Кіріспе
Марчелло Труцци (6 қыркүйек 1935 – 2 ақпан 2003) – американдық әлеуметтанушы және ғалым. Ол Флоридадағы Нью-колледждің, кейін Шығыс Мичиган университетінің әлеуметтану профессоры болды, Паранормальдық құбылыстарды ғылыми зерттеу комитетінің (CSICOP) құрылтайшы төрағасы, Ғылыми зерттеулер қоғамын құрушы және Ғылыми аномалияларды зерттеу орталығының директоры қызметін атқарды. Труцци түрлі протоғылымдар мен псевдонаукаларды зерттеген, ал CSICOP-тің құрылтайшыларының бірі Пол Курц оны "скептиктердің скептигі" деп атады. Ол жиі қолданылатын "Ерекше мәлімдемелер ерекше дәлелдерді қажет етеді" деген фразаның авторы болып саналады, бірақ одан бұрынғы нұсқалары да болған.
Marcello Truzzi (September 6, 1935 – February 2, 2003) was an American sociologist and academic who was professor of sociology at New College of Florida and later at Eastern Michigan University, founding co chairman of the Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal (CSICOP), a founder of the Society for Scientific Exploration, and director for the Center for Scientific Anomalies Research. Truzzi was an investigator of various protosciences and pseudosciences and, as fellow CSICOP cofounder Paul Kurtz dubbed him "the skeptic's skeptic". He is credited with originating the oft used phrase "Extraordinary claims require extraordinary proof", though earlier versions existed.
Ерте өмір және білім
Труцци Данияның Копенгаген қаласында дүниеге келді және жонглер Массимилиано Труцци мен оның әйелі Соняның жалғыз баласы болды. Оның отбасы 1940 жылы АҚШ-қа көшіп келді, онда оның әкесі Ринглинг Брос. және Барнум & Бейли циркінде өнер көрсетті. Труцци социологиядан бірнеше ғылыми дәреже алды: 1957 жылы Флорида мемлекеттік университетінен бакалавр, 1962 жылы Флорида университетінен магистр және 1970 жылы Корнелл университетінен доктор ғылымының дәрежесін алды. Ол 1958-1960 жылдар аралығында АҚШ армиясында қызмет етті; 1961 жылы АҚШ азаматы болып қабылданды.
Мансап
1974-2003 жылдары Шығыс Мичиган университетінің әлеуметтану профессоры болды. Ол "скептицизмге" балама ретінде "зететизм" терминін ұсынды, себебі ол соңғы терминді "псевдоскептиктер" деп атаған адамдар қолға түсіргенін ойлады. Зетет – "күмәнсіз ізденуші". Бұл терминнің бастауы ежелгі Грекиядағы күмәнданушы Пирроның ізбасарларына арналған сөзден бастау алады. Skeptic's Dictionary Труцциді былай еске алды: Труцци көптеген скептиктерді псевдоскептиктер деп санайтын, ол оккульттік немесе паранормальдық мәлімдемелерді тергеуді қажет санамай-ақ жалған деп санаған адамдарды сипаттау үшін өзі ойлап тапқан термин. Осы айырмашылықты түсіндірудің бір жолы – Марчелло пиррондық дәстүрге жатса, ал қалғанымыз академиялық скептикалық дәстүрге жатады деу болар. Труцци тергеушілер мен зерттеу алдында мәлімдеменің дұрыстығын анықтаған тексерушілерге күмәнмен қарады. Ол CSICOP-ті ғылыми емес мінез-құлыққа ұқсас әрекеттерге айыптады, осыған байланысты "псевдоскептицизм" терминін қолданды. Менің ойымша, олар адал ізденіске кедері