Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша қараша көтерілісі шайқасы
Battle of the Polish November Uprising
Сточек шайқасы – Польша қараша көтерілісі кезінде ресейлік және поляк әскерлері арасындағы алғашқы маңызды шайқас. Ол 1831 жылдың 14 ақпанында Брест-Варшава тас жолының жанында, Сточек-Луковский қаласының маңында болды. Польша әскерлері ресейлік атты жауынгерлердің екі полкін кері шегіндіріп, оларға ауыр шығын келтірді.
The Battle of Stoczek was the first significant engagement between Russian and Polish forces during the Polish November Uprising. It took place on 14 February 1831 near the town of Stoczek Łukowski, near the Brest–Warsaw road. The Polish forces drove off two regiments of Russian mounted Jaegers, inflicting heavy casualties on them in the process.
Өмірбаян
Фельдмаршал Ханс Карл фон Дибич басқарған Ресей армиясы 4 ақпанда Польшаға кірді және Варшаваға қарай жылжуды бастады. Ол сондай-ақ 13 ақпанда Польшаға 2 полктің 2 бригадасы, әрқайсысы 2 эскадрильядан 3 взводтан тұратын жаяу әскер дивизиясын жіберді, оған 20 10 фунттық артиллерия қосылды. Барон Теодор Гейсмар осы отрядтың басшылығын 9 күн бұрын қабылдады – 1812 жылы Наполеон Бонапарттың басқыншылығы кезінде Ресейді қорғаған тәжірибелі қолбасшы, сондай-ақ үшінші коалиция соғысы кезінде Пруссия үшін шайқасқан. Фельдмаршал Дибичтің стратегиясы Гейсмар корпусын поляк әскерлерінен басымдықпен оқшаулау болды, ал ол Люблин бағытынан Варшаваға үлкен жылдамдықпен жылжуды жалғастырды. Алайда, бұл олардың арасында үлкен алшақтық қалдырды, Гейсмар Брест жолымен Варшаваға қарай әскерлерімен жол тартты. Аймақтағы поляк күштері 14 улан эскадрильясынан (жеңіл атты әскер), найза, сабель және мылтықпен қаруланған, 3 жаяу әскер батальоны және 6 3 фунттық зеңбіректерден тұратын дивизияны жинауға үлкерді. Олардың қолбасшысы – бригадалық генерал Йозеф Дверницкий, Польша-Австрия соғысының қатысушысы. Ол сонымен қатар Наполеон үшін Ресейге жасалған француз шабуылы мен Лейпциг шайқасында да шайқасқан, онда Наполеон жеке Дверницкийге Құрметті Легионның Алтын Кресін табыс еткен (барон Гейсмардың бұл туралы білгені белгісіз). Дверницкийдің құрамында шамамен 4700 сарбаз, оның ішінде 2200 атты әскер болды. 10 ақпанда Дверницкий Висла өзенін кешіп өтті. 14 ақпан күні түскіде Гейсмар Сточек қаласының жанында поляк әскерлерінің болуы туралы ақпарат алды, дереу шабуылға өтуге шешім қабылдады және 1-бригадасын жеке басқарды. Гейсмар Арзамас және Тирасполь қалаларынан шыққан жаяу әскер полктерінен (Рига драгун полкі, Вюртемберг герцогы Александрдың әскері) құралған 2-бригадасын, сондай-ақ дивизиясының жартысынан (10 зеңбірек) қолдау күштері ретінде қалдырды. Гейсмардың 1-бригадасының сол кездегі командирі – генерал Пашков, оған Гейсмар Переяславльден келген тағы бір жаяу әскер полкінің басшылығын тапсырды, оны 3 взводқа бөліп, 4 зеңбірек берді. Пашков Сточекке солтүстік-шығыстан жақындаса, Гейсмар өзінің атты әскерімен және қалған 6 зеңбірегімен қалаға шығыс жолымен баруы керек еді. Орманды жерге байланысты олардың әскерлері тар жолдармен жүруге мәжбүр болды, бұл орыс күштерін одан да көп бөліп тастады. Дверницкий түнгі уақытта орналасқанына қарамастан, күшті күзетті ұстады және поляктар оған ресейліктердің жақындап келе жатқаны туралы алдын ала хабарлады. Дверницкий өз әскерін Сточекке солтүстікке қарайғы алаңға шығарды, зеңбіректерді шығыстан батысқа қарай тізіп, жаяу әскерін екі жақта төртбұрышты формацияда орналастырды, бірі оның позициясының батысындағы тығыз орманға сүйенді. Содан кейін ол уландарын екіге бөліп, оларды өзінің желісінің оңтүстігіне және солтүстігіне жіберді, жаудың кез келген бағыттан шабуылдауына дайын тұрды. Фельдмаршал Дибич пен Гейсмар әскерлерінің арасындағы үлкен алшақтық екеуінің байланысын үзуге әкелді, яғни егер Гейсмардың атты әскері немесе артиллериясы шабуылға ұшыраса, фельдмаршал оларды қорғай алмайды. Дверницкий, тәжірибелі қолбасшы, осы жағдайды, сондай-ақ орманның қараңғылығы мен жасырындығын тұзақ құру үшін пайдаланды.
