Кіріспе

Гюстав Франклин Свифт, аға (24 маусым 1839 – 29 наурыз 1903) – американдық кәсіпкер, ет өнеркәсібіндегі саудагер. Ол 19 ғасырдың соңында Орта Батыста ет өңдеу империясын құрды және өмірінің соңына дейін оған жетекшілік етті. Ол алғашқы практикалық мұзда сақталатын теміржол вагонын жасағандығымен ерекшеленеді, бұл оның компаниясына елдің түкпір-түкпіріне және шетелге дайындалған етті жеткізуге мүмкіндік берді, соның арқасында "арзан ет дәуірі" басталды. Свифт жануарлардан алынған қосалқы өнімдерді сабын, желім, тыңайтқыш, түрлі шаруашылық тауарлары және тіпті медициналық өнімдерді жасау үшін пайдалануды ұсынды.

Чикаго және ет өңдеу өнеркәсібінің пайда болуы

Америка Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Чикаго маңызды теміржол торабына айналды, бұл оны Ұлы далаларда өсірілген малдарды Шығыс нарықтарына тарату үшін өте қолайлы етті. Малдарды нарыққа жеткізу үшін оларды Миссури штатының Канзас-Сити қаласындағы теміржол станцияларына дейін айдап әкелу қажет болды, онда олар мал вагондарына салынып, тірі күйінде (аяқтап) аймақтық өңдеу орталықтарына тасымалданды. Дала арқылы мал айдау олардың салмағының қатты төмендеуіне және жол жүрісінде бірқатар малдың өлуіне әкеп соқты. Жергілікті өңдеу орнына келгеннен кейін мал көтерме саудагерлермен сойылып, жақын маңдағы ет дүкендеріне сатуға жіберілетін, түтінделген немесе тұзға салынған бочкаларда жөнелтілетін. Тірі малдарды теміржолмен тасымалдау процесінде бірқатар кемшіліктер болды, әсіресе жануардың салмағының шамамен 60% жеуге жарамсыз екендігіне байланысты. Ұзақ жолмен әлсіреген көптеген малдар тасымалдау кезінде өліп, бірлікке шаққандағы тасымалдау құнының артуына себеп болды. Суифт бұл мәселелерді шешу үшін Чикагодағы қаптама зауытынан Шығысқа дайындалған етті тасымалдау әдісін ойлап тапты.

"Барлығы, бірақ шырылдауы"

Қоғамның оның қаптау зауыттарынан шығатын ластағыштарды азайту туралы наразылықтарына жауап ретінде Свифт компаниясы сойып тасталған жануарлардың бұрын тасталып келген бөліктерін пайдаланудың жаңа жолдарын іздеді. Осы практиканың нәтижесінде олеомаргарин, сабын, желім, тыңайтқыш, шаш щеткалары, түймелер, пышақ саптары және пепсин, инсулин сияқты фармацевтикалық препараттар сияқты алуан түрлі өнімдердің кең ауқымды коммерциялық өндірісіне жол ашылды. Төмен сапалы еттер «шошқа және бұршақ» сияқты консервіленген өнімдерде қолданылды. Федералдық бақылаудың болмауы көптеген тәртіпсіздіктерге әкелді. Шіріген ет, өлген егеуқұйрықтар, ағаш ұнтағы немесе етке қосылған кез келген нәрсе шұжыққа салынуы мүмкін еді. Сақтау мерзімі өткен және жарамсыз ет жиі қайта қапталып, қайта сатылатын. (Свифт бірде оның қасапханалары соншалықты жетілгендіктен, олар «қылығынан басқа барлығын» пайдаланатынын мақтан тұтқан.) Мұндай бұзушылықтар алғаш рет Аптон Синклердің «Жұңғал» романында сипатталған, оның жариялануы елді дүр сілкіндіріп, 1906 жылғы Федералдық етті тексеру және Таза тағам-дәрілік өнімдер туралы заңдардың қабылдануына әкелді.

Вертикальды интеграция

Чикагодағы ет өңдеу зауыттары жинау желісін (немесе осы жағдайда, бөлшектеу желісін) пайдаланған алғашқылардың бірі болды. Генри Форд өзінің «Менің өмірім және еңбегім» атты автобиографиясында Чикагодағы қасапханаға жасаған сапары оның жылжымалы конвейерлік жүйе мен өнеркәсіптік салаларда бекітілген жұмыс орындарын қолданудың пайдалы екенін түсінуіне көмектескенін айтады. Бұл тәжірибелер бүгінгі күнге дейін «еңбекті ғылыми тұрғыдан ұйымдастыру» ұғымын көрсетеді. Суифт өнеркәсіптік революцияның әдістерін ет өңдеу операцияларына бейімдеді, бұл оның зауыттарына жаппай өндіріс жүргізуге мүмкіндік беріп, үлкен тиімділікке қол жеткізді. Жұмыс көптеген нақты қосалқы тапсырмаларға бөлінді, олар басшылық персоналдың бақылауымен орындалды. Swift & Co. ұйымдық тұрғыдан түрлі бөлімшелерге бөлінді, олардың әрқайсысы «мал шаруашылығынан тұтынушыға ет жеткізу» бизнесінің әртүрлі аспектісін жүргізуге жауапты болды. Тік интеграцияланған компанияны дамыту арқылы Суифт өзінің етін қасапханадан жергілікті ет дүкеніне дейін сатуды бақылай алды. Суифт көп уақытын қызметкерлерді оқытуға, компанияның әдістері мен саясатын үйретуге жұмсады. Ол сондай-ақ қызметкерлерін компанияның пайда табу мақсатына назар аударуға ынталандырды, компания ішіндегі жоғарылау саясатын қатаң сақтады. Суифт қолдаған жаңалықтар ет өңдеу индустриясын ғана емес, сонымен қатар қазіргі американдық бизнес жүйесін құруда маңызды рөл атқарды, бұл жаппай өндіріс, функционалдық мамандану, басқарушылық біліктілік, ұлттық тарату желілері және технологиялық инновацияларға бейімделуге баса назар аударады.