Кіріспе

Польшалық әскери қолбасшы, поляк дворяны

Станислав Конецпольский (1591 – 11 наурыз 1646) – Польша-Литва одақтастығы тарихындағы ең талантты және қабілетті әскери қолбасшылардың бірі. Ол сонымен қатар магнат, патшаның лауазымды адамы (староста), кастелян, поляк дворяндығының (шляхта) мүшесі және 1625 жылдан өліміне дейін Сандомирж воеводасы (губернаторы) болды. Ол көтерілісші казактар мен шапқыншы татарларға қарсы көптеген сәтті әскери жорықтар жүргізді. 1618 жылдан бастап Коньепольский Жоғарғы тәж гетманы шенін алды, ал 1632 жылы патшадан кейінгі екінші әскери қолбасшы – Ұлы тәж гетманы болды. Конецпольскийдің өмірі – дерлік үздірілмейтін соғыс. 20 жасқа толғанға дейін ол Димитриядалар және Молдавия магнаттары соғысына қатысты. Кейін, 1620 жылы, ол Чечора шайқасына қатысып, Осман күштеріне тұтқынға түсті. 1623 жылы босатылғаннан кейін, 1624 және 1626 жылдар аралығында Осман империясының татар вассалдарын бірнеше рет жеңді. Польша-Швеция соғысы (1626–1629) кезінде Коньепольский Гюстав Адольфтың швед әскерлерін Пруссия мен Померанияны басып алудан тоқтатты, содан кейін соғыс Альтмарк бітімімен аяқталды. 1634 жылы ол қазіргі Украинадағы Камянец-Подольскийде (Камианец-Подольский) ірі түрік шапқыншылығын жеңді, ал 1644 жылы Охматов шайқасында татарларға қарсы жеңісі оған халықаралық даңқ пен танымалдылық әкелді.

Жастық шақ

Станислав Коньепольскийдің туғаны туралы мәліметтер нақты емес. 1590 және 1594 жылдар аралығында әртүрлі күндер айтылған, бірақ оның өмірбаяуын жазған ешбір автор оның қайда туғанын анықтамаған. Бірақ оның әкесі, Александр Коньепольскийдің, шляхтаның (поляк ақсүйектерінің) бай магнаты және Сиерадз воеводасы болғаны, сондай-ақ швед Ваза әулетінен шыққан III Сигизмунд патшаның адал қолдаушысы болғаны белгілі. Коньепольскийдің анасы, Анна Срочицкая, Камянец-Подільський воеводасы Станислав Срочицкийдің қызы болды және Александрға үйленгеннен кейін Коньепольский отбасына бірнеше ірі Подольск жерлерін әкелді. Станиславтың бауырлары: Кшиштоф, ол Корольдік биліктегі хорунжий (желтабан) және 1641 жылдан бастап Бельск воеводасы болды; Ремигий, ол 1640 жылы қайтыс болғанға дейін Хелм епископы болды; Ян, кастелян және Сиерадз воеводасы; және 1611 жылы қайтыс болған Пшедбор. Коньепольскийде сөйлеуде қиындық болғанымен, 15 жасында әкесінің патша сарайындағы ықпалы арқасында Вилюнь қаласының старостасы (қала басшысы) лауазымына тағайындалды. 1603 жылы ол Краков академиясында оқуын бастады, ал бірнеше жылдан кейін әкесі оны білімін одан әрі дамыту үшін патша сарайына жіберді. Ол онда бір-екі жыл болды деп есептеледі. Сонымен қатар, ол бірнеше ай бойы Батыс Еуропаға саяхат жасап, басым бөлігін Францияда өткізіп, содан кейін отбасының иеліктеріне оралды.

