 37 Jayhawk (originally designated the Beech KD2B) is an air launched supersonic target drone manufactured by Beechcraft capable of simulating inbound ICBM warhead packages for fleet shoot down exercises.
AQM-37
1959 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Әуе күштері жаңа, жоғары жылдамдықты мақсатты нысананы жасау бойынша бірлескен сұраныс жіберді. Beechcraft бәйгеде жеңіске жетті, нәтижесінде кішкентай дельта қанатты дрон, қанат ұштарында қанатшалары және сұйық ракеталық қозғалтқышы пайда болды. Алғашқыда ол XKD2B 1 деп аталды, бірақ қазір AQM 37 деп белгілі. Бұл үлгі алғаш рет 1961 жылдың мамырында ұшты, 1963 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қарулануына енді және 2022 жылдың қыркүйегінде соңғы екі нысанасын ұшырды. Алғашқы нұсқасы AQM 37A немесе Beech Model 1019 болды. AQM 37A-дан кейін көптеген қосалқы түрлері жасалды, олардың кейбіреулері жаңа өндіріс, ал кейбіреулері қолданыстағы AQM 37-нің модификациялары болды. Бұл түрлер әртүрлі қауіп-қатерлерді, мысалы, теңіз бетімен сырғанап өтетін кемеге қарсы зымырандарды немесе жоғары биіктіктегі теңіз шабуыл зымырандарын имитациялауға немесе жақсы көрсеткіштерді қамтамасыз етуге арналған. Жылудан қорғанысы жақсартылған, жоғары өнімділігі бар бір нұсқасы баллистикалық траекторияда 4,7 Мах жылдамдыққа және 34138 метр биіктікке жетті. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің соңғы нұсқасы AQM 37C деп белгіленді. 1960 жылдардың соңында AQM 37A-ны бағалаудан кейін АҚШ Армиясы 1100/1101 AQM 37A үлгісінің шағын партиясын сатып алды. Бұл үлгілер, басқа түрлерден айырмашылығы, парашют жүйесі арқылы қалпына келтірілетін болды. Олардың кейбіреулері төмен биіктікте жұмыс істеуге арналған және радиолокациялық биіктік өлшегішпен жабдықталған, ал басқалары жоғары биіктікте жұмыс істеуге арналған және барометриялық биіктік өлшегішпен жабдықталған. Кейіннен Армия AQM 37A-ның 400-ден астам жетілдірілген, қалпына келтірілмейтін 1102-ші үлгісіне тапсырыс берді. АҚШ Әуе күштері AQM 37-ні 1970 жылдардың басында бағалады, бірақ оны қабылдау кешікті. Әуе күштерінің осы типті сатып алу туралы жазбалары толық емес, бірақ ол қазіргі уақытта Әуе күштерінің мақсаттық тізіміне кіретіні белгілі. AQM 37-нің шағын партиялары Италия, Израиль және Францияға сатылды, ал Ұлыбританиядағы Shorts компаниясы лицензия бойынша бірнеше жүз данасын Shorts SD.2 Stiletto ретінде жасады. Италияның Meteor компаниясы да лицензия бойынша AQM 37-ні өндірді. Барлық түрлері әуеден ұшырылады, АҚШ Әскери-теңіз күштері дәстүрлі түрде F-4 Phantom ұшағын пайдаланады, ал британдықтар Canberra ұшағын қолданады. 1960 жылдардың басынан бері барлық түрлерінің 5000-нан астам AQM 37 нысанасы жеткізілді. 2022 жылдың 22 қыркүйегінде АҚШ Әскери-теңіз күштері AQM 37 нысанасын соңғы рет ұшырды. AQM 37 қозғалтқышы Rocketdyne компаниясымен жасалған, бірақ кейбір дереккөздерде ол Harley Davidson мотоцикл өндірушісіне тиесілі деп көрсетіледі, бұл компанияның сатып алулар тізбегіне байланысты болуы мүмкін. Қозғалтқыш "сақталынатын" сұйық отындарды қолданады, бұл сұйық оттегі және сұйық сутек сияқты криогендік отындардан айырмашылығы, оларды буланып кетпеуі үшін ұшырылмас бұрын жүктеу қажет. Мәселе мынада, қазіргі уақытта қолданылатын сақталынатын отындар коррозияға ұшырайды, өте улы және "гиперголикалық", яғни отындар араласқанда өздігінен тұтанады. Бұл оларды пайдалануды қиындатады.
AQM-81A Firebolt
Нәтижесінде, 1960 жылдардың соңында Әуе күштері "Sandpiper" жобасы аясында AQM 37 үшін балама түрдегі қозғалту жүйесін зерттеді. Бағдарламаға бірнеше AQM 37A-ға "гибридтік" қозғалтқыштарды орнату кірді, олар қатты отынды және сақтауға болатын азот қышқылы тотықтырғышын пайдаланды. Сынақтар перспективалы деп бағаланды, сондай-ақ Әуе күштері 1970 жылдары "Жоғары биіктіктегі үстін жылдамдықпен ұшатын нысана (HAST)" бағдарламасын іске қосты. HAST түрлі қиындықтарға тап болды, және 1979 жылға дейін ғана Teledyne Ryan компаниясына 305 / AQM 81A Firebolt моделіне келісімшарт берілді. Бірінші Firebolt 1983 жылдың 13 маусымында Флорида штатындағы Эглин әуе базасынан F 4D Phantom II ұшағымен бірге ұшырылды. Жаңа нысана AQM 37-ге өте ұқсас болды, бірақ гибридтік ракеталық қозғалтқышымен жабдықталған. Ұшу сынақтары аяқталды, бірақ HAST жобасы толығымен тоқтап қалды және AQM 81A ешқашан сериялық өндіріске шығарылмады.
Тірі қалған әуе кемелері
AQM 37 Техас штатының Каддо Миллс қаласындағы Ұшқышсыз авиациялық техника мұражайында қойылған. AQM 37 jayhawk Канзас университетінде қайта жаңартылып, экспонат ретінде көрсетілуде.