Кіріспе
Тель-Авив өнер мұражайы (Музеон Тель-Авив Леоманут) – Израильдің Тель-Авив қаласындағы өнер мұражайы. Мұражай Израиль мен әлемнің басқа елдерінен алынған қазіргі заманғы және заманауи өнерді сақтауға және көрсетуге арналған.
Tel Aviv Museum of Art ( Muzeon Tel Aviv Leomanut) is an art museum in Tel Aviv, Israel. The museum is dedicated to the preservation and display of modern and contemporary art from Israel and around the world.
Тарих
Тель-Авив өнер мұражайы 1932 жылы 16 Ротшильд бульварындағы ғимаратта құрылды. Бұл ғимарат Тель-Авивтің алғашқы мэрі Мейр Дизенгофтың бұрынғы үйі болды, ол 1930 жылы қайтыс болғаннан кейін әйелі Зинаның есіне мұражай салу үшін мүлікті сыйға тартқан. 1948 жылдың 14 мамырында 250 делегат мұражайда Израильдің тәуелсіздік декларациясына қол қою үшін жиналды. 1971 жылы мұражай Шаул Хамелех бульвары, 27 мекенжайына көшірілгенде, ғимарат Тәуелсіздік залы болып өзгертілді. Куратор Нехама Гуралник 1971 жылы мұражайда жұмыс істей бастады, сол кезде француз тілі директор, әкімшілер және кураторлардың ішіндегі қызметкерлер арасында кеңінен қолданылатын тіл болды, ал каталогтар француз және иврит тілдерінде, кейіннен ағылшын тілінде де жарық көрді. Гуральник 34 жылдық қызметі барысында халықаралық өнер кураторы ретінде 40-тан астам көрмеге жетекшілік етті. Қазіргі заманғы өнерге арналған Хелена Рубинштейн павильоны 1959 жылы ашылды. Мұражайдың заманауи және қазіргі заманғы өнер коллекциялары ғимараттың сыйымдылығынан асып түсе бастаған кезде 1963 жылы жаңа ғимаратты салу жоспарланды. Құрылыс 1966 жылы басталды, бірақ қаржы жетіспеуіне байланысты екі жылға тоқтатылды, содан кейін 1971 жылы қазіргі орнына көшірілді. 1999 жылы тағы бір қанат қосылды және Лола Биер Эбнер мүсіндер бағы құрылды. Мұражайда сондай-ақ 1988 жылы ашылған «Жозеф және Ребекка Мейерхоф өнер білім беру орталығы» да бар. Мұражай классикалық және қазіргі заманғы өнердің, әсіресе Израиль өнерінің, мүсін бағының және жастар бөлімінің толық жинағын қамтиды. Сюзанн Ландау, Израиль мұражайында 34 жыл жұмыс істегеннен кейін, 2012 жылы мұражайдың директоры және бас кураторы болып тағайындалды. 2018 жылы мұражай 1,018,323 келушіні қабылдап, барлық уақыттағы рекордты жаңартты және ең көп танымал өнер мұражайлары тізімінде 70-орынды иеленді. 2019 жылы мұражай 1,322,439 келушімен жаңа рекорд орнатып, 49-орынға көтерілді. 2022 жылы ол 1,070,714 келушімен 49-орынды сақтап қалды. 2023 жылы The Art Magazine журналының әлемдегі ең танымал 100 мұражай тізімінде 48-орынға ие болды. 2023 жылдың 23 наурызында Тель-Авив өнер мұражайы 2023 жылғы Израиль сот реформасына қарсы наразылық акциялары аясында Израильдің «парализ күніне» қатысу мақсатымен жартылай жабылды.