Карьерасының алғашқы жылдары: 16101626

Коньепольский жас кезінен әскери мансапты таңдады. 1610 жылы ол ағасы Пшедбормен бірге Мәскеуге қарсы Димитриядаларға қатысып, Смоленскіде Польша-Литва одақтастығының әскеріне қосылу үшін 300 адамнан тұратын топты жинады. 4 шілдеде 1610 жылы Клушино шайқасына қатысты, ал 8 шілдеде 1611 жылы Смоленск қоршауында Пшедбор қамалдың құлаған қабырғаларының астында қаза тапты. Ағасының мәйітімен бірге Коньепольдегі отбасылық сарайға оралғаннан кейін, келесі күзде Коньепольский қайтадан әскерге қосылды. Ұлы Литва гетманы Ян Карол Ходкевичтің басшылығымен ол Мәскеу Кремліндегі қоршауда тұрған поляк әскерін босатуға және жабдықтауға қатысты. Сол кезде гетман оған поляк әскерінің оң жақ фланкіне басшылық етуді сеніп тапсырды. 1612 жылы Коньепольский Украинадағы wojsko kwarciane (тұрақты әскер) құрамына қосылды. 1614 жылы оған Ян Каруцкий басқарған бүлікшіл бөлімдерді жою міндеті жүктелді, ал 17 мамырда Станислав Жолкиевскийдің ұлы Янмен бірге Рогатын шайқасында жеңіске жетіп, Каруцкийді тұтқынға алды. 1615 жылы ол Жолкиевскийдің қызы Катажинаға (Кэтринге) үйленді. Тойдан кейін көп ұзамай ол podstoli koronny (тағам шебері) ресми атағын алды. 1615 және 1616 жылдары Коньепольский Украинада татарларға қарсы күресте тәжірибе жинады, бірақ жаудың үлкен бірлігін жоя алмады. 1616 жылы Катарина Коньепольскийдің тұңғыш ұлы Анджейді дүниеге әкелген кезде қайтыс болды. Келесі жылы Коньепольский Жолкиевскиймен бірге Молдавия магнаттарының соғысына қатысып, Искендер Пашаның күшті түрік әскеріне қарсы тұрды. Сол жылы қақтығыс келісілген атысты тоқтатумен аяқталды. Олшаницадағы казактармен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, Коньепольский казак тізілімін 1000-ға дейін қысқартты, осылайша казактардың одақтастық әскерінде алатын лауазымдарының санын шектеді. Сонымен қатар, ол Қара теңізге шабуыл жасауға тыйым салды. Мұндай шабуылдар бай Осман қалаларын тонаған, бірақ казактардың табысына септігін тигізді, бірақ одақтастық аумағына қарсы шабуылдарды туғызды. 1618 жылы Сейм сессиясы кезінде король Зигмунд III Васа Станислав Жолкиевскийге Ұлы Король гетманының булавасын (рәсімдік сопақ немесе таяқ) және Коньепольскийге Корольдік гетманды берді, бұл магнат Кшиштоф Збараски мен оның одақтастарының қарсылығын ескермеді. Көп ұзамай Ориньин маңында Коньепольский татарлардан жеңілді, ол жауды қууда қателік жасап, шайқастан аман-есен шықты. 1619 жылы Коньепольский Кристина Любомирскаға үйленді, ол келесі жылы Александр есімді ұл тапты. Сол жылы Коньепольский мен Жолкиевский Молдоваға әскерді бастап, одақтың одақтасы Гаспар Грацианиді қорғады. Армияның саны 7000-нан асты және оған Корецкий, Заславский, Казановский, Калиновский және Потоцкий магнаттарының жеке полктары кірді. Чекора шайқасында Коньепольский 19 қыркүйекте Искендер Паша мен Кантимирдің біріккен күштерімен жеңілген одақтастық күштерінің оң жақ фланкіне басшылық етті. Жақсы тәртіпте кері қайтқаннан кейін армияның моральдық жағдайы төмендеді және 20-21 қыркүйекте Коньепольский армияның ыдырауын болдырмаса да, кері қайтқанның соңғы кезеңдерінде оның шешімі құлдырап, ерлер өзенге қарай жүгірді. Соңғы шайқаста Жолкиевский қаза тауып, Коньепольский мен көптеген магнаттар, соның ішінде Самуил Корецкий, Миколай Струш, Миколай Потоцкий, Ян және Лукаш Жолкиевский тұтқынға алынды. Тұтқындар Белоградқа (Билгород) жеткізілді, содан кейін Искендер Пашаға, содан кейін Константинополдегі Жеті мұнаралы қамалға жеткізілді, онда олар Қара мұнарада ұсталды. Польшаның Осман империясымен қарым-қатынасы 1621 жылы Хотиндегі Осман жеңілісінен кейін тұрақтанды, ал 1623 жылдың көктемінде Кшиштоф Збараскидің дипломатиялық миссиясы 30 000 талер үшін олардың бостандықтарын сатып алғаннан кейін тұтқындар Польшаға оралды. Хотын шайқасынан кейін шекарадағы жаулықтарды болдырмау мақсатында келісімге қол қойылды. Хан Қанибек Гәрәй келісімнің ережелерін сақтауға бел буса, Кантимир Канибек Гәрәйдің орнын басып алу үшін шекаралық жерлерге шабуылдауды жалғастырды. 1623 жылы маусымда Кантимирдің әскерлері жаңа шабуылдар жасағаннан кейін, Коньепольскийге жергілікті одақтастық күштерінің басшылығы берілді және шабуылдарды тоқтату туралы бұйрық берілді. Келесі жылдың басында Кантимирдің қолбасшылығындағы Буджак әскері Польшаның оңтүстігіне шабуыл жасады. 6 ақпанда Коньепольский Буджак әскерлерінің бірін басып алып, оны Шманьковице мен Оришковецке жақын жерде жойды. Сол жылдың соңында, Кантимирдің әскері маусымның басында шекараны кесіп өткеннен кейін, Коньепольский оған Мартынов шайқасында тағы бір жеңіліс сыйлады. Жаңа стратегияны қолданып, жеңіл казак атқыштарын Кантимирдің күштерін бекітілген таборларға жетелеп, оларға ұсақ қарулар мен артиллерия шабуыл жасады, Коньепольский ханның әскерін дүркіреп шегінуге мәжбүр етті. Оның жеңісі одақтастықта кеңінен тойланды және Сейм Коньепольскийге 30 000 злоты сыйлады. Ол сондай-ақ Сандомир воеводасы тағайындалды. 1625 жылы Жмайло көтерілісі кезінде Запорожье казактары, Марек Жмайло басшылығымен, көтеріліс жасады. Шахин Гәрәймен бірігіп, олар Мәскеумен одақтасуға тырысты. Татарлардың Портамен қиындықтары бар екенін және Кантимирдің Буджак әскері маңызды көмек көрсете алмайтынын ескере отырып, Коньепольский 12 000-нан астам тұрақты және жеке бөлімдерден тұратын әскерді көтеріліске қарсы жинады. Одақтастыққа адал казактардың барлығына әділ қарауға және көтерілісшілерге өлім жазасын беруге уәде берді. 25 қазан күні 1625 жылы Криловқа жақын жерде ол казактарға қарсы атқыштар шабуылын бастады. Оның алғашқы шабуылдары тоқтатылды және казактар Курукове көліне қарай шегінді, онда олар екінші шабуылды тежеді. Шайқастың барысы оған қарсы болғанда, Коньепольскийдің жағдайы бір кезде "ауыр" деп сипатталды; алайда, қақтығыс келісілген атысты тоқтатумен аяқталды. Бұл 6 қарашадағы Курукове шартымен бекітілді, онда казак тізілімі 6000-ға белгіленді және казактар Қара теңіз жағалауына шабуыл жасауды және татарларды ашуды тоқтатуға уәде берді. 1626 жылдың қаңтар айының соңында татарлар қайтадан басып кірді. 15 000 мен 20 000 арасындағы әскермен олар Подолье воеводствосына дейін солтүстікке қарай шабуыл жасап, тонады, Тернополь мен Теребовлиядан өтті, ал кейбір алдыңғы бөлімдер Луцк, Владимир-Волынский және Львов қалаларына жетті. Жауап ретінде Коньепольский шамамен 13 000 әскерді жинады және татарларды тоқтатуға бағытталды, бірақ олар қақтығысудан бас тартты. Ақырында Коньепольский татар әскерінің артқы жасағын жеңіп, көптеген байлықтар мен құлдармен шекараны кесіп өтті. Кейінірек сол жылы, қайта шабуылдан қорқып, Коньепольский Сейм шешімін бұзып, күтілетін татар екінші толқынына қарсы 8000 әскерді жинады. Осы уақытта Коньепольский бірнеше шайқастарда өте қабілетті офицер, Богдан Хмельницкийдің көмегін алды; Хмельницкий сол жылы Коньепольский солтүстікке, Балтық теңізіне жақын жаңа шайқас алаңына кеткеннен кейін татарларға қарсы үлкен жеңіске жетті.

