Кіріспе

Ашутош Говарикердің 2004 жылғы түсірген фильмі. "Біз, халық" ("Swades") – 2004 жылғы үндістандық хинди тіліндегі драмалық фильм, сценарийін Ашутош Говарикер өзі жазып, режиссерлік етіп, продюсерлік еткен. Басты рөлдерде Шахрух Хан, Гайатри Жоши және Кишори Баллал ойнаса, Дая Шанкар Пандей, Раджеш Вивек, Лекх Тандон қосалқы рөлдерде сомдады. Сюжеті "Zee TV" телеарнасының "Vaapsi" сериалының (1994–95) екі эпизодының негізінде құрылған, онда Говарикер Мохан Бхаргав рөлін ойнаған. Басты кейіпкердің электр энергиясын өндіру үшін шағын су электр стансасын құру туралы әңгімесі 2003 жылғы каннада тіліндегі "Chigurida Kanasu" фильмінен шабыт алған деп хабарланды. Бұл фильм "Джнанапит" сыйлығының иегері К. Шиварам Каранттың осы аттас романы мен Раджни Бакшидің "Bapu Kuti" романы негізінде түсірілген. Музыкасын және фонограммасын А.Р. Рахман жазса, лирикасын Жавед Актар жазды. "Swades" фильмі 2004 жылдың 17 желтоқсанында көрсетілімге шықты және сыншылардың жоғары бағасын алды, Хан, Жоши және Баллалдың актерлік шеберлігі, сонымен қатар фильмнің сюжеті, сценарийі мен саундтрегі мақтауға ие болды. Алайда, ол прокатта коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. 50-ші Filmfare Awards марапаттау рәсімінде "Swades" 8 номинацияда бақ сынады, оның ішінде "Үздік фильм", "Үздік режиссер" (Говарикар) және "Үздік музыка режиссері" (Рахман) номинацияларында жеңіске ие болды, сондай-ақ "Үздік актер" (Хан) және "Үздік фонограмма" (Рахман) сыйлықтарын алды. Фильм тамил тілінде "Desam" деп дубляждалып, 2005 жылдың 26 қаңтарында Үндістан Республикасы күнімен бірге көрсетілді. Коммерциялық сәтсіздікке қарамастан, "Swades" заманауи фильм ретінде танылып, қазір хинди киносының культты классикасы және Шахрух Ханның фильмографиясындағы ең жақсы фильмдердің бірі саналады. Фильмнің құқығы Red Chillies Entertainment компаниясына тиесілі.

Сюжет

Мохан Бхаргава - Үндістанның резиденті емес, ол NASA-да Глобалды жауын-шашынды өлшеу (GPM) бағдарламасының жоба менеджері болып жұмыс істейді. Мохан колледжге оқуға АҚШ-қа көшіп барды және Үндістанда ата-анасы жол апатынан қайтыс болғаннан кейін сол жерде өмір сүруді жалғастырды. Ол бала кезінде Қауері Аммаға қамқорлық жасайтын бала күтімімен айналысқан бала күтімімен айналысады. Ата-анасы қайтыс болғаннан кейін Кавери Амма Делидегі қарттар үйіне көшіп кетеді. Мохан Үндістанға барып, Кавери Амманы өзімен бірге АҚШ-қа әкелуді қалайды. Жобасының бірінші кезеңінің сәтті аяқталуына байланысты ол бірнеше апта демалып, Үндістанға сапар шегеді. Ол қарттар үйіне барады, бірақ Кавери Амманың енді сол жерде тұрмағанын және бір жыл бұрын Шаранпур деген ауылға кеткенін біледі. Мұнан кейін Мохан Уттар Прадеш штатындағы Чаранпурға сапар шегеді. Мохан қалаға барар алдында қажетті құрал-жабдықтарды таба алмай қалудан қорқады. Шаранпурға жеткенде ол Кавери Аммамен кездеседі және балалық шағындағы досы Гитаның (оның балалық шағында "Гитли" деп атаған) Моханның ата-анасы қайтыс болғаннан кейін Кавери Амманы өзімен бірге тұруға әкелгенін біледі. Гета Шаранпур қаласында мектеп ашады және білім беру арқылы ауыл тұрғындарының өмір сүру жағдайын жақсарту үшін көп жұмыс істейді. Алайда ауылдағылар діни көзқарастары мен таптары бойынша бір-бірінен бөлек. Гета Моханның келуін ұнатпайды, өйткені ол Кавери Амманы өзімен бірге АҚШ-қа алып кетеді деп ойлайды, оны және оның кіші інісі Нандан "Чику" жалғыз қалдырады. Кейін Кавери Амма Моханға ең алдымен Гитеді үйлендіру керектігін айтады. Гейта әйелдердің құқықтары мен бостандықтарына, гендерлік теңдікке сенеді. Мұның өзі Моханды Гитеге тартады, ол да оған көмектесуге тырысады, артта қалған қауымдар мен қыздар арасында білім алу үшін науқан жүргізеді. Мохан ауыл тұрғындары Ниваран мен Мелараммен достыққа түседі, олар оны науқанына қолдайды. Мохан сондай-ақ, ауылдың мейірімді басшысы Дададжидің назарын өзіне аударады. Мохан мен Гитаның арасындағы махаббат баяу гүлдей бастады. Кавери Амма Моханнан жақын маңдағы Коди деген ауылға барып, Гетаға қарыз болған Харидас деген кісіден ақша алуды сұрайды. Мохан Кодиге барады және Харидастың жағдайы нашар екенін көріп, оған жаны ашиды, өйткені ол отбасын күнделікті тамақпен қамтамасыз ете алмайды. Харидас Моханға өзінің тоқымашы мамандығынан ешқандай табыс таппағанын, сондықтан фермерлікпен айналысатынын айтады. Алайда, осы кәсіппен ауысқаннан кейін, ол ауылдан шығарылып, тіпті егіндіктеріне су құюдан да бас тартты. Мохан жағдайды түсінеді және Үндістанның көптеген ауылдары әлі күнге дейін Коди сияқты екенін түсінеді. Ол ауыр күйзеліске ұшырап, Шаранпурға қайта оралады да, ауылдың игілігі үшін бірдеңе істеуді шешеді. Мохан өзінің демалысын тағы үш аптаға ұзартады. Ол электр қуатының тұрақты болмауы мен жиі электр қуатының өшірілуі Шаранпурдың үлкен проблемасы екенін біледі. Ол жақын маңдағы су көзінен шағын гидроэлектр стансасын құруды шешеді. Мохан барлық қажетті жабдықтарды өз қаражатынан сатып алады және электр энергиясын өндіру блогын салуды қадағалайды. Бұл құрылғы жұмыс істейді, ауылға жеткілікті энергия беріледі. Дададжидің денсаулығы нашарлап, ол қайтыс болады. Моханға НАСА қызметкерлері бірнеше рет хабарласады, өйткені ол жұмыс істеп жатқан GPM жобасы маңызды кезеңдерге жетіп, ол жақын арада АҚШ-қа оралуға тиіс. Кавери Амма оған Шаранпурда қалуды қалайтынын айтады, өйткені оған жаңа елге бейімделу қиын болады. Гүліне басқа елге кетіп, қоныс теппейді, Моханның өзімен және Кавери Аммамен бірге Үндістанда қалуын қалайтынын айтады. Мохан жобаны аяқтау үшін ауыр жүрекпен АҚШ-қа оралады. Алайда АҚШ-та ол Үндістанда болған уақытты еске түсіріп, қайта оралуға ниетті. Жобасын сәтті аяқтағаннан кейін ол АҚШ-ты тастап, Викрам Сарабхай ғарыш орталығында жұмыс істеу ниетімен Үндістанға оралады, ол жерден ол NASA-мен де жұмыс істей алады. Фильмнің соңында Моханның ауылда қалып, ғибадатхананың жанында досы Ниваранмен күрескенін көреміз.