The Russian Army, commanded by Field Marshal Hans Karl von Diebitsch, entered Poland on 4 February and started an advance towards Warsaw. He also sent a mounted Jaeger division—2 brigades of 2 regiments, each consisting of 3 troops of 2 squadrons—into Poland on 13 February, with some 20 10 pounder guns of field artillery attached. Baron Teodor Geismar had assumed command of this detachment just 9 days earlier a seasoned commander who had defended Russia during its invasion in 1812 at the hands of Napoleon Bonaparte, as well as fighting for Prussia during the earlier War of the Third Coalition, wherein his unit was destroyed during the Battle of Austerlitz, inspiring him to join the Russian Imperial Army. Field Marshal Diebitsch's strategy involved sending Geismar's Corps to outflank any numerically inferior Polish forces while he advanced towards Warsaw with great speed from the direction of Lublin. This left a large gap between him and Geismar, however, who was approaching Warsaw with his troops along the Brest Road. The Polish forces in the area managed to amass a division of 14 Uhlan squadrons light cavalry armed with lances, sabres and pistols , 3 infantry battalions and 6 3 pounder guns. Their commander was Brigadier General Józef Dwernicki a veteran of the Polish Austrian War who, incidentally, had fought for Napoleon during the French invasion of Russia and the Battle of Leipzig, during which time Napoleon himself had personally awarded Dwernicki the Golden Cross of the Legion of Honour for his service (it's unknown whether or not Baron Geismar knew of this.) With approximately 4,700 men at arms including 2,200 cavalrymen, Dwernicki crossed the Vistula River on 10 February. On the noon of February the 14th, Geismar received some information regarding the presence of the Polish troops near the town of Stoczek, deciding to launch an immediate attack and taking direct command of his 1st Brigade. Geismar left his 2nd Brigade, made up primarily of mounted Jaeger Regiments from Arzamas and Tiraspol, including the Riga Dragoon Regiment of Duke Alexander of Württemberg, behind as support troops with half of his division's artillery (10 guns). The then CO major of Geismar's 1st Brigade was General Pashkov, whom Geismar put in supreme command of another mounted Jaeger regiment from Pereyaslavl, organised into 3 Troops, and gave 4 guns. Pashkov was to approach Stoczek from north east, while Geismar took his own cavalry and the remaining 6 guns on an eastern road to the town. The forested terrain forced their troops to march down narrow woodland roads, and further separated the Russian forces. Dwernicki kept a strong watch despite already having settled his forces for the night, and was informed by fellow Poles of the approaching Russians well in advance. Dwernicki took his troops out to the field north of Stoczek, putting his guns in line from east to west and his infantry in square formations on the flanks, one leaning on the thick forest to the west of his position. He then divided his Uhlans and sent them out to the south and north of his line, covering all and any directions the enemy might approach from. The large gap between Field Marshal Diebitsch and Geismar's troops had resulted in a loss of contact between the two, meaning the Field Marshal would be unable to cover Geismar's cavalry or artillery should it come under attack. Dwernicki, already a seasoned commander, utilised this, as well as the darkness and cover of the forest, to set an ambush.
"Сүйек"
Пашковтың Переяславль полкі солтүстік-шығыстан таңертеңгі сұмдық уақытта келіп, бірінші болып майданға жетті және дереу Дверницкийдің артиллериясынан атылды. Пашков өз қаруларын оқ атудың астында орналастырды және 1-ші Ягерлер жасағын поляк атты әскерінен қорғау үшін түсірді, содан кейін 2-ші жасаққа Дверницкийдің Уланның солтүстік тобына шабуыл жасауға бұйрық берді. Ресей және Польша атты әскерлері кездескенде, 2-ші жасақ Гейсмардың позициясына қарай дер кезінде шегінді. 3-ші жасақ, әлі де ат үстінде, Пашковты және оның 1-ші жасағын поляк уландарының ықтиярына қалдырды. Бұл алғашқы шайқас соншалықты жылдам аяқталды, генерал Пашковтың артиллериясы әлі де жауап атуға үлкермеді. Гейсмар шығыстан келген кезде Дверницкийдің атты әскері оның позициясына жақындап қалды. Пашков әскерлерінің тағдырын білмей, Гейсмар өз қаруларын солтүстікке бұрып, полкінің Атты Ягерлерін шайқасқа жіберуге дайындалды, бірақ кейін Гейсмардың әскерлері мен алға жылжып келе жатқан поляк уландарының арасында қалған Пашковтың 2-ші және 3-ші жасақтарымен кездесті, бұл Гейсмардың қарсы шабуылын баяулатты. Гейсмардың атты әскерінің рухы төмендеп бара жатқанда, ол оларды шайқасқа жіберді, бірақ олар да поляк атты әскерінен жеңіліске ұшырады. Күтпеген жағдайға түсіп, әскерлерінің батылсыздығына қатты қайғырған Гейсмар шегініп келе жатқан атты әскерге жеке басшылық етуге тырысты, бірақ шайқасқа жеңіліп қалды. Шегініп келе жатқан орыс әскері барон Гейсмар мен оның бірнеше офицерлерін майданда қалдырып, жаңа күш алған поляк атты әскерімен қуылды.
Pashkov's Pereyaslavl Regiment was the first to reach the field, arriving from the north east in the early twilight hours, and immediately came under fire from Dwernicki's artillery. Pashkov put his guns in line under the shelling and dismounted the 1st Troop of Jaegers to protect them from the Polish cavalry, then ordered the 2nd Troop to engage the northern detachment of Dwernicki's Uhlans. When the Russian and Polish cavalry met, the 2nd Troop retreated toward Geismar's position almost immediately. The 3rd Troop, still mounted, followed, leaving Pashkov and his 1st Troop at the mercy of the Polish Uhlans. This initial clash was over so quickly that General Pashkov's artillery hadn't yet returned fire. By the time Geismar arrived from the east, Dwernicki's cavalry was approaching his position. Unaware of the fate of Pashkov's troops, Geismar put his guns in line facing north and prepared to send his Regiment's own Mounted Jaegers into battle, but was then met with Pashkov's retreating 2nd and 3rd Troops, who were caught between Geismar's forces and the advancing Polish Uhlans, slowing Geismar's counterattack. Morale was already waning amongst Geismar's cavalry when he finally sent them into battle, and they too were routed by the Polish cavalry. Having been taken completely by surprise, and deeply shocked by the cowardice of his soldiers, Geismar attempted to take personal command of the retreating cavalry, but the battle was already lost. The retreating Russians left Baron Geismar and some of his officers at the field, who were pursued by the invigorated Polish cavalry.