Густав Адольфпен күресу: 16261629

1626 жылы оңтүстік қауіп-қатер солтүстік қауіп-қатермен қабысып, швед әскерлерінің басып кіруі поляк-швед соғысын қайтадан тұтандырды. Маусым айында Густав Адольф 125 кемеден және 14 мыңнан астам сарбаздан тұратын әскерімен Польша жағалауына жақындап, Гданьск (Данциг) арқылы өтетін саудаға баж салығын жинауды бастады. Пилава мен Браниевоны алғаннан кейін швед әскерлері Померания арқылы таралып, Фромборк, Толкмичко, Эльблонг, Мальборк, Гнев, Тчев және Старогардты басып алды, ал тағы бір швед әскері Польша-Литва одағының негізгі порты – Пукке жақын жерге түсіп, оны жаулап алды. Дегенмен, Гданьск қаласы тіпті шведтердің жылдам ілгерілеуіне қарамастан, қарсы тұрып, берілмеді. 1626 жылдың 22-30 қыркүйегі аралығында Гнев ауылының жанында болған шайқаста Густав Польша королі Сигизмунд басқарған әскерді жеңіп, оны кері шегінуге мәжбүр етті, содан кейін король елдің басқа аймақтарынан күш сұрады. Осыған жауап ретінде Коньепольскийге Корольдік Пруссияны шведтердің басып кіруінен қорғау міндеті жүктелді. Бірақ оңтүстіктегі тұрақсыз жағдай оны кешіктірді, және ол 1 қазан күні ғана Пруссияға аттанды. Коньепольскийдің 4200 жеңіл атты әскері, 1000 драгуны және 1000 жаяу әскері Пруссияға жылдам жетті. Басқа бөлімшелермен күшейтіліп, оның әскері 9 мың адамды құрады, ал шведтердің саны 20 мыңнан асты. Маневрлік соғыс тактикасын қолданып, жаудың байланыс жолдары мен кішігірім топтарына шабуыл жасау үшін шағын, жылдам әскерлерді пайдаланды, ол шведтердің шабуылын тоқтатты және Аксель Оксенстернаны қорғанысқа көштірді. Осы уақытта Сейм соғысқа қаржы жинауға келісім берді. Ақша мен азық-түлік жетіспеуінен одақтың әскерлерінің жағдайы қиын болды. Литва әскерлері 1626 жылдың желтоқсанында Инфлант воеводиясының Кокнесе қаласының жанында ауыр жеңіліске ұшырады, содан кейін олар Двина өзенінің артына шегінді. Сөйтіп, шведтер Коньепольскийге екі бағыттан шабуыл жасауды жоспарлады: Оксенстерна Висла өзенінен, ал Йоханн Стрейф фон Лавентштейн мен Максимилиан Теффл – шведтер бақылауындағы Поморзеден. Алайда Висла өзенінің тасуы олардың жоспарларын бұзды, соның нәтижесінде Коньепольский Помераниядан келе жатқан жау әскерін тосқауылап, ұстап алды. 1627 жылдың 2 сәуірінде Коньепольский Пукты қайта басып алды. 18 сәуірде Чарне (Хамерштейн) қаласын алды және швед әскерін қалаға шегінуге мәжбүр етті. Бір аптадан кейін олар қарсы тұра алмады, көптеген жалдамалылар мен швед әскерлерінің бір бөлігі туларын тастап, жақтарын ауыстырды. 1627 жылдың көктемінде шведтердің бірнеше жеңілісінен кейін олар Висланың батыс жағалауындағы барлық бекіністерін жоғалтты, соның салдарынан тез және шешуші жеңіске қол жеткізу үмітінен айырылды. Бұл жағдай Бранденбург курфюрстін де одаққа қолдау көрсетуге ықпал етті, содан кейін литвалық әскерлер Ливониядағы шабуылдарын қайта бастады. 17 мамырда Густав 8 мыңдық күшпен қоныс тепті. 