Кіріспе

Раффи Лави (23 ақпан 1937 – 7 мамыр 2007) – педагог және музыка/көркем өнер сыншысы. Лавидің туындылары граффити мен абстрактілі экспрессионизмнің тоғысқан нүктесі.

Өмірбаян

Рафаэль (Раффи) Лави Палестина мандатындағы Тель-Авив қаласында дүниеге келген. 1966 жылы ХаМидраша – өнер факультетінде оқытушылық қызметін бастады. Сол жылы ол Ten Plus тобын құрушылардың бірі болды. Қатты арқа ауруына байланысты Лави өмірінің соңғы жылдары отырып сурет салған. 2007 жылдың 7 мамырында 70 жасында Тель-Авивтегі үйінде ұйқы безінің қатерлі ісігінен көз жұмды. Оның денесі Тель-Авив университетіне зерттеу жұмыстары үшін тапсырылды.

Өнер мансабы

Тель-Авивтегі Өнер мұғалімдерін даярлау колледжінде оқыды, кейіннен Рамат ХаШарон қаласындағы ХаМидраша өнер факультетінде сабақ берді. 1960 жылдардың басында Раффи Лави граффити мен комикс суреттерін еске түсіретін спонтанды сызбалармен сурет салуды бастады. Ол суреттеріне қабырғаға сызылғандай жазуды әдетке айналдырды. Оның туындылары ашулы, толқыған, агрессивті және өткір деп сипатталды. Ол "Офаким Хадашим" (Жаңа көкжиектер) тобымен көрмеге шақырылды, бірақ оның жұмысы топтың нәзік лирикасына қайшы келді. 1960 жылдардың соңында Лави суреттерін, көшірмелерін және плакаттарды туындыларына жабыстыра бастады, түрлі эстетикалық элементтерді үйлестірді: китч, қолданбалы графика, балалар суреті және саяси риторика. Ол буржуазиялық сұлулық үлгілерін жек көріп, "Жаңа көкжиектер" арқылы өнерден қуылғаннан кейін суретті өнерге қайтаруға ұмтылды. Лавидің жұмысында сызба мен коллаждың синтезі бірегей. Ол американдық суретші Сай Твомблидің туындыларымен салыстырылады. 1960 жылдардың ортасында Лави мен оның ізбасарлары "Тель-Авив мектебі" немесе 10+ тобы ретінде танылды. Бұл топ өз жұмыстарына поп-арт, авангард, табылған заттардан жасалған өнер, коллаж және фотосуретті алғаш рет енгізді. "10+ израильдік өнерге ирония, юмор және күрделілік сыйлады. Олар қуыршақтар, қағаз қиындылары, сүлгілер және көшірмелер сияқты күнделікті заттарды орталыққа қойды. Израильдік шындық өнер әлеміне еніп, күнделікті өмірді шығармашылық үшін лайықты материал ретінде ашты". 1986 жылы куратор Сара Брейтберг Семель Тель-Авив мұражайында "Материяға деген құштарлық" көрмесін ұсынды. Брейтберг Семельдің "Материяға деген құштарлық" тезисі Лави мен 10+ тобы еврейлік ұғымдар мен символдарды қолданғанын, бірақ өнердің діни емес екенін көрсетті. Ол жұмыстарында қолданылған фанера, картон, жазу және сызбалар сияқты арзан материалдарға назар аударды. Мұндай қарапайым және арзан материалдарды қолдану Израильдің құрылуымен байланысты болды, сонымен қатар жаңа, ерекше израильдік дауысты қалыптастырды. 2002 жылы Иерусалимдегі Израиль мұражайында Лавидің "Рафи Лави: 1950 жылдан 2002 жылға дейінгі туындылары" атты ретроспективті көрмесі ашылды. Бұл көрме Лави мен оның ізбасарларының жұмысын жаңаша интерпретациялады. Жаңа интерпретация Лавидің туындыларының романтикалық, бай, еврей дінімен және еуропалық тамырларымен толы екенін көрсетті. 2005 жылы Тель-Авивтегі Гивон галереясында оның жеке көрмесі өтті. Лави 2009 жылы 53-ші Венеция биенналесінде Израильді өкілдік етті.