Кіріспе

1462 жылы он үш жылдық соғыстың шайқасы

Свичино шайқасы (Солтүстік Польшадағы Жарновец көлінің жанындағы Свичино ауылының атымен аталған), сондай-ақ Жарновец шайқасы немесе неміс тілінде Die Schlacht bei Schwetz деп аталады, 1462 жылдың 17 қыркүйегінде он үш жылдық соғыс барысында болды. Пётр Дуниннің басқаруымен 2000 жалданбалы сарбаз бен поляктардан құралған Польша әскері, Фриц Равенек пен орденнің қолбасшысы Каспар Ностиц (Ностиц) басқаратын 2700 тевтон рыцарын қатты жеңді. Тевтон рыцарларының уақытша одақтасы, Померания герцогы Эрик II жіберген қосымша күштер шайқасқа қатыспады.

Польша әскерлері

Польша әскерлері негізінен Польша патшасы Казимир IV Ягилон мен Данциг (Гданьск) қаласы жалдаған жалдамалы әскерлерден тұрды. Бұл әскерде 1000 атты әскер болды, олардың ішінде 112-сі ауыр атты әскер, сондай-ақ 1000 жаяу әскер де болды. Польша патшасы 1000 атты және 400 жаяу әскерін жалдаса, қалғаны Данциг (Гданьск) қаласынан келген бөлімшелер еді.

Тевтондық әскерлер

Тевтон әскерінің көп бөлігі Фриц Равенек пен Каспар Ностицтің басшылығымен, жақын орналасқан Меве (Гнев), Старгард (Старогард Гданский), Нове, Скаршеви және Стара Кишева қамалдарынан шақырылған сарбаздардан құралды. Бұл әскердің жалпы саны 1000 атты және 400 жаяу әскерді құрады. Равенекте сонымен қатар, жабдықтау желісі (таборлар), зеңбіректер және негізінен бекініс құрылысына жұмылдырылған 1300-ге дейін Помераниялық шаруалардан тұратын қосымша жаяу әскер болды.

Шайқас

Ұрыс кешке басталды. Жаңа тактиканы қолдана отырып, поляк бөлімшелері вагон тізбегімен байланысқан, терең ор қазылған гусит үлгісіндегі бекітілген лагерь (табор) құрды. Равенек және оның қол астындағы Каспар Ностич (Кониц (Хойнице) командирі) де табор құрды. Пётр Дунин күтпеуді шешіп, алғашқы шабуылды жасады, сол жаққа арбалетшілермен жаяу әскерін орналастырып, оларды табор мен жақын орналасқан Рогожница көлінің жағасы арасындағы кавалерия қорғады. Равенек өз таборының алдына кавалерияны, артына жаяу әскерін орналастырды, ешқандай стратегиялық жоспары болмады. Ұрыстың бірінші кезеңін Пауль Ясьенский басқаратын поляк ауыр кавалериясының шабуылы басталды. Аса қатыгез ұрыс үш сағатқа созылды және нақты жеңімпаз анықталмады. Түске дейін болған қысқа үзілістен кейін тевтондық бөлімшелер поляктарды кері итеруге қол жеткізді; бірақ олар поляк жаяу әскерінің арбалеттерінен қатты отқа түсті, бұл үлкен шығынға алып келді және кері шегінуге мәжбүр етті. Осы шайқаста Равенек жараланды. Ол әскерлерін тоқтатып, қайта шабуылдауға тырысты, бірақ бұл шабуыл толық жеңіліспен аяқталды. Равенек қаза тапты, ал қалған кавалерия тұтқынға түсті немесе қашып кетті. Тевтондық жаяу әскері таборда қорғануға тырысты, бірақ олардың қарсылығын поляк кавалериясының жылдам шабуылы бұзды. Ұрыстың соңында Эрик II Померанияның қосымша күштері келді, бірақ тевтондық рыцарлардың жеңілгенін көрген Помераниялық ханзада шабуылға түспеді, ал поляктар шабуыл жасап, оның әскерлерін қашуға мәжбүр етті.

Шығындар

Тевтон орденінің әскері 1000-ға жуық сарбазын жоғалтты, оның ішінде шамамен 300 атты әскер болды. Елу сарбаз тұтқынға түсті. Тевтон қолбасшысы да шайқаста қаза тауып, Жарновьец шіркеуіне жерленді. Польшалықтар 100 сарбаз ғана жоғалтты, алайда кейін 150-і жараларынан көз жұмды. Польша тарапынан қаза тапқандардың арасында Гданьск қаласынан Мацей Хаген де болды. Пьотр Дунин екі рет жараланды.

Салдары

Свичино шайқасының тікелей нәтижесі – Данциг қаласы мен Померания Тевтон орденінің шабуылынан босатылды. Осының арқасында патшалық және қалалық қарулы күштерді соғыстың басқа бағыттарында қолдануға болады, ең алдымен Висла су жолын қорғау және тевтондықтар бақылап ұстаған бекіністерді жаулау үшін. Бұл Висланың оң жағалауындағы Пруссиядағы тевтон әскерлерін Батыс Еуропадан келетін жабдықтаудан үзіп тастады. Шайқастың психологиялық маңызы – бұл патша әскерлерінің жеңіске жеткен алғашқы ашық алаңдағы шайқасы болды, осылайша поляк әскерлерінің рухын көтеріп, Тевтон орденінің рухын түсірді. Көптеген әскери тарихшылар Свичино шайқасының он үш жылдық соғыстың шешуші нүктесі болғанын, оның нәтижесінде 1466 жылы поляктар жеңіске жеткенін айтады.