22-23 мамыр түнінде Киезмарк пен Данциг маңында Висла өзенінен өтіп бара жатып, Густав поляк әскеріне тап болды. Жамбасына жара алғандықтан, ол кері шегінуге мәжбүр болды. Коньепольский Гневті қайта басып алуға шешім қабылдады және осы мақсатқа жету үшін алдау жоспарын жасады. Польша әскерлері Браниевоны қайта басып алуға тырысты, бұл Густавты қоршаудан босатуға мәжбүр етті, содан кейін Густав артқа шегінген поляк әскерін қуып, Орнетаны қоршауға алды. Бұл әрекетті болжаған Коньепольский Гневке күтпеген шабуыл жасады, оны басып алды. Густав Коньепольскийдің жылдам әрекеттеріне таң қалды. Тчевке жақын жерде, 7800 сарбазбен, оның ішінде 2500 атты әскер және гусарлар, одақтың элиталық ауыр атты әскері Коньепольский швед армиясының Данцигке жетуін тоқтатуға тырысты. 7-8 тамызда ол Мотлава батпақтарының жанында 5000 жаяу әскері бар 10 мыңдық швед әскерімен кездесті. Шведтер поляктарды шабуылға шақырып, содан кейін жаяу әскері мен артиллериясының атысымен жоюды көздеді, бірақ Коньепольский шабуылға түспеуге шешім қабылдады. Содан кейін шведтер атты әскермен шабуылға шықты, бірақ поляктарды өздерінің атыс қашықтығына тарта алмады. Шведтердің шабуылдары поляк атты әскеріне ауыр зиян келтірді, бірақ Коньепольскийдің моральдық рухын көтеріп, поляк армиясын жеңілдірмеді. Густав Адольф қайтадан жарақаттанғанда шайқас аяқталды, ал шведтер кері шегінді. Коньепольский өз армиясын реформалау және шведтермен теңестіру үшін жаяу әскері мен артиллериясының атыс күшін арттыру қажеттігін түсінді. Шведтер, өз тарапынан, поляктардан атты әскер шабуылы мен жақын қарым-қатынасқа түсу өнерін үйренді. Жалпы, 1627 жылғы науқан одақ үшін сәтті аяқталды: Пук пен Гнев қайта басып алынды, шведтердің жоспарлары орындалмады, ал швед армиясы әлсіретілді. Жылдың соңғы маңызды шайқасы 28 қарашада Олива шайқасында Польшаның шағын әскери-теңіз күштерінің шведтік флотты жеңіске жеткені болды. 1628 жылы қаржы жетіспеуінен Польша әскерлері шабуылдауын тоқтатып, қорғанысқа көшті. Густав Адольф Квидзынь, Нове және Бродницаны басып алды. Коньепольский қарсы шабуыл жасады, өзінің шағын күштерін тиімді пайдаланды – жылдам атты әскер шабуылдары, жаяу әскері мен артиллериясының қолдауымен, партизандық соғыс, бекіністер салу үшін инженерлерді пайдалану және жердің тиімді пайдалануы. Барлық күшін салғанына қарамастан, ол жеткіліксіз қаржымен қиындыққа тап болды. Гожрно шайқасынан кейін, онда Станислав "Ревера" Потоцкий жеңіліске ұшырады, Сейм соғысқа қаржыландыруды арттырды. Австрия Филд-маршал Йохан Георг Арнхайм басқаратын күштерді одаққа көмек ретінде жіберді. Алайда Арнхайм Коньепольскийдің бұйрықтарын орындаудан бас тартты. Соңғы шайқас 1629 жылдың 27 маусымында Тржчана (немесе Тржчянка) қаласының жанында өтті. Шведтер Грудзядзға қарай шабуылдады, тоқтатылды және Штум мен Мальборкқа шегінді. Коньепольский арттық күштерге шабуыл жасады, оны Ян Вильгельм Рейнграф, Рен графы басқарды, және оларды талқандады. Ол швед раитарының қарсы шабуылын да тойтарды, олар Пулковицеге қарай итерілді, онда Густав Адольф 2000 раитармен тағы бір қарсы шабуылға басшылық етті. Бұл қарсы шабуыл да тойтарылды, ал швед әскерлерін Филд-маршал Герман Врангель басқарған соңғы швед резерві құтқарып, поляк шабуылын тоқтатты. Густав Адольф жараланып, мүжілді. Шведтердің 1200-ге жуық әскері қаза тапты, Рейнграф және бірнеше жүз адам тұтқынға алынды. Польшаның жоғалтуы 200 адамнан кем болды. Польша бұл жеңісті саяси немесе әскери тұрғыдан пайдалана алмады. 