Кіріспе

Сегу (seɡu; , Segu) – Малидің оңтүстік-орталық аймағында, Бамаконың солтүстік-шығысында, Нигер өзенінің оң жағасында орналасқан қала және қалалық коммуна. Қала Сегу округінің және Сегу облысының орталығы болып табылады. 2009 жылғы мәлімет бойынша 130 690 тұрғыны бар, бұл Малидегі бесінші ірі қала. Қазіргі қаладан жоғары орналасқан Сегу Коро ауылы 17 ғасырда негізделген және Бамбара империясының астанасы болған.

Тарих

XIX ғасырдың ортасында өзеннің оң жағалауы бойында шамамен бірнеше километрге созылған Сэгу деген атпен төрт ауыл болды. Олар, өзен ағысы бойынша бастап, Сегу Коро (Ескі Сегу), Сегу Бугу, Сегу Кура (Жаңа Сегу) және Сегу Сикоро ауылдары еді. Қазіргі қала Сегу Сикоро орнында салынған. Сегу Коро ауылы 1712 жылы Битон Мамари Кулибали патша таққа отырып, Сегу империясын (бамбара немесе бамана империясы деп те аталады) құрғаннан кейін гүлденді. Мунго Парк 1796 жылы бұл ауылға келген алғашқы еуропалық саяхатшы болды. Империя бірте-бірте әлсіреп, 1861 жылы Ел Хадж Умар Таллдың Тукулер империясы, ал 1890 жылы француз армиясының полковнигі Луи Арчинард тарапынан жаулап алынды.

Шығу тегі

Сегудің тегі туралы әртүрлі пікірлер бар. Бір топ адамдар Сегу атауы "Сикоро" сөзінен туындаған дейді, ол ши майы ағашының тамырында деген мағынаны білдіреді. Тағы бір топ бұл қаланың негізін салған марабоу Чейкудың есімімен аталғанын айтады, ал басқа теориялар 4-шы ғасырда солтүстіктен келген Бозо балықшылары Сегуді құрған деген жорамалды қолдайды. Олар Нигер өзенінің жағасындағы елді мекендерін салды. 11-шы ғасырда Гана империясының ыдырауынан қашқан Сонинке халқы келіп қоныстанды, олардан кейін Мандинка халқы да келді.

Бамбара империясы

1650 жылы Каладиан Кулибали биліктегі Койта әулетін құлатып, Сегу Короны астана етіп, қуатты болғанымен, қысқа ғұмырлы патшалық құрды. Кулибалидің ұлы немерелерінің бірі Мамари Кулибали, сондай-ақ Битон атымен де танылған, 1700 жылдан кейін оның тонының басшысы болды. 1712 жылға қарай Битон әскери күшін пайдаланып, жергілікті ақсақалдарды ығыстырып, Бамбара империясын кеңейтті. Келесі онжылдықтарда ол Макина және Дженне сияқты аймақтық сауда орталықтарын қамти отырып, империяның аумағын кеңейтті. Тимбукту қаласы Битонның Бамбара империясына тәуелді мемлекетке айналды. Сегу-Корода мешіттерді қоса, ерекше қалалық сәулет пайда бола бастады. 1755 жылы Битон қайтыс болғаннан кейін, империяның астанасы Гассинге көшірілген тұрақсыздық кезеңі басталды.

Демография

2009 жылғы Мали халық санағы бойынша Сегу қаласының халқы 130 690 адамды құрайды, бұл 1998 жылы 105 305 адамнан артық. Бұл фестиваль бамбара халқының музыкасын, өнерін және мәдениетін тойлайды және 2013 жылдан бері «Caravane culturelle de la paix» шарасын қамтиды. Фестивальдің 16-шы мәресі 2019 жылы өтті, ол алғаш рет қазіргі заманғы өнер жәрмеңкесі – «Ségou’ Art» фестивалімен біріктірілді. Екі фестиваль 2023 жылғы ақпан айының басында алты күнге созылатын іс-шараға біріктірілді. Сонымен қатар, христиан шіркеулері мен ғибадатханалары да бар: Сегу Рим-католик епархиясы (католик шіркеуі), «Église Chrétienne Évangélique du Mali» (Alliance World Fellowship), «Assemblies of God».

Сәулет

Сегудің екі сәулет стилі бар: француз колониалды және дәстүрлі судандық және неосудандық. Судандық стиль мемлекеттік ғимараттар мен маңызды тұрғын үйлерге әсер еткен. Ескерткіштер мен үлкен мешіттер де осы стильде салынған. Судано-Сахель аймағының көптеген патшалары өздері билік еткен қалаларда әсем сарайлар салған, және осы ғимараттардың көпшілігі қызыл саздан тұрғызылған. Құрылыс материалдары көбінесе сапасыз болғандықтан, көптеген ғимараттарды күйін сақтау үшін қалпына келтіру қажет.

Экономика

Бүгінде Сегу өз қыш ыдыстарымен, базарымен және балық шаруашылығымен танымал. Сегу-Короның ескі қаласындағы көрікті орындарға мешіт, Кулибалидің мазары және ежелгі ағаш кіретін. Қала орталығындағы басты белгі – су мұнарасы. Ең маңызды экономикалық қызмет түрлері – балық аулау, мал шаруашылығы және шағын шаруашылық. Сегудегі негізгі егіс – дән, ал басқа да маңызды дәнді дақылдар – сорго және бұршақ. Күріш, әсіресе інжулі дән – негізгі дән түрі. Қара көзді бұршақ та өсіріледі. Сегудегі егін түлімі көбінесе төмен болады. Сегудегі малдың кең таралған түрлеріне қой, құс, ірі қара, ешкі және есек жатады. Сегуде қолөнер және коммерциялық балық аулау дамыған. Балық аулаумен көбінесе ерлер айналысады, ал әйелдер балықты сатумен айналысады. Көптеген тұтыну тауарлары Сегуге импортталса, қала қолөнер және ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіріп, экспорттайды. 2008 жылдан бері қалада екі телекоммуникация операторы қызмет көрсетеді: Ikatel және Sotelma. Мақта өңдейтін екі фабрика бар: Compagnie Malienne des Textiles (COMATEX) және Compagnie malienne pour le développement du textile (CMDT). Сауда көбінесе шағын ауысу және алғашқы өнімдерді сатудан тұрады, олар апта сайын үлкен Судано-Сахель нарығында сатылады, ол қаладан тыс жерлерден де клиенттерді тартады. Негізгі сатылатын өнімдер: көкөністер, қыш ыдыстар, мақта, былғары, жемістер, пештер, мал және дәнді дақылдар. Нигер кеңсесінің бас кеңсесі осы қалада орналасқан.

Атақты тұрғындар

Сегудің танымал тұлғаларына Адам Ба Конарэ, Фанта Дамба, Гаран Фабу Куйате, Монтага Талл және Басеку Куйате кіреді. Мэриз Конденің тарихи романы "Сегу" қаланың 1797 жылдан 1860 жылы Ел Хадж Омар Талл әскерімен жеңіліске ұшырағанға дейінгі тарихын айтады.