Поляктар
Генерал Пашков бастапқы шығындарға қарамастан, жауап атысын жүргізе алды, ал Гейсмардың әскерлері де біршама қарсылық көрсетті, нәтижесінде 46 поляк сарбазы қаза тауып, 59-ы жараланды, бұл көрсеткіш орыс әскерлерінің шығындарына еш қатысы жоқ еді. Поляктар жеңісті тойлады, сонымен қатар тарихта тұңғыш рет ресейлік жаяу әскер полктерін жеңгендері үшін мақтан тұтты, осы шайқаста 280 орыс сарбазы қаза тауып, 230-ы тұтқынға алынды және 8 орыс зеңбірегі жоғалып кетті. Сточек шайқасы қараша көтерілісінде поляктардың алғашқы жеңісі болды және поляктардың рухына зор әсер етті. Варшавада бір апталық тойлар мен әсем фейерверктер көрсетілді, поляктар ерекше қуанышпен Дверницкийдің Гейсмарды жеңгенін айтты, ал Гейсмар орыстар тарапынан сол кездегі ең көрнекті авангард қолбасшысы, сондай-ақ 1828-29 жылдардағы Ресей-Түрік соғысының ардагері және батыры ретінде құрметтелген еді. Мұның бәріне қарамастан, және фельдмаршал Дибичтің кейін поляк генералы Ян Скрянецкийден Вавер шайқасында жеңіліске ұшырағанына қарамастан, Сточектегі поляктардың жеңісі орыс әскерлерінің Варшаваға қарай жылжуын тоқтата алмады.
General Pashkov had managed to return fire despite his initial losses, and Geismar's forces had put up somewhat of a fight, resulting in 46 Polish soldiers killed and 59 wounded nowhere near the Russian losses. The Polish celebrated the victory, alongside which they had achieved the honour of being the first in history to rout Russian regular cavalry regiments, with some Russians 280 killed, 230 taken prisoner and 8 Russian cannons lost. The battle of Stoczek was the first Polish victory during the November Uprising, and had a tremendous effect on Polish morale. A week long celebration complete with firework displays was held in Warsaw, the ecstatic Poles particularly parroting the fact that Dwernicki had defeated Geismar, celebrated by the Russians as their then greatest vanguard commander and a veteran and war hero of the Russo Turkish War (1828–29). Despite all of this, and despite Field Marshal Diebitsch's later defeat by Polish General Jan Skrzynecki at the Battle of Wawer, the Polish victory at Stoczek did little to slow the Russian advance towards Warsaw.
Ресейліктер
Гейсмар мен генерал Пашков шабуылдан аман қалды, мүмкін, тазадай сәйкессіздікпен, және Гейсмар өзі фельдмаршал Дибичке өз әскерлерінің "күрт үрейге түскенін" ресми түрде жазды, бірақ досы полковник Анрепке жазған жеке хатында полктің жалпы моральдық және әскери қабілетіне үлкен алаңдаушылық білдірді. Гейсмар орыс сарбазы мен әскерінің қадірліліктеріне деген сенімінің әлсірегенін ащылықпен сипаттады, оған ол сол күнге дейін қатты құрметтенген, және өз әскерлерінің моральдық жағдайын тым жоғары бағалағанын хабарлады. "Егер мен операцияны бастағанда әскерімнің моральдық хал-ахуалынан хабардар болғанда, Дверницкий әскеріне шабуыл жасауға ешқашан батыл болмас едім, тіпті осындай жағдайда да." Сточек шайқасы Гейсмардың ең ірі әскери қатесі ретінде танылды, ал Анреп көп ұзамай Гейсмардың жаяу әскер полкіне басшылық етті. Ресей императоры Николай I 1883 жылы Ресей империясының әскерінде атты жаяу әскерін негізгі кавалерия түрі ретінде таратып, осы сипаттамаға сай келетін әскерлерді аттарының түсіне сәйкес басқа кавалериялық полктерге жіберді.
Geismar and General Pashkov survived the attack, perhaps purely by chance, and Geismar himself officially wrote to Field Marshal Diebitsch that his soldiers were "just struck with a sudden panic attack", but expressed great concern in a private letter to his friend Colonel Anrep regarding the general moral and military capability of the Regiment. Geismar bitterly described a waning faith in the virtues of the Russian Soldier and army, which Geismar had admired until that day, and reported that he had vastly overestimated the moral of his troops "If I would only have been aware of the moral state of my men at the time I launched the operation—surely, I wouldn't dare to attack Dwernicki's troops at all, not to discuss 'in such a position.". The battle of Stoczek would become known as Geismar's greatest military mistake, and Anrep himself soon after took charge of Geismar's mounted Jaeger Regiment. Tzar Nicholas I of Russia disbanded mounted Jaegers as the primary form of cavalry in the Russian Imperial Army in 1883, and soldiers fitting said description were sent to other cavalry regiments in accordance with the hue of their horses.