1629 жылдың 26 қазанында Старый Таргта (Альтмарк бітім шарты) жасалған бітім шарты шведтерге пайда келтірді, олар Балтық теңізі арқылы Польша саудасынан салық алу құқығын (тауар құнының 3,5%) алды, Корольдік Пруссиядағы көптеген қалаларды бақылауда ұстады және Балтық теңізінің оңтүстік жағалауындағы үстем күш ретінде танылды. Коньепольский келіссөздерге көп әсер ете алмады, өйткені ол Украинаға татар шабуылын тоқтату үшін қайтарылып алынды.

Ұлы хан: 16301637

1630 жылы казак басшысы Тарас Федорович орташа Григорий Чорныйды атқылап, кейін "Федорович көтерілісі" деп аталған казак көтерілісін бастады. Ұзақ өтпей ол Корсун бекінісін басып алды. Жағдайды қалпына келтіру үшін Коньепольский Переяславты қоршауға алды. Артиллерия мен жаяу әскердің қолдауы болмағандықтан, ол бекініс қабырғаларын бұза алмады, бірақ казақтар жабдықталуға мұқтаж болғандықтан және ауыр шығынға ұшырағандықтан келіссөздерге келісті. 1630 жылдың тамызында қол қойылған Переяслав шарты көтерілісшілерге кең кешірім жасады. Коньепольский әдеттегідей қатаң жазалауды жақтады, бірақ сонымен қатар, ұзақ мерзімді перспективада казак жағдайын түзетудің тиімді жолы казак тізімін ұлғайту және жалақыны тұрақты төлеу екенін айтты. Дегенмен, ол казақтарды крепостнойларға айналдыру саясатын қолдады, бұл Украинадағы наразылықтың басты себептерінің бірі болды; сондай-ақ, ол әскерлерінің жалақысын төлеудің орнына жергілікті халыққа олардың күнкөрісін жүктеді, бұл Украинада оның өте жақтырылмауына әкелді. 1632 жылы, қайтыс болуына бірнеше ай қалғанда, король Зигмунд III Ваза Коньепольскийге Ұлы хан гетманы лауазымын берді. Бұл лауазым Станислав Жолкевскийдің өлімінен кейін 12 жылдан бері бос тұрған еді; король Зигмунд Коньепольский бұл лауазымды ертерек алғанда тым күшті магнатқа айнала қоюынан қорқыпты. Король қайтыс болғаннан кейін Коньепольский Одақтың саяси істерін басқаруда маңызды рөл атқарды және 1632 жылы Зигмундтың ұлы Владыслав IV Васаның король болып сайлануын қолдады. Ал бір жылдан кейін король Владыслав IV Коньепольскийді Краков кастеляны қызметімен марапаттады, бұл Одақтың ең беделді округтік лауазымы еді. Коньепольский жаңа корольдың ықпалды кеңесшісі болды және оны жиі Польшаның сыртқы саясатын татарларға қарсы бағыттауға шақырды. Коньепольский король Владыслав IV-тің әскери реформаларын да қолдады. Жалпы, корольдің жақтасы ретінде қарастырылса да, Коньепольский корольдік билікті күшейтуге және дворяндардың Алтын бостандығын әлсіретуге бағытталған оның кейбір жоспарларына қарсы болды. 1633 жылы Коньепольский түріктердің Одаққа жасаған шабуылдарын тойтарды және 4 шілдеде Сасовый Рог шайқасында олардың әскерін жеңді. Сол жылдың 22 қазанында ол Каманец-Подилскийде 20 000-нан астам Осман әскерін талқан етті, ал оның әскері 11 000 сарбазды құрады. Османдықтардың жеңілісі және Коньепольскийдің қатыстылығы түріктерді 1634 жылдың 19 тамызында жаңа шартқа қол қоюға мәжбүр етті. Шарты 1621 жылғы Хотин шартының шарттарын қайталады және Осман империясы мен Одақ арасындағы соғысты (1633-34) аяқтады. 1635 жылы, қысқа мерзімді Сулима көтерілісі кезінде, Иван Сулима басқарған казактар Польшаның Кодак бекінісін (қазіргі Днепр маңында) басып алып, қиратқаннан кейін, Коньепольский бекіністі қайтарып алып, көтерілісшілерді жазалаған әскери жорықты басқарды. Сулима тұтқынға алынып, атқыланды. Сол жылы Коньепольский Швецияға қарсы жаңа соғысқа дайындалу үшін Померанияға оралды, бірақ Стумска Весь шартының арқасында бұл қажет болмады. Коньепольский Одақтың әскерін жаңғырту қажеттігін түсінді және осы мақсатта король Владыслав IV-пен бірге жұмыс істеді, соның ішінде батыс соғыста тәжірибелі жалдамалы әскерлерді тартты және артиллерияны одан әрі дамытты (ол Кудак, Бар және Каманец-Подилскийдегі арсеналдардың құрылысын қадағалады және өзінің украиндық иеліктерінде металлургиялық заводтар салды). Ол көптеген дарынды артиллерия және инженерлік офицерлердің демеушісі болды. Ол сондай-ақ Украинаны картографиялаған Уильям ле Вассер де Боплан және Қырымды картографиялаған Себастьян Аддерс сияқты картографтарды да демеушілік еткен болуы мүмкін. Ол сондай-ақ Одақтың Балтық флотын құру жоспарларын қолдады.

Соңғы жылдары: 16371645

1637 жылдан кейін Коньепольскийдің денсаулығы нашарлап, ол 1637 және 1638 жылдары казактардың көтерілісін, ал 1639 жылы татарлардың көтерілісін сәтті басып оздырған жас гетман Миколай Потоцкийге тәуелді болды. Коньепольскийдің ықпалы заңнан тыс Самуэль Лашчты да қорғады, оны өте қабілетті қолбасшы деп есептеді. Коньепольскийдің ең үлкен жеңістерінің бірі 1644 жылғы қыста татарларға қарсы жорықта болды. 19 000 сарбаздан (олардың 60 пайызы – магнаттардың жеке әскерлері, ал Коньепольскийдің өзінің күштері 2200 адамды құрады) тұратын үлкен әскермен ол 1644 жылдың 30 қаңтарында Очматов маңында Тоғай бейдің әскерін күйретті. Сина Вода жанында мұздың үзілуінен көптеген татарлар суға батып кетті. 17 ғасырдың бірінші жартысындағы татарларға қарсы ең ірі жеңіс болған Очматов шайқасы Коньепольскийге халықаралық даңқ әкелді. Ол олардың шабуыл уақыты мен орнын болжаған ғана емес, олар әдеттегі тактикасын – күштерін бірнеше жылдам әрекет ететін топтарға (чамбульдерге) бөлуге үлкермес бұрын жойды. Бұл жеңіс патша Владислав IV-ті түріктерге қарсы шабуыл жасау туралы ойландырды. Коньепольский Қырым хандығына қарсы шектеулі соғысты қолдады, бірақ патшаның Осман империясының баршасына қарсы соғыс ашу жоспарына қарсы болды, оны шындықтан алыс, ақымақтық деп санайтын. "Dyskurs o zniesieniu Tatarow krymskich i lidze z Moskwą" (Қырым татарларын жою және Мәскеумен одақтасу туралы пайымдама) деп аталатын жоспарында стратегиялық көзқарастарын баяндаған Коньепольский мұндай жорық үшін Мәскеумен одақтасуды да қатты қадалады. Патша Владислав IV Түркияға қарсы крест жорығын жалғастыруға тырысты, бірақ ол ішкі қолдау таппады және тек казактар арасында негізсіз үміттер таратудан басқа ештеңеге жетпеді. Оларға қатысу үшін оларға артықшылықтар мен ақша уәде етілді. 