Кіріспе

Шотландияның Эдинбург қаласындағы өнер институты, өнер ұйымы.

Шотландия Корольдік академиясы (RSA) – елдің ұлттық өнер академиясы. Ол қазіргі шотланд өнерін қолдауға және насихаттауға бағытталған. Академия 1826 жылы Эдинбургте он бір суретшінің кездесуімен құрылды. Алғашқыда Шотландия академиясы деп аталған, ол 1838 жылы корольдік жарғы алғаннан кейін Шотландия Корольдік академиясы болып өзгерді. RSA елдегі бірегей институт ретінде өз мәртебесін сақтайды – бұл тәуелсіз қаржыландырылатын, көрнекті суретшілер мен сәулетшілер басқаратын мекеме, көрмелер мен білім беру шаралары арқылы бейнелеу өнерін жасауға, түсінуге және оның құндылығын арттыруға көмектеседі.

Тарих

Шотландиядағы көркем өнерді қолдау жөніндегі Корольдік институт (RI) 1819 жылы Шотландияда көрмелер ұйымдастыру және көркемөнерді бағалауды насихаттау мақсатымен құрылды. RI заманауи шотланд суретшілерінің туындыларын, сондай-ақ көптеген ескі шеберлердің шығармаларын сатып алды. Эдинбургте, The Mound және Princes Street қиылысында, белгілі шотланд сәулетшісі Уильям Генри Плейфэр жобалаған Royal Institution атты көрмелерге арналған жаңа ғимарат салынды. RI басқа мәдени ұйымдармен – Эдинбург Корольдік қоғамымен және Шотландия антиквариаттар қоғамының мұражайымен бірлесіп орналасты. Суретшілер қауымдастығында келіспеушіліктер күшейді, көптегендер RI-ді тым элиталық деп есептеді. 1826 жылы суретшілер тобы Корольдік институттан бөлініп, Шотландия сурет, мүсін және сәулет академиясы деген атау алды. Құрылтай жиналысы 1826 жылдың 27 мамырында Эдинбургтағы Ватерлоо көпіріндегі Стюарт бөлмелерінде өтті, оған 13 негіздейтін академик – 11 суретші, бір сәулетші және бір мүсінші қатысты. Бірінші президент Джордж Уотсон болды, ол 1837 жылға дейін қызмет етті. RSA-ның басты мақсаттарының бірі Шотландия үшін ұлттық өнер галереясын құру еді, бұл 1859 жылы, RI ғимаратына іргелес Плейфэр салып біткен Шотландия Ұлттық галереясының жаңа ғимараты пайда болғанда іске асырылды. Ғимаратта RI-дың ескі шеберлердің картиналарынан тұратын жинағымен қатар RSA жинағы да орналасты. RSA 1911 жылға дейін Ұлттық галерея ғимаратында орын бөлісуді жалғастырды. 1911 жылы RSA-ға RI-дың ескі ғимаратын тұрақты түрде пайдалануға және онда жыл сайынғы көрмелерін өткізуге құқық берілді. Ғимарат Корольдік шотланд академиясы деп аталды, бұл атау бүгінгі күнге дейін сақталған.

Іс-шаралар

Көрмелердің үздіксіз бағдарламасына қоса, RSA Шотландияда тұратын және жұмыс істейтін суретшілерге стипендиялар, сыйлықтар мен резиденциялар тағайындайды. RSA-ның маңызды өнер туындыларының тарихи жинағы және Шотландиядағы соңғы 180 жылдағы өнер мен сәулетті қамтитын кең мұрағат Грантонның Ұлттық мұражайлар жинақ орталығында сақталады және зерттеушілерге алдын ала жазылу арқылы қолжетімді. Тарихи коллекциялар мүмкіндігі болған сайын көрсетіледі. Корольдік шотланд академиясының ең танымал сыйлығы – 1920 жылдан бері жыл сайын шотланд суретшілеріне табыс етілетін Гатри сыйлығы, бірақ Кит сыйлығы, Латимер сыйлығы және сәулет саласындағы сыйлықтар сияқты тағы да көптеген сыйлықтар бар, сондай-ақ академия тағайындайтын сыртқы сыйлықтар да бар.

Ғимарат

1911 жылдан бері RSA-ның үйі Эдинбург қаласындағы The Mound және Princes Street көшелерінің қиылысында орналасқан Корольдік шотланд академиясының ғимараты болды, ол Шотландияның Ұлттық галереясының ғимаратына іргелес жатыр. RSA ғимаратын Шотландияның Ұлттық галереясы басқарады, бірақ 1910 жылғы жарлық RSA-ға ғимараттағы тұрақты әкімшілік кеңселерді ұстау құқығын береді. Көрме алаңы жыл бойы Шотландияның Ұлттық галереясы және басқа ұйымдармен (Шотландия суретшілерінің көрме қоғамдарымен) бөліседі. Бастапқыда Уильям Генри Плейфэр жобалаған ғимарат, Playfair жобасы аясында жаңартылып, қазір Шотландия Ұлттық галереясының кешеніне кіреді.

Академиктер

RSA-ны қазіргі шотланд өнерінің кең ауқымын қамтитын көрнекті суретшілер мен сәулетшілер мүшелері басқарады. Мүшелер Академиктер деп аталады және RSA әріптерін пайдалануға құқылы. Президент қызмет ететін кезеңде PRSA (RSA Президенті) әріптерін, ал қызметтен кейін PPRSA (RSA-ның бұрынғы президенті) әріптерін қолданады. Академиктерді өз әріптестері сайлайды. Сондай-ақ, Құрметті академиктер (HRSA) да бар. 2005 жылы Қосымша жарлыққа енгізілген өзгерістерден кейін, Ассоциаттар (ARSA) RSA-ның тұрақты коллекциясына дипломдық жұмысын тапсырғаннан кейін Академияның толық құқықты мүшесі болуға құқылы. Мүшелік құрамына 30 Құрметті академик және 104 академик кіреді. 2010–2012 жылдары RSA президенті – профессор Билл Скотт, хатшысы – Артур Уотсон, қазынашысы – профессор Ян Говард болды. 2018 жылы Джойс У. Кэрнс Академия тарихындағы тұңғыш әйел президент болып сайланды. Қазіргі RSA президенті Гарет Фишерге RSA хатшысы Эдвард Саммертон және қазынашысы Джо Гантер қосылды.