келтіруге бейім. Олардың көпшілігі паранормальдық құбылыстар туралы мәлімдемелерге бейтарап емес, оларды жоққа шығаруға тырысады. [ ] Паранормальдық эксперимент олардың талаптарына сай келгенде, олар мақсатты бағаналарды жылжытады. Ал эксперимент сенімді болса, оны жай ғана аномалия деп атайды. Труцци CSICOP зерттеушілері кейде аномалиялар мен паранормальдық құбылыстарды зерттеуге қатысты дәлелдеу стандарттарына негізсіз шектеулер қояды деп есептеді. Мартин Гарднер былай деп жазды: "Соңғы жылдары ол (Труцци) Ури Геллермен жеке достық қарым-қатынас орнатты; менің түсінгенімдей, ол Уридің психикалық қабілеттері бар деп сенбейді, бірақ ол Уридің өзін сиқыршы емес деп көрсетіп, байлық жинағаны үшін оған қызығушылық танытады". Труцци "Көк сезім: психикалық детективтер мен қылмыс" атты психикалық детективтер туралы кітаптың авторы. Ол көптеген психикалық детективтерді зерттеп, мынадай қорытындыға келді: "[Б]із даудың екі жағын да қолдайтын жаңа дәлелдерді таптық. Біз талқылаудың көп бөлігі өте қарапайым болғанын көрсетуге үміттенеміз". Кітапта сондай-ақ дәлелдер мұндай ерекше мәлімдемеге қанағаттандырмайтындығы айтылған. Трюцци folie à deux-пен таныс болғанымен, ортақ визуалды галлюцинацияны қатысушылардың бірі күмәнмен қарастыра алмайтынына сенімді болды. Сондықтан ол оны аномалия деп санады. 1982 жылғы сұхбатта Труцци ЭСП (ганцфельд) эксперименттерінің "дұрыс нәтижелерге" шамамен 60 пайыз жағдайда қол жеткізгенін мәлімдеді. Бұл мәселе әлі де даулы болып қалуда. Труцци IRVA, Халықаралық қашықтан көру қауымдастығының құрылтай жиналысынан бастап өліміне дейін кеңесшісі болды. Труцци 1978 жылы Огайо штатының Сандуски қаласындағы Седар-Пойнт ойын-сауық паркінде өткен "CoasterMania" атты 1-ші жылдық ұлттық дөңгелекті тау-шаңғы конференциясында негізгі спикер болды. Дөңгелекті тау-шаңғының алдыңғы және артқы жағында отыру туралы ол былай деді: дөңгелекті тау-шаңғының алдыңғы жағы артқы жағына қарағанда аз стрессті. Егер сіз дөңгелекті тау-шаңғыға бірінші рет отырсаңыз, алдыңғы қатарда отыруыңыз мүмкін, себебі сіз қамшының соңында емессіз. Орташа адам дөңгелекті тау-шаңғыға отырғанда: "Ойбай, ең қауіпті жер алдыңғы жақта болуы керек, өйткені сіз дәл сондасыз, сізге қалай әрекет ету керектігін ешкім айтпайды және т.б. Бұл ең нашар орын болуы керек, сондықтан мен арттағы 'қауіпсіз' бөлікке кіремін". Себебі біз осылай істейміз: автобустың, ұшақтың артқы орындығына отырамыз. Біз бұл қауіпсіз деп есептейміз. Бірақ мұнда бір қызығы бар, өйткені "Мен өзімнің қандай мықты екенімді дәлелдеймін, қорқынышымды жеңемін, ең қиын жерге түсемін" деген адам алдымен шығады. Ол саяхатты аяқтағанда: "Бұл соншалықты жаман болған жоқ" деп ойлайды. Ал артқа отырған әлгі сүтті тостқа отыратын жігіт енді ешқашан аттанбайды. Сондықтан сіздер болжаған нәрселердің бірі – дөңгелекті тау-шаңғының алдыңғы жағында отырған адамдар қайтадан жүзуге бейім. Бірінші рет артқа отырғызатын адамдар оны қайтадан көруге тырыспайды. 2003 жылдың 2 ақпанында Труцци қатерлі ісіктен қайтыс болды.
