Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йосемит аңғарындағы түпкі американдық тайпа Авахнечи немесе Авахнечи – Йосемит аңғарында дәстүрлі түрде өмір сүрген және қазір де сол аймақта тұратын түпкі американдық халық. Олар Йосемит мивоктары, Солтүстік пайют, Кукадикади Моно көлінің жеті тайпасынан құралған. Бұл тайпа ең көп зерттелгендердің бірі болғандықтан, федералдық мойынұстау үшін күресін жалғастыруда. Авахнечи халқының мұрасы Йосемити ұлттық паркінің барлық жерінде кездеседі. Олардың атының 19 ғасырдағы ағылшын тіліндегі өзгерулеріне Ahwahnechee (Хиттелл, 1868), Awalache (Джонстон, 1851), Awallache (Макки, 1851) және Awanee (Пауэрс, 1874) кіреді.
Native American tribe in Yosemite Valley
The Ahwahnechee or Ahwahneechee are a Native American people who traditionally lived in the Yosemite Valley and still live in the surrounding area. They are the seven tribes of Yosemite Miwok, Northern Paiute, Kucadikadi Mono Lake people. As one of the most documented tribes, the tribe still fights for federal recognition. The Ahwahnechee people's heritage can be found all over Yosemite National Park. The anglicizations of their name from the 19th century have included Ahwahnechee (by Hittell in 1868), Awalache (by Johnston in 1851), Awallache (by McKee in 1851), and Awanee (by Powers in 1874).
Тарих
Ахванечилер Йосемити аңғарында ғасырлар бойы өмір сүрді. Олардың бұл аймақта 7000 жылға дейін өмір сүргендігіне сенуге болады. NPS тарихшыларының айтуынша, олар негізінен Оңтүстік Мивок тайпасынан шыққан, ал Солтүстік, Оңтүстік және Батыс жақтардағы Мивок тайпаларымен туыс болған. Олар жиі түрде таулардың ар жағындағы Пайют және Моно тайпаларымен сауда жасап, олармен некелесіп, байланыс құрған. Штат милициясы, Савидж полковникінің басшылығымен және Вашингтоннан келген үндістер жөніндегі комиссарлар, жергілікті тұрғындарды келісімдерге қол қоюға көндіру немесе мәжбүрлеу үшін шақырылды. Алты тайпа үкіметпен келісімге келіп, тау етегіндегі жерлерге резервация құруға келісті. Ахванечилер келісімге келмейтін тайпалардың бірі болды. Савидж бастаған сарбаздар лагеріне қарай жол тартқанда, оларды мәжбүрлеу үшін, олардың басшысы Тэнея жалғыз пайда болып, өз халқының орналасқан жерін және санын жасыруға тырысты. Савидж полковнигі Тэнеяға өз халқын табу үшін аңғарға баратынын айтты. Тэнея өз тайпасымен бірге қайтып келетінін мәлімдеді. Басшы қайтадан пайда болғанда, Савидж өте аз адамның бар екенін байқады. Ол қалғандарының қайда кеткенін сұрады, бірақ Тэнея олардан гөрі көп адам жоқ екенін жоққа шығарды. Савидж тайпаның қалған бөлігін тапса, оларды келіссөздерге қайта оралуға көндіре алатынына сенімді болды. Полковник бірнеше сарбазды алып, таулар арқылы солтүстікке қарай аңғарға бетке бұрды. Бұл Йосемити аңғарына ақ адамдардың алғашқы кіруі болды. Сол түні лагерьде болғандар жаңадан ашылған аңғарға қандай ат қою керектігін талқылады. Олар ақ адамдардың бұл тайпаны атаған есімін, яғни Йосемити атауын қабылдады. Бұл 1851 жылдың 25 наурызында болды. Тэнеяның ауылын іздегенімен, аңғарда немесе ауылда басқа үндістер табылған жоқ. Сарбаздар жиналған жерге қайтып келді, бірақ Тэнея мен оның тайпасының бір бөлігі қашып, тауларға қайта оралды. Сол жылдың мамыр айында милицияның екінші экспедициясы ескі басшыны және оның тобын толығымен тұтқындау үшін солтүстікке сапар шекті. Олардың арасында Тэнеяның екі ұлы да болды. Ақырында басшыны тұтқындап, оның ұлдары қашып кетуге тырысқандары үшін атып өлтірілгенін білді. Бірнеше күннен кейін басшы да өзенге секіріп қашып кетуге тырысты. Тэнеяны қайта тұтқындағаннан кейін, топтың қалған бөлігі оңай табылып, тау етегіндегі Фресно резервациясына жеткізілді. Олар күш-қуатын қалпына келтіріп, өздерінің таулы үйлеріне оралуға рұқсат сұрады. Оларға рұқсат берілді және олар өздерінің оқшауланған “Ахуани” аңғарына қайтып оралды.
The Ahwahnechee lived in Yosemite Valley for centuries. It is believed that they may have lived in the area for as long as 7,000 years. According to NPS historians, they were primarily Southern Miwok, with related Miwok tribes living North and South and West. They routinely traded with both Paiute and Mono tribes across the mountains to the east, and intermarried with those people. The state militia with Savage as their major and the Indian Commissioners from Washington were called out to either convince or force the natives to sign treaties. Six tribes made agreements with the government to accept reservation land further down into the foothills. One of the tribes that refused to meet was the Ahwahnechees. When the soldiers, led by Savage, moved towards their camp to force them out, their chief, Teneiya, finally appeared alone and attempted to conceal the location and number of his people. Major Savage told Teneiya that he would travel to the valley to find his people. Chief Teneiya said that he would go back and return with his tribe. When the chief appeared again Savage noticed that there were very few of the natives present. He asked the chief where the rest of his people were, and Teneiya denied having any more people than were there at the moment. Savage was convinced that if he found the rest of the tribe he could persuade them to come with him back to the negotiations. The Major took some men with him to the north through the mountains and came upon the valley. This was the first entry into Yosemite Valley by any white men. Camping that night the men debated what to call the valley they had just discovered. They agreed upon the name that the white men had already called the tribe, Yosemite. The date was March 25, 1851. Once they reached the village of Teneiya's people a search was made but no more Indians were found there or in the valley at all. The soldiers returned to the meeting place but Chief Teneiya and the part of the tribe that was already in their custody escaped and returned to the mountains. That May, a second expedition of militia travelled north to capture the old chief and his band once and for all. Only a few braves, among them two of Chief Teneiya's sons, were found. The chief was eventually brought in to find that his sons had been shot for trying to escape. Within a few days the chief also tried to escape by jumping into the river. With the recapture of Chief Teneiya the rest of the band was easily found and brought to the Fresno reservation in the foothills where they stayed long enough to regain their strength and petitioned for their freedom to return to their mountain home. This was granted and they returned to their secluded valley of “Ahwahnee.”
1852 жылы АҚШ федералды әскерлерінің Марипоса экспедициясы Ахванечи үндістерінің Брайдалвейл Медоусында екі еуропалық америкалық кеншіні өлтіргені туралы хабарды естіді. Тағы да сарбаздар жіберілді, олар Ахванечидің бес адамын атып өлтірді. Кейін олар тауларға қашып, көршілес Моно тайпасының қорғауына ілесіп келді. Олар бір жыл бойы сол жерде тұрып, кейін өздерінің туған аңғарына қайтып келді, олармен бірге Моно тайпасынан ұрланған аттарды алып келді. Ал Моно тайпасы кек алу үшін оларды қуа жөнелді, Басшы Тэнеяны және жас батырлардың сегізін өлтіріп, барлық әйелдер мен балаларды тұтқынға алды.
In 1852, a Mariposa expedition of US federal troops heard a report that Ahwahnechee Indians killed two European American miners at Bridalveil Meadows. Soldiers were again dispatched and the troops executed five Ahwahnechee men. Later, the tribe fled over the mountains to shelter with a neighboring people, the Mono tribe. They stayed the year and then returned to their native valley taking with them horses stolen from the hospitable Monos who soon followed seeking revenge, killing Chief Teneiya and all but eight of the young braves and taking all the women and children captive.
Ауылдар
Йосемити аңғарындағы 9 Ахванечи ауылы, еуропалықтар алғаш келген кезде 450 адамға толы болса, 20 ғасырдың басында халық саны азайған. Бұл ауылдар Авани, Хококвито, Кумаини, Лесамаити, Мачето, Нотомидула, Сакая және Ваак деп аталатын. Авани – ең ірі ауыл еді, және осы арқылы бүкіл Йосемити аңғары да Авани деп танылған.
The 9 Ahwahnechee villages in Yosemite Valley, containing 450 people when European settlers first arrived and a small population at the turn of the 20th century, were Awani, Hokokwito, Kumaini, Lesamaiti, Macheto, Notomidula, Sakaya, and Wahak. The principal village, and by extension the whole Yosemite Valley, was Awani.
Атаулар ауыстырылуы
Ахвахини қонақ үйі және Йосемити аңғарында қайта жаңартылған 19 ғасырлық тайпалық ауыл – Ахвахини ауылы, сондай-ақ Ахвахини мұра күндері, Калифорния штатындағы Ахвахини және Ахвахини иеліктері осы тайпаның атымен аталады.
The Ahwahnee Hotel and Ahwahneechee Village, a recreated 19th century tribal village in Yosemite Valley, are both named for the tribe, as are the Ahwahnee Heritage Days, Ahwahnee, California, and Ahwahnee Estates, California.