1645 жылдың 15 маусымында Коньепольскийдің әйелі Кристина қайтыс болды. Коньепольский көп ұзамай қайтадан үйленді, 1646 жылдың 16 қаңтарында болашақ тәж маршалы Лукаш Опалинскийдің 16 жасар қызы Зофия Опалинсканың қолын сұрады. Бірақ неке ұзаққа соқпады, Коньепольский 1646 жылдың 11 наурызында Бродиде қайтыс болды. Көптеген деректер оның жаңа некесінің өліміне себеп болғанын көрсетеді. Жоахим Ерлиц өзінің күнделігінде Коньепольскийдің құмарлықты қоздыратын дәріні шамадан тыс қабылдағанын жазды. Оның қосылу рәсімі 1646 жылдың 30 сәуірінде Бродиде өтті.

Байлық пен ықпал

Өмірі бойы Конецпольский көп байлық жинады. Оның мүлігінің көп бөлігі Украинада орналасқан, ол Украинаның ресми емес билеушісіне айналды; кейбір шетелдіктер оны «Украинаның вице-королі» деп атады, бірақ Мемлекеттің мұндай лауазымы ешқашан болған емес. Патша Владыслав IV оған осы оңтүстік-шығыс аймаққа қатысты саяси шешімдерді сеніп тапсырды. Корольдің білімімен және қолдауымен Конецпольский Константинопольден дипломатиялық миссияларды жіберіп, қабылдады, келіссөздер жүргізіп, шарттарға қол қойды, ал Ұлы Король Гетманы ретінде Мемлекеттің әскери күштерінің маңызды бөлігін тікелей басқарды. Оның жеке армиясы және Мәскеуден Осман империясына дейін жететін тыңшылар желісі болды. Конецпольский әкесінен жеті-сегіз ауыл мұраға алды. Ол қайтыс болған кезде 12 староство ауданына ие болды, ондаған қалаларды қоса алғанда 300-ден астам елді мекендерге иелік етті, бұл оған жыл сайын 500 000 злотыдан астам кіріс әкелді. Украинаның батысындағы жері мен шаруалары көп болды; Братславта оның 18 548 шаңырағы болды. Конецпольский байлығының көп бөлігін украиндық иеліктерін дамытуға жұмсады және сирек қоныстанған аймақтарды қоныстандыруды қолдады. Ол көптеген қалалар мен қалалардың дамуына демеушілік етті, соның ішінде оның инвестицияларымен гүлденген Броди қаласы маңызды жергілікті сауда орталығына айналды. 1633 жылы Конецпольский қаланы цитадель және бастиондармен нығайтып, парсы үлгісіндегі самауит маталарын, кілемдер мен кілемшелерді өндіруге арналған шеберханалар ашты. Сонымен қатар, ол Пидхиртсиде (Подгорце) әдемі итальян бақтары бар бекініс салды. Көптеген магнаттар сияқты, Конецпольский суретшілерді, мүсіншілерді, жазушыларды демеушілік етіп, өнерді қолдады. Ол көптеген шіркеулерді салғанымен, Броди мектебін академия деңгейіне көтеруге тырысты. Ол Варшавадағы Конецпольский сарайының (қазіргі Президент сарайы) және Бар мен Кудак қалаларындағы әскери бекіністердің құрылысына демеушілік етті. Әдепті және білімді адам ретінде танылған Конецпольский Сеймнің барлық отырыстарына қатысты, бірақ кекештігіне байланысты көпшілік алдында сирек сөйледі. Ол өзінің ақсүйектері арасында кеңінен құрметке ие болды және жоғары бағаланды.