Тұрақты жинақтау
Музейдің коллекциясы 20-ғасырдың бірінші жартысындағы көрнекті суретшілерді және осы кезеңдегі қазіргі заманғы өнердің маңызды бағыттарын – фаувизм, неміс экспрессионизмі, кубизм, футуризм, орыс конструктивизмі, Де Стиль қозғалысы және сюрреализмді ұсынады. Сондай-ақ, француз өнерінің импрессионистер мен пост-импрессионистерден бастап Париж мектебіне дейінгі туындылары, оның ішінде Хайм Сутиннің жұмыстары, Пабло Пикассоның көк және неоклассикалық кезеңдерінен соңғы кезеңіне дейінгі маңызды картиналары, Альберт Глейздің кубистік суреттері, Жан Метцингердің туындылары, Жаков Липчицтің бірнеше мүсіндері және Жоан Мироның сюрреалистік жұмыстары қойылған. Музейдің бір бөлімінде Израиль өнерінің тарихы және оның 20-ғасырдың басындағы мемлекеттік сионистік қоғамдастықтағы жергілікті суретшілер арасындағы бастаулары көрсетілген. 1989 жылы американдық поп-артист Рой Лихтенштейн Тель-Авив өнер мұражайы үшін арнайы екі панельдік алып қабырғалық сурет жасады, ол кіреберіс фойесінде ілінген. Коллекцияға бірнеше шедеврлер кіреді, олардың ішінде австриялық суретші Густав Климттің 1916 жылғы «Фридерике Мария Биер» картинасы және орыс суретшісі Василий Кандинскийдің 1914 жылғы «Атаусыз импровизация V» картинасы бар. 1950 жылы сыйға берілген Пегги Гуггенхайм коллекциясында абстракті және сюрреалистік суретшілердің 36 туындысы бар, олардың ішінде Джексон Поллок, Уильям Базиотс және Ричард Пузетт Дарт, сондай-ақ Ив Тангуй, Роберто Матта және Андре Масонның сюрреалистік жұмыстары ұсынылған. Мүсіндер кіреберіс алаңында және ішкі мүсін бағында қойылған. Тұрақты коллекциядан басқа, мұражай жеке суретшілердің туындыларынан уақытша көрмелер мен ортақ тақырып бойынша топтық көрмелер ұйымдастырады.
Тель-Авив өнер мұражайының ғимараттары (21-ғасыр)
Тель-Авив өнер мұражайына Паульсон отбасы қорының ғимараты, Шаул Хамелех бульварындағы негізгі құрылысы; Герта мен Пауль Амир ғимараты; және Эйал Офер павильоны кіреді.
Полсон отбасылық қорының ғимараты
90 жылдығын тойлап, мұражайдың бас ғимараты 2021 жылы қайта жөнделді және демеушілерінің құрметіне Полсон отбасы қоры ғимараты деп аталды.
Герта және Пол Амир ғимараты
2011 жылдың қарашасында мұражайдың батыс жағында Герта және Пол Амир ғимараты ашылды. Онда Израиль архитектурасы мұрағаты және Фотография мен көркем өнердің жаңа бөлімі орналасқан. Жаңа ғимаратты архитектор Престон Скотт Коэн жобалаған. Жаңа қанатта бес қабатқа бөлінген 18 500 шаршы фут галереялық кеңістік бар. Амир ғимаратында шеф-аспаз Хилел Тавакули басқаратын жоғары деңгейдегі «Пастель» мейрамханасы да орналасқан.
Еял Офер павильоны
2023 жылдың мамырында Хелена Рубинштейн заманауи өнер павильоны кең ауқымды жөндеуден кейін қайта ашылып, оның замандас демеушісінің құрметіне Эяль Офер павильоны деп аталды. Павильонның барлық төрт қабатында швейцариялық мүсінші Альберто Джакометтидің туындыларының Израильдегі алғашқы ретроспективтік көрмесі ұсынылды. Жөндеу жұмыстарын архитектор Амнон Рехтер басқарды, ал оның әкесі, Израиль сыйлығының лауреаты архитектор Яков Рехтер 1959 жылы бұл павильонды тұңғыш рет салған.