Кіріспе
Джон Ли Хэнкоктың 2004 жылғы эпикалық соғыс фильмі «Аламо» – Техас революциясы кезінде болған Аламо шайқасы туралы 2004 жылғы американдық тарихи драма. Фильмді Джон Ли Хэнкок түсірді, Рон Ховард, Брайан Грейзер және Марк Джонсон продюсерлік етті, ал Buena Vista Pictures (Touchstone Pictures арқылы) көрсетті. Басты рөлдерде Дэнис Куэйд (Сэм Хьюстон), Билли Боб Торнтон (Дэви Крокетт), Джейсон Патрик (Джим Боуи) және Патрик Уилсон (Уильям Б. Трэвис) сомдады. Сценарий авторлары – Джон Ли Хэнкок, Стивен Гаган және Лесли Боем. Фильм сыншылардан аралас және жағымсыз пікірлер алды, сонымен қатар кассада күтілген табысқа жете алмады, нәтижесінде студия 146 миллион доллардан астам шығынға ұшырады.
The Alamo is a 2004 American war historical drama about the Battle of the Alamo during the Texas Revolution. The film was directed by John Lee Hancock, produced by Ron Howard, Brian Grazer, and Mark Johnson, distributed by Buena Vista Pictures (through its Touchstone Pictures banner), and starring Dennis Quaid as Sam Houston, Billy Bob Thornton as Davy Crockett, Jason Patric as Jim Bowie, and Patrick Wilson as William B. Travis. The screenplay is credited to Hancock, Stephen Gaghan, and Leslie Bohem. The film received mixed to negative reviews from critics and underperformed at the box office, losing the studio over $146 million.
Сюжет
1835 жылы бір тойда, адамдарды Техасқа көшіп кетуге көндіруге тырысқан Сэм Хьюстон Конгресске қайта сайлануға жақында жеңілген Дэвид Крокеттпен кездеседі. Сан-Фелипеде Техастың уақытша үкіметі Аламо мен Сан-Антонио де Бексар қаласын жақындағы шайқаста басып алғаннан кейін не істеу керектігін талқылау үшін отырыс өткізеді. Техас Мексикаға қарсы көтерілді, ал оның диктаторлық президенті Санта Анна өзі жетекшілік ететін әскердің бір бөлігімен Сан-Антонионы қайтарып алуға, содан кейін елді басып алып, көтеріліске тоқтатады. Техастың соғыс партиясының мүшелері Техас армиясын Бексардан шығып, Мексикаға өтіп, Матаморос қаласын басып алуға шақырады. Оппозициялық партия Техас армиясын қайта құруға және тұрақты үкімет құруға тырысады. Уақытша үкімет Сэм Хьюстонды Техас армиясының бас қолбасшысы қызметінен шеттетеді; ашуланған Хьюстон Джим Боуиге Сан-Антониоға барып, бекіністерді (Аламоны қоса) бұзып, шығысқа қарай шегінуді бұйырады. Содан кейін Техас үкіметі Уильям Баррет Трэвисті Бексарга жібереді, онда Аламоның қолбасшысы полковник Нил Трэвиске посттың басқаруын тапсырады, өйткені Нил күштер келгенше отбасылық мәселені шешу үшін кетуге мәжбүр болады. Трэвис Аламоның шағын күштері мексикалық армияға қарсы тұра алмайтынын білгендіктен, күштерді шақырып, хабарламалар жібереді. Техастықтардың шағын топтары келген кезде Трэвис қорғанысқа дайындық шараларын қадағалайды, жеткілікті күштер соңғы шабуылға дейін келеді деп үміттенеді. Крокетт саяси мансабын қайта жандандыру үшін Техасқа келіп, Сан-Антониоға келгенде шайқас аяқталмағанын және Санта Анна мен оның армиясы наурыздың ортасына дейін күтілмейтінін білгенде таңғалады. Бірақ, қиын жорықтан кейін Санта Анна 23 ақпанда күтпеген жерден пайда болады, тексастықтарды Аламоға тез шегінуге мәжбүр етеді. Техастықтар оның осалдығына қарамастан, оны барынша нығайтады. Трэвис күштерді шақыруын жалғастырады, бірақ аздаған ғана адамдар келеді. Санта Аннаның әскері бекіністі қоршап алады, қоршау басталады. Боуи мексикалық генерал Мануэль Кастрильонмен кездесіп, жағдайды талқылайды, бірақ Трэвис мексикалық лагеріне қасарысқандықпен оқ атып, олардың әңгімесін тоқтатады. Боуи Трэвиске Санта Аннаның берілуге мүмкіндік бергенін, бірақ қорғаушылар қалуға және күресуге шешім қабылдағанын айту үшін оралады. Жеңіл жеңіске үміттері ақталмай, Санта Анна қоршауға кіріседі және Аламоның қорғаушыларына ешқандай жарылқау көрсетілмейтінін бұйырады. Ол оркестрге Èl Degüello (жарлы мойын) ойнауға бұйырады, бұл тексастық қорғаушыларға ешқандай жарылқау болмайтынын білдіреді. Боуидің ауруы оны төсекке жатқызады, ал Трэвис толық басқаруды өз қолына алады. 