Кіріспе

Уагадугу – Буркина-Фасоның астанасы, елдің әкімшілік, байланыс, мәдени және экономикалық орталығы. 2019 жылы халық саны 2 415 266 адамды құрады, бұл елдегі ең ірі қала. 1441 жылға дейін олар үздіксіз қақтығыстарда болды, содан кейін Йониенсе батыры және Буркина-Фасо тарихындағы маңызды тұлға Убри өз тайпасын жеңіске жеткізді. Ол аймақты Нинси тайпасы атаған "Кумби Тенга" есімінен "Wage sabre soba koumbem tenga" деп өзгертті, яғни "соғыс бастығының ауылы" деген мағынаны білдіреді. Кейін бұл атау "Вагадугу" деп өзгерді, ал Уагадугу – осы атаудың француз тіліндегі жазылуы. Атаудың шығу тегі туралы тағы бір теория бар: қала Гана империясы құлағаннан кейін Сонинке диаспорасының мүшелері тарапынан негізделген, ол Вагаду деп те белгілі. Осыған орай, Вагадугу атауы Гананы билеген Сонинке тайпасының "Вагу" тобының "үйі" дегенді білдіреді. Қала 1441 жылы Мосси империясының астанасы болды және 1681 жылы Мосси императорларының (Моро Наба) тұрақты резиденциясына айналды. Моро Наба рәсімі әр жұма сайын Моро Наба мен оның сарайы тарапынан орындалады. 1919 жылы француздар Уагадугуді Жоғарғы Вольта аймағының (қазіргі Буркина-Фасо аймағымен бірдей) астанасы етіп белгіледі. 1954 жылы Кот-д'Ивуардан келген теміржол желісі қалаға жетті. Уагадугу халқы 1954 жылдан 1960 жылға дейін екі есеге өсті және содан бері әр он жыл сайын шамамен екі есеге көбейіп келеді.

География

Уагадугу орталық үстіртте орналасқан және Мого Наабаның император сарайының төңірегінде өркендеген. Колониялық үкіметтің әкімшілік орталығы болған ол, колониялық кезеңнен кейін маңызды қалалық орталыққа айналды. Алғаш Мосси патшалықтарының, содан кейін Жоғарғы Вольта мен Буркина-Фасоның астанасы болған Уагадугу 1995 жылы шын мәніндегі қоғамдық орталыққа айналды.

Климат

Уагадугу климаты Кёппен-Гейгер жіктеуі бойынша ыстық, жартылай құрғақ (BSh) және тропикалық ылғалды-құрғақ (Aw) климаттарымен шектеседі. Қала Судано-Сахель аймағының бір бөлігі болып табылады, жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен миллиметрді құрайды. Жауын-шашын маусымы мамырдан қыркүйекке дейін созылады, орташа температурасы градусқа жетеді. Салқыңқы маусым қазаннан ақпанға дейін жалғасады, орташа ең төменгі температурасы градусқа дейін төмендейді. Ыстық маусымдағы (наурыз-сәуір) ең жоғары температура градусқа жете алады. Харматтан (құрғақ жел) және Батыс Африка муссоны Уагадугу климатын анықтайтын екі негізгі фактор болып табылады. Солтүстікке орналасқандықтан, Уагадугудың ең жылы айлары елдің екінші ең халқы көп қаласы Бобо-Диулассодан сәл ыстық және құрғақ болады.

Білім

Уагадугуда сауаттылық деңгейі жоғары болмаса да, қалада үш университет бар. Ең ірісі – 1974 жылы құрылған Уагадугу мемлекеттік университеті. 2010 жылы ол шамамен 40 000 студентті (елдегі университет студенттерінің 83 пайызын) біріктірді. Қаланың ресми тілі – француз тілі, ал басты жергілікті тілдер – море, дюла және фулфулде. Мектептердегі екі тілді білім беру бағдарламасы (француз тілі және жергілікті тілдердің бірі) 1994 жылы енгізілді.

Көлік

Көптеген тұрғындар мотоциклдермен және мопедтермен саяхаттайды. Ірі жеке саудагер JC Megamonde жыл сайын 50 000 мотоцикл мен мопед сатады.

Темір жол

Уагадугу жолаушылар темір жолы арқылы Бобо-Диулассо, Кодугу және Кот-д’Ивуармен байланысты. 2014 жылдың маусым айынан бастап Sitarail компаниясы Уагадугу мен Абиджан қалалары арасында аптасына үш рет жолаушылар пойызын іске қосып жүзеге асыруда. Буркина-Фасоның солтүстігіндегі Каяға жүк тасымалы қызметтері бар, сондай-ақ 2014 жылы 2016 жылдан бастап Тамбаодағы марганец кенішіне жүк тасымалын қайта жандандыру жоспарлары жарияланды.

Саябақтар

Бангр Вьюго қалалық паркі (ауданы: ), отаршылдыққа дейін Моссе басшыларына тиесілі болды. Оны қасиетті ормандай санағандықтан, көптеген адамдар дәстүрлі қадаларға немесе паналау үшін баратын. Француз отаршылары оның жергілікті маңызы мен тарихын ескермей, 1930 жылдары оны парк ретінде құрды. 1985 жылы паркте жөндеу жұмыстары жүргізілді. 2001 жылдың қаңтар айында парк "Білім орманының қалалық паркі" деген мағына беретін "Parc Urbain Bangr Weoogo" деп аталды. Уагадугудағы тағы бір маңызды парк – "L'Unité Pédagogique", ол жартылай еркін жағдайда жануарларды қорғайды. Бұл ботаникалық бақ / биосфера жүйесі ел тарихының мұражайы ретінде де қызмет етеді. "Jardin de l'amitié Ouaga Loudun" (Оуага-Лодун достығы бағы) 1996 жылы жаңартылған жасыл кеңістігімен Францияның Уагадугу және Лодун қалалары арасындағы әріптестіктің символы болып табылады. Ол қала орталығында, "Біріккен Ұлттар" қиылысының жанында орналасқан.

Мәдениет

Мұнда Maison du Peuple және Salle des Banquets сияқты көптеген мәдени және өнер орындары бар. Одан бөлек, дәстүрлі халық музыкасы, қазіргі заманғы музыка және рэпті қоса алғанда, түрлі музыка жанрларында концерттер ұйымдастырылады.

Ғибадат орындары

Ең көп кездесетін құдайға табыну орындары – мұсылман мешіттері. Сонымен қатар, көптеген христиан шіркеулері де бар: Уагадугу Рим-католик архиепископиясы (католик шіркеуі), Буркина-Фасо реформацияланған евангелистік шіркеулер қауымдастығы (Реформацияланған шіркеулердің әлемдік қауымдастығы), Құдайдың жиналысы, Терең өмір Киелі кітап шіркеуі және Халықаралық евангелизм орталығы.