Шабыт

"Свадес" фильмі Аравинда Пиллаламари мен Рави Кучиманчи – Үндістанға оралған, елдің шалқарына орналасқан ауыл мектептерін жарықтандыру үшін педальмен жұмыс істейтін генератор құрастырған, Үндістаннан тыс жерде тұратын жұбайлардың оқиғасынан шабыт алды. Говарикер Пиллаламари мен Кучиманчимен көп уақыт өткізді, екеуі де Үндістанның даму қауымдастығының (AID) белсенді мүшелері. Ол "Нармаданы қорғайық" қозғалысының орталығы болған Нармада аңғарындағы Адиваси ауылы – Билгаонға сапар шеккен. Билгаон тұрғындары ауылдарын энергиямен қамтамасыз ету үшін 200 күндік шрамдан (қоғамдық еңбек) атқарды. Билгаон жобасы Махараштра штатының үкіметі тарапынан үлгі ретінде мойындалды. Фильм Zee TV арнасының "Yule Love Stories" (1993–95) сериалдарындағы "Vaapsi" атты екі эпизодынан әсерленген. Электр энергиясын өндіру үшін шағын су электр станциясын құру туралы басты кейіпкердің тарихы К. Шиварам Каранттың "Чигурида Канасу" каннада романынан шабыт алған. Шахрух Хан сомдаған басты кейіпкердің аты Мохан, бұл Гандидің туған аты (Мохандас немесе "Мохан"). Фильм мына сөздермен басталады:

"Көре алмайтындықтан немесе басқалар онымен келіспегендіктен әрекет етуге тартынса, ол тек прогреске кедергі келтіретін көзқарас". Говарикер "Ей Тара Во Тара" атты көтеріңкі ән арқылы ауыл тұрғындарының ғылыми санасының жетілмеуі мен жалпы білімсіздік мәселесін шешуге тырысады, онда Мохан балаларды телескопы арқылы жұлдыздардың әлемдерін танысуға шақырады. Символикалық тұрғыдан алғанда, ән каста және әлеуметтік жіктелудің ескірген бөлінісін жоққа шығарады, сонымен бірге басты кейіпкер арқылы көрермендерге қызығушылық пен байқағыштық сезімін сіңіруге тырысады.

Кастинг және түсірілім

Говарикер бастапқыда Мохан рөлін Әмір Ханға ұсынды (ол Говарикердің 2001 жылғы «Лаған» фильмінде жұмыс істеген), бірақ ол оны қабылдамады, себебі оқиғаның әлсіз екенін ойлады. Содан кейін Мохан рөлі Ритик Рошанға ұсынылды, ол сценарийді оқығаннан кейін бас тартты. Говарикер Шахрухқа Мохан рөлін ұсынғанға дейін Р. Мадхаванды қарастырды, ол оқиғаны тыңдағаннан кейін оны қабылдады және оқиға айтылып жатқанда жылай бастады. «Ганди» (1982) фильмі үшін «Оскар» жүлдесін алған Бхану Атайя фильмнің костюмдерін жасады. «Свадес» Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығының 39А ұшыру алаңындағы NASA бас кеңсесінде және ғылыми-зерттеу орталығында түсірілген алғашқы үнді фильмі болды. Фильмдегі жауын-шашын бақылайтын спутнигі – бұл нақты NASA миссиясы және ол 2014 жылы ұшырылды. Фильмнің көп бөлігі Махараштра штатының Менавали қаласында түсірілді.