6 наурыз күні таңертең мексикалық әскерлер Аламоға шабуыл жасайды. Ауыр шығынға қарамастан, олар қабырғаларды бұзып, Трэвис пен Боуиді қоса алғанда, көптеген тексастықтарды өлтіреді. Соңғы тірі қалған Крокетт тұтқынға түседі, ал соңғы қарсылық ретінде ол Санта Аннаны Сэм Хьюстонға аман-есен жеткізуге уәде береді, егер ол берілсе. Санта Анна ашуланып, Крокетті өлтіруге бұйырады. Бірнеше күннен кейін Аламоның құлағанын естіген Хьюстон барлық тексастық әскерлерге басшылық етеді және шығысқа қарай жалпы шегінуге бұйырады. Оларды жеңіске жеткен мексикалық армия, Санта Анна жетекшілігінде қуып жетеді. Техастықтардың шегінуін тоқтатуға тырысқан Санта Анна өз офицерлерінің кеңесіне қарамастан күштерін бөліп, Хьюстонды және Техас үкіметін қуып жету үшін кішігірім, жылдам әскерді өзімен бірге алады. Бірнеше аптадан кейін Хьюстон Сан-Хасинто өзенінің жанында шегінуді тоқтатады, онда ол Санта Аннаның бар екенін білгенде, кенеттен шабуыл жасау арқылы бәрін тәуекелге салуға шешім қабылдайды. Екі зеңбірек пен Хуан Сегуиннің атты техастық әскерлерінің тобының қолдауымен Хьюстон Санта Аннаның армиясын олардың түскі ұйқысы кезінде таңқалдырады. Санта Анна тұтқындалады, ал өмірі үшін ол барлық мексикалық әскерлерге Техастан шығып кетуге және Техастың тәуелсіздігін қабылдауға бұйырады. Фильм Крокетт Аламо қабырғасында скрипка ойнап тұрған қорқынышты көрініспен аяқталады.
Жазу және әзірлеу
Жобаның бастауы 1990-шы жылдардың ортасында, бұрын "Елм-стриттегі 5-ші дағдысы" және "Данте шыңы" сияқты фильмдерде жұмыс істеген сценарийші Лесли Боеммен басталды. Боем Остин кинофестивалінде "Батыр жүрек" сценарийін жазған Рэндал Уоллеспен әңгімелесіп, Сан-Антониоға "Аламо" фильмін көру үшін сапар жасағанын айтты. Содан кейін Боем сценарий жазуға кірісті. 1998 жылы Disney еншілес компаниясы Touchstone Pictures сценарийді сатып алып, Рон Ховард пен Брайан Грейзерді продюсерлер ретінде тағайындады, ал бастапқыда Ховард режиссер болуы тиіс еді. 2001 жылдың қаңтарында Variety журналы Кевин Джаррдың жаңа сценарий жазып жатқанын хабарлады. Сол жылдың қазан айында Джон Сейлз жаңа нұсқасын жазу үшін шақырылды. Бұрын "Жоңайлы жұлдызды" жазып, режиссерлік еткен Сейлз 137 беттік нұсқасын ұсынды, ол өте керемет деп бағаланды. Джон Уэйннің ойнаған 1960 жылғы осы аттас фильмінен айырмашылығы, бұл фильм мексикалық және техастық тараптардың саяси көзқарастарын көрсетуге, сондай-ақ Аламоның батырлары Уильям Трэвис, Джим Боуи және Дэйви Крокеттің жеке өмірін зерттеуге тырысады. Сонымен қатар, Санта-Анна рөлі де маңыздырақ көрсетіледі. Говард бір сұхбатында: "Менің ойымша, көрермендер фильмнің күрделілігін қабылдауға дайын, бірақ бәрібір ол ерлікпен аяқталады. Қарапайым тәсіл орынды емес және қызықты емес. Біз шектеулер мен даулар болатынын білеміз" деді. 2002 жылдың маусым айында Стивен Гаган Сейлздің сценарийін қайта жазуға шақырылды. Говард 130 миллион долларлық бюджетпен, R рейтингісіне ие, Сам Пекинпаның стиліндегі қатал фильм түсіргісі келетінін айтты. IGN және The Oklahoman журналдарына берген сұхбатында Говард: "Мен "Трафик" фильмін жасағым келеді деп айта бердім, көп кейіпкерлі, көп оқиғалы тәсілмен сценарийді жазуға тырыстық. Бірақ студияға қарап, "Осымен