Кіріспе

Поляк суретшісі (1856–1942)

Войцех Гораций Коссак (31 желтоқсан 1856 – 29 шілде 1942) – поляк суретшісі және белгілі суретшілер мен жазушылар Коссак әулетінің мүшесі. Ол суретші Юлиус Коссактың ұлы, азаттық күрескері Тадеуш Коссақтың егіз бауыры, сондай-ақ екі өте талантты әдеби қызы Мария Павликовская Ясноржевская мен Магдалена Самозванецтің, және суретші ұлы Ежи Коссақтың әкесі болды.

Өмір

Войцех Хораци Косак 1856 жылы Жаңа жыл қарсаңында, түнгі сағат он екіге дейін сәл бұрын Парижде дүниеге келді, ал оның егіз інісі Тадеуш Косак 1857 жылдың 1 қаңтарында туды. Отбасы ақырында Франциядан кетіп қалды. Оның есімнің ортаңғы бөлігі француз суретшісі Хорас Вернеге, оның крест әкесіне құрмет көрсету үшін қойылған. Косак отбасы Польшаға оралғаннан кейін білім алуын бастады. Ол Варшавадағы Үш крест алаңындағы гимназияда, кейіннен Краковтағы св. Анны гимназиясында оқыды. Сонымен қатар, ол әкесі Юлиуштан сурет салуды үйренді. 1871-1873 жылдар аралығында Войцех Краков сурет салу және кескіндеу мектебінде (кейіннен Көркемөнер мектебі) Владыслав Люшцкевичтен оқыды, содан кейін 1875 жылға дейін Мюнхен Көркемөнер академиясында профессорлар Александр Страхубер және Александр Вагнермен бірге білім алды.

Соңғы жылдар

Косак өте еңбекқор және шығармашыл суретші болған. Ол өмірінің соңына дейін сурет салып, соңғы сәттеріне дейін жаңа жобаларды жоспарлаған. Осы кезеңде салған суреттері: «Польшаның теңізге үйлену тойы», «Эдвард Красинскийдің портреті», «Польша атқышының тақырыбындағы фантазия», «Польша теңізін күзету», «Кардинал Хлондтың портреті», «Генерал Казимеж Соснковскийдің портреті». Оның туындылары 1928 жылғы жазғы Олимпиададағы сурет сайысындағы көрмеге де қосылған. Косак 1939 жылдың жазын Юратада өткізді, тамыздың соңында Краковқа оралды, онда неміс басқындығына куә болды. Қыркүйектегі жеңіліс Косак үшін ауыр соққы болды, бірақ ол поляк әскеріне сенімін сақтады. Ол достарына былай деп жазды: «Біздің жеңілістеріміз бен осы кедей Ридздің рөліндегі жетілмегендігінен абыр-сабыр болғанда, мен жүрегімді жоғалттым, менің сүйікті тақырыбым ғана емес, бүгін ең қымбат «sursum corda» екенін білмей». Ол оккупация кезінде де сурет салуын тоқтатқан жоқ. Портреттер мен жанрлық суреттер, мысалы, тойлар немесе аң ауы, сондай-ақ Грохов панорамасының эскиздері жасалды. Ол немістерге жұмыс істеуден бас тартты. Басқалармен қатар, Ханс Франктің портретін салудан да бас тартты, өзінің студиясы, онда неміс офицерімен сөйлескен, аяқталған және дайын емес суреттерге толы болғанына қарамастан, қарттығын айтты. Оның соңғы туындыларының арасында Зофия Яхимецканың портреті, Тадеуш Чутковскийдің аттану портреті, Стефан Скринский, «Татар құлдығы», «Кирасиер мен қыз» және «Фарис» бар. Өлген күні – 1942 жылдың 29 шілдесінде – ол палитраға бояу салуды өтінді, бірақ тұра алмады. Ол өлімнің жақындап келе жатқанын сезбеді. Кешке дейін санасы сақталған күйде, отбасының қоршауында қайтыс болды.

Жұмыс

Войцех Коссактың тарихи суреті стилі жағынан оның алдыңғысы Ян Матейкодан ерекшеленді. Ол әкесі Юлиуш Коссак шығармаларының ықпалымен дамыған жаңа буын поляк суретшілеріне жатты, олар әскери сахналарды бейнелеумен айналысты. Дегенмен, Матейко сияқты, ол поляктардың қарулы күресінің тарихын және Орталық және Шығыс Еуропадағы шетелдік басқыншыларға қарсы көрнекті поляк шайқастарын бейнелеуімен белгілі. Оның ең танымал туындыларының бірі – «Рацлавице панорамасы».