Сыни қабылдау

Фильм сыншылардың бірауыздан мақтауына ие болып, культ-классикаға айналды. Ханның Мохан Бхаргава рөлі оның бүгінгі күнге дейінгі ең жақсы рөлдерінің бірі саналады. Indiatimes Movies-тен Субхаш К. Джа фильмге 5 жұлдыздың 4,5-ін беріп, "Swades – бұл түбегейлі реализммен ерекше тәжірибе. Оның саяси-пропагандалық мәселесі соншалықты дұрыс берілген, бастапқыда Үндістан үкіметі режиссердің арманына қаржы салған ба деп ойлайсыз" деді. Mid Day-ден Маянк Шекар 4 жұлдыз беріп, "Менің ойымша, Үндістанның ауылдарындағы және Мумбай мен Манхэттендегі сәнді кинотеатрларда көрсетуге лайық фильмді таба алмаймын" деді. The Sunday Times of India-дан Житеш Пиллай фильмге 4 жұлдыз беріп, "Lagaan-нан кейін не? Жауап желмен келеді. Swades! Міне, үкім: Бұл батыл және тамаша фильм. Нағыз фильм жасауға қайта оралдық" деді. Ол сондай-ақ, "Swades – жылдың сөзсіз бірінші фильмі" деп қосты. Mid Day-ден Шрадха Сукумаран 3,5 жұлдыз беріп, "Аяғында, Swades – Lagaan-нан гөрі әлдеқайда батыл фильм. Егер тырыспаса, биік деңгейге жете алатын еді" деді. The Telegraph-та Авижит Гош жазғандай, "Жұмсақ юморымен фильм әлеуметтік өзгерістерге қызмет ететін көңілді құрал болып табылады. Бұл фильм оң ұлттық сезімді күшейтуге, Үндістанның аудиовизуалды жарнамалар дирекциясының (DAVP) жарнамаларынан гөрі артық пайда келтіретініне үміттенемін".

Кассалық жинақ

"Свадес" фильмі Үндістандағы кассадан таза табыс тапты. Шетелдік нарықта фильм 2 790 000 доллар көріс тапты. Фильмнің жалпы әлемдік жиынқысы болды. Фильмнің тұңғыш апта соңында Ченнай кассасында көшбасшы болды.

Саундтрек

"Dekho Naa" әні "Baba" (2002) фильмінен алынған "Kichchu Tha" әнінің өңделген нұсқасы болып табылады. 2021 жылдың 27 наурызында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің оркестрі мүшелері АҚШ-тағы Индия елшісі Таранжит Сингх Санду және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Бас штабына арналған арнайы кешкі ас іс-шарасында "Yeh Jo Des Hai Tera" әнін орындады. Оркестр мүшелерінің орындауының бейнежазбасы Twitter желісінде таралып, Шахрух Хан, А.Р. Рахман және интернет қолданушылары тарапынан мақтау мен ностальгия тудырды.

Тамил тіліндегі нұсқасы

Тамил тіліндегі «Desam» саундтрегін А. Р. Рахман жазған. Барлық өлеңдерді Ваали жазған. Үндістанның сауда сайты Box Office India мәліметінше, осы фильмнің саундтрек альбомы шамамен 13,00,000 дана сатылып, жылдың ең көп сатылған он бірінші альбомы болды.

Атауы Әнші(лер) Ұзақтығы
"Thirukona Moolam" С. П. Баласубрахманьям, Мастер Вигнеш, Бэби Пуджа 7:13
"Kaaviriya Kaaviriya" Мадушри, Алка Ягник (ыңырқау) 5:17
"Unnai Kelai" Т. Л. Махаражан, Харихаран 7:28
"Unthan Desathin Kural" А. Р. Рахман 6:28
"Thai Sonna" К. Дж. Есудас, Мадушри 6:35
"Mazhai Mega Vanna" К. С. Читра, Шринивас 6:50
"Kettenaa Naan" Мохаммед Аслам, Садхана Саргам 5:46
"Unthan Desathin Kural" (Шехнай) Мадх Т. Дхумал 4:00

Мұра

Ханның Мохан Бхаргав рөлі "Брахмастра: Бірінші бөлім – Шива" фильмінде тағы да қайта ойнатылды. Режиссер Айан Мукерджи бұл рөлдің "Свадес" фильміндегідей екенін растады. 2023 жылғы "Жауан" фильмінде Ханның Азад рөлі ата-анасы қаза болған деп есептелгеннен кейін Кавери атты кейіпкер тәрбиелейді.