сіздердің қолыңызда бар" дей алатын бірде-бір нұсқамыз болған жоқ. Егер осылай істемесеңіз, ақымақсыз дейтіндей де ештеңе болған жоқ. Бұл әлі де менің ойымдағы идея, толыққанды дамыған сценарий емес" деді. "Мен бұл фильмді қатал, көркем, "Жеке Райанды құтқару" фильміне жақын етуді қаладым". Imagine Entertainment пен Disney арасында қаржылық және шығармашылық келіспеушіліктер болды, әсіресе Говард ұсынған бюджетке қатысты. Disney Imagine ұсынысын қабылдамады, ал жоба сол кезде алға жылжуға мүмкін болмағандықтан Говард режиссерліктен бас тартты, бірақ ол атқарушы продюсер ретінде Грейзермен бірге жобада қала берді. Грейзер сол кездегі сұхбатында: "Мен "Аламоны" PG-13 немесе PG фильмі ретінде жасауға қызығушылық танытпадым, мен оны түсінбедім. Мен оны басқа көзқараспен түсіндім, R рейтингісімен, өте қарқынды (оқиға) құрбандықты, барлық осы сезімдерді көрсету арқылы. Неге басқаша жасау керек екенін мен түсінбедім" деді.
Роберт Родригес қысқа мерзімге режиссер кандидатурасы ретінде қарастырылды, бірақ Disney режиссер Джон Ли Хэнкокты таңдады және бюджет 107 миллион долларға дейін төмендетілді.
Кастинг
Алдын ала өндіріс кезінде фильмдегі рөлдерге Мел Гибсон және Брэд Питт сияқты бірнеше актерлер қарастырылды. Рассел Кроу Сэм Хьюстон рөлін ойнау мүмкіндігін талқылап жатты, ал Итан Хоук Уильям Баррет Трэвис рөліне келісім берді. Продюсер Брайан Гразер Джеймс Боуи рөліне Шон Пеннді қалаған, ал Билли Боб Торнтон Дэвид Крокетт рөліне бекітілді. Говард режиссерліктен бас тартқаннан кейін, Кроу мен Хоук жобадан шықты, бірақ Торнтон қалып қойды. Вигго Мортенсен Кроудың орнына қарастырылды, алайда Денис Куэйд Хьюстон рөлін сомдады. Джейсон Патрик Боуи рөліне, ал Патрик Уилсон Хоуктің орнына Трэвис рөліне тағайындалды. Фильмді насихаттауға толық 35 миллион доллар жұмсалды.
Аламө түсірілімінде
Фильмнің көп бөлігі 2003 жылдың қаңтар және маусым айлары аралығында түсірілді, негізінен Остин қаласының жанындағы ранчода салынған декорациялар қолданылды; 51 акр жерді алып жатқан бұл декорация Солтүстік Америкада (сол кезде) салынған ең ірі декорация болды. Фильм үшін, миссияны қоса алғанда, бірнеше ғимарат 10 миллион долларға жуық қаражатқа салынды. Олар испандық отарлаушылардың ауылын бейнеледі. Кейіннен декорациялар тасталып, бірақ ұзақ сақталмауға тиіс болғандықтан, уақыт өте нашарлап бара жатқан болса да, Милтон Раймерс ранч паркіне келушілер болатын. 2011 жылдың қыркүйек айындағы өрттен 12 маңызды құрылыстың тоғызы зақымданды. 2020 жылы парктің веб-сайтында фильм туралы немесе декорациялар туралы ешқандай ақпарат жоқ. Хэнкоктың нұсқасы барлық «Аламо» фильмдерінің ішіндегі ең дәл деп саналды, бірақ қазіргі (және тарихи жағынан дұрыс) құрылыстан 40 футқа алға жылжыту сияқты еркіндіктерге де орын берілді. DVD нұсқасының қосымша материалдарының бірінде Хэнкок бұл қадамды «Аламо» шіркеуін және форттың ішкі бөлігін бір кадрда көрсету үшін жасағанын айтты.
Ұрыс көріністері
1835-1836 жылдың қысында, Мексика армиясы Рио Браво (Рио-Гранде) өзенін кесіп өтер алдында шөлді аймақтар арқылы солтүстікке қарай жылжып бара жатқанда, ерекше қарлы боранға тап болды, сол армиядағы сарбаздар ауру мен аштықтан қиналды. Қарлы дауылдағы марш көрінісін жасау үшін қар жасау машиналары пайдаланылды. Төрт күннен кейін, нағыз қарлы боран түсірілім алаңын жапты. Сарбаздар рөліне арық-жұқа, зәрлі адамдарды екі рет іздеді, бірақ фильмдегі Аламоға шабуыл сахналары қиын ауа райында түсірілді. Экстралар кейбір көріністерді шынайы көрсету үшін сағаттап суық жаңбыр астында тұрды. Аязды және лайлы ауа-райы себепті түсірілім бірнеше күнге тоқтатылды.
Соңғы өңдеу
Фильм түсірілгеннен кейін үш сағатқа дейін монтаждалды; кейін екі сағатқа дейін қысқартылды, көріністер мен кейбір кейіпкерлер жойылды. Премьераға жақын 15 минут қосылды. Бірақ, Куэйдтің рөлі алғашқы нұсқадан едәуір қысқартылды.
Тарихи ақиқат
Крокетттің тағдыры туралы бейнелеу Санта-Анна армиясының офицері Хосе Энрике де ла Пенья жазған естеліктерінен алынған. Көптеген тарихшылар осыны қабылдағанмен, Крокетті соғыс тұтқыны ретінде атқылағанды көрсеткен алғашқы фильм осы болды; алдыңғы фильмдерде оның өлімі шайқас барысында болған деп бейнеленген. Бұл, оның бастауы даулы болғандықтан, көптеген Аламо жанкүйерлері мен кейбір тарихшылардың сынына ұшырады.
Кассалық жинақ
Фильм кассада сәтсіз болды. Оның премьерасы "Мәсіхтің азаптары" фильмімен қабысып кетті, ал алғашқы аптаның кірісі тек 9,1 миллион долларды құрады. Фильмтің ішкі нарықтағы жиынқысы 22,4 миллион долларға жетті, ал жалпы жиынқысы 107 миллион долларлық бюджетке қарсы 25,8 миллион долларды көрсетті. "Аламо" – барлық уақыттағы ең ірі кассалық сәтсіздіктердің бірі.
Сыни қабылдау
Фильмге ара-тура пікірлер айтылды, көбі жағымсыз болды. Rotten Tomatoes сайтында 159 сынға негізделген рейтингі 29%, орташа бағасы 5/10. Сыншылардың пікірі: "Есте қаларлық емес, тым әдеттегідей және қызықты емес". Metacritic сайтында 38 сынға негізделген рейтингі 47/100, бұл "аралас немесе орташа" пікірлерді көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+–ден F-қа дейінгі шкала бойынша орташа баға "B" берді. Variety журналы оны "Америкалық Техастың құрылуындағы ең маңызды оқиғаның тарихи тұрғыдан сенімді, бірақ тым қарапайым баяны" деп сипаттады. The Houston Chronicle газеті фильмге "B" бағасын қойып, Хэнкокты "бұрынғы Хьюстон тұрғыны" деп атап, "өз штатының мифтік мұрасына құрметпен, тіпті қазіргі заманғы көзқараспен қараса да, ықылас білдіреді" деді. Газет "шайқасқа дайындық тым созылған және көп сөзді, ал батырлыққа толы классикалық оқиға үшін бұл "Аламо" көтеріңкі емес, керісінше, тынышталғандай сезіледі. Қайта-қайта айтамын, бұл жеңіс емес. Хэнкок тарихты баяндағанда, оқиға мен драма баяулайды. Тіпті ол дұрыс айтса да, қателікке ұшырайды, себебі қазіргі Сан-Антонионың орталығында болған оқиға туралы көптеген тарихшылар келіспейді". Entertainment Weekly журналы "C+" бағасын беріп, "Хэнкоктің 1836 жылғы атақты шайқастың орташа, саяси тұрғыдан бейтарап, соғыстың қорлық екенін көрсететін драмалық бейнесі, күтілгендей нашар болған жоқ. Бұл Джон Уэйннің 1960 жылғы патриоттық шақыруы емес. Бірақ "Аламо" ешқашан кинолық тәжірибеге айналмайды, ол қарапайым, еркектік, "не үшін күресеміз?" суретінен де, бостандық үшін құмарлық шақырудан да артық емес" деді. Роджер Эберттің сөзіне сүйенсек: "Голливудтағы қалыпты пікір – "Аламо" деп аталатын фильм қарапайым және көтеріңкі болуы керек, өйткені барлық қорғаушылардың қаза тапқанын білеміз (білмесек, алғашқы сахнада білеміз). Бұл фильм екі апта бойы өлімді күткен адамдардың жалғыздығы мен үрейін көрсетеді және Дэви Крокетт пен Джим Боуи сияқты мәдениеттегі танымал есімдерге адамдық бейне береді". Ол фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын берді, бұл фильм туралы жазылған ең жағымды сынға айналды.