They tend to block honest inquiry, in my opinion. Most of them are not agnostic toward claims of the paranormal; they are out to knock them. [ ] When an experiment of the paranormal meets their requirements, then they move the goal posts. Then, if the experiment is reputable, they say it's a mere anomaly. Truzzi held that CSICOP researchers sometimes also put unreasonable limits on the standards for proof regarding the study of anomalies and the paranormal. Martin Gardner wrote: "In recent years he (Truzzi) has become a personal friend of Uri Geller; not that he believes Uri has psychic powers, as I understand it, but he admires Uri for having made a fortune by pretending he is not a magician." Truzzi co authored a book on psychic detectives entitled The Blue Sense: Psychic Detectives and Crime. It investigated many psychic detectives and concluded: "[W]e unearthed new evidence supporting both sides in the controversy. We hope to have shown that much of the debate has been extremely simplistic." The book also stated that the evidence didn't meet the burden of proof demanded for such an extraordinary claim. Although he was familiar with folie à deux, Truzzi was confident a shared visual hallucination could not be skeptically examined by one of the participators. Thus he categorized it as an anomaly. In a 1982 interview Truzzi stated that controlled ESP (ganzfeld) experiments had "gotten the right results" maybe 60 percent of the time. This question remains controversial. Truzzi remained an advisor to IRVA, the International Remote Viewing Association, from its founding meeting until his death. Truzzi was Keynote Speaker at the 1st annual National Roller Coaster Conference, "CoasterMania", held at Cedar Point Amusement Park, Sandusky, Ohio, in 1978. On the subject of riding in the front vs riding in the back of a roller coaster, he said:
sign=|source=|The front of the roller coaster is really less stressful than the back part of the roller coaster. The first time you're worried about a roller coaster, you might be better off riding in the front, because you're not at the tail end of the whip. The average fellow getting on a roller coaster (thinks), "Oh boy, the most dangerous place must be the front, because you're right there, nobody in front of you to tell you how to act, and so on; it must be the worst place, so I'm going to get in the 'safe' part in the back." Because that's what we do: we get in the back of busses, we get in the back of planes, and so on. We figure that’s the safe part. Well, there's a certain irony here, because the guy who says, "I'm gonna prove how macho I am, I'm gonna to really conquer my fear, I'm gonna get in the toughest place", and he gets in front. When he finishes the ride, he must feel like, "Gee, it wasn't so bad, after all." Whereas that poor milquetoast fellow who gets in the back, he's probably never going to ride again. So one of the things you might predict is that people who ride in the front of roller coasters are more likely to ride again. People who ride in the back for the first time are less likely to bother to go on it again. Truzzi died from cancer on February 2, 2003.
"Ерекше талаптары"
Труццидің бұл ескертуі 18 ғасырдағы француз математигі Пьер Симон де Лапластың «құбылыс неғұрлым ерекше болса, оны дәлелдеу үшін соғұрлым күшті дәлелдер қажет» деген тұжырымынан туындайды. Карл Саган кейіннен Труццидің Лапластың бұл тұжырымын «Ерекше мәлімдемелерге ерекше дәлелдер керек» деп кеңінен таныстырды, бұл Саган стандарты ретінде белгілі болды.
Мартин Гарднер Труцци хат алмасуы
2017 жылы World Scientific Дана Ричардс редакциялаған Мартин Гарднер мен Труцци арасындағы хат алмасу туралы кітап жариялады. "Құрметті Мартин, құрметті Марчелло: Гарднер мен Труцци күмәнділік туралы" атты кітап төрт бөлімге бөлінген: "CSICOP-қа апарар жол", "Шекара мәселесі", "Тарқау" және "Достыққа оралу". Труццидің ерте хаттары сақталмағандықтан кітаптың басы Гарднердің хаттарына толығырақ бағышталған сияқты. Редактор Ричардс кіріспеде екі адам арасындағы келіспеушіліктерді, олардың CSICOP үшін қойған әртүрлі мақсаттарын, сондай-ақ скептиктер мен паранормальдық қоғамдастықтағы түрлі тұлғаларды атап көрсетеді. Олар баспагерлер, Геллер және "шарлатан мен қияли адамның анықтамалары" сияқты көптеген тақырыптарды талқылайды.
Труццидің кітаптары
, 236 бет. Поның "Дюпин", Дойлдың "Холмс", Пирс және тағы да көптеген авторлардың шығармаларындағы абдуктивті ойлау әдістеріне арналған он эссе.