Эльдорадо: 1966 жылғы вестерн фильмі

Кіріспе

1966 жылғы фильм

«Эльдорадо» – 1966 жылғы американдық вестерн фильмі, режиссері және продюсері Говард Хоукс, басты рөлдерде Джон Уэйн мен Роберт Митчем. Ли Брэкеттің сценарийіне негізделген және Гарри Браунның «Жұлдыздар жолында» романынан шабыттанған бұл фильмде суын тартып алуға тырысатын қарсылас шаруаға қарсы шаруа мен оның отбасын қорғауға күш тіреп, құлазып бара жатқан шерифтің ескі досына көмектесу үшін келген қарулы жігіттің оқиғасы баяндалады. Фильмде Джеймс Кан, Шарлин Холт, Пол Фикс, Артур Хунникат, Мишель Кэри, Р. Г. Армстронг, Эд Аснер, Кристофер Джордж, Адам Роарк және Джим Дэвис сияқты актерлер де ойнаған. Фильм алғаш рет 1966 жылдың 17 желтоқсанында Жапонияда, ал 1967 жылдың 7 маусымында АҚШ-та көрсетілді. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, коммерциялық сәттілікке жетіп, Солтүстік Америкадағы прокаттан 5 950 000 доллар, ал кассалық түсімнен 12 миллион доллар тапты.

Сюжет

Шериф Джей Пи Харра Эльдорадо қаласына өзінің ескі досы, жалданма қарушы Коул Торнтонмен сөйлесу үшін келеді, ол бай жер иесі Барт Джейсонның құпия жұмыс ұсынысына жауап ретінде келді. Харра Торнтонға Джейсон шын мәнінде адал Макдональдтар отбасын өз жерінен қуып шығаруға тырысатынын айтады. Торнтон жұмыстан бас тартуға келіседі және Джейсонның ранчосына барып, оған осыны айтады. Кевин Макдональд пен оның отбасы Торнтонның келгенін естіп, ең жаманнан қорқады. Кіші ұлы Лука күзетші болып тағайындалады, бірақ күзет орнында ұйықтап қалады. Торнтон Джейсонмен кездескеннен кейін оянғанда, Люк қатты таңғалады және отқа түседі. Торнтон жауап қайтарып, Люкті асқазанына жарақаттады, ал Люк Торнтон оны тоқтата алмастан, өзін-өзі өлтіреді, өйткені ол өзінің жарақаттануын өлімге әкелетінін айтады. Тертон өзін кінәлі сезініп, өлген адамды фермаға алып келеді және Кевинге болған оқиғаны айтады. Макдональд кланының жалғыз қызы Джоуи шындықты естіместен, атпен кетіп, Торнтонды қалаға қайтып келе жатқанда атып өлтіреді. Торнтон аман қалды, бірақ оның омыртқасына оқ тиді. Жергілікті дәрігер Док Миллер оны алып тастай алмайды, сондықтан Торнтон емделгеннен кейін кетеді, оған деген сезімдері бар жергілікті салон иесі Модидің наразылығына қарамастан. Уақыт өте келе, оның арқасындағы оқ омыртқасына қысылып, оң жағын уақытша сал болып қалады. Алты айдан кейін Торнтон Елдорадодан қашып, қала сыртындағы салонға барады. Ол Алан Бурдиллион Трахерн (а. к. а. "Миссисипи"), екі жыл бұрын Миссисипидің асыраушы әкесі Джонни Даймондты өлтірген Чарли Хаганды қарсы алып, өлтіреді. Торнтон Миссисипиді Чарлидің достары Милт пен Педроның жазасынан құтқару үшін әрекет етеді. Олардың жұмыс берушісі, әйгілі қарушы Нельс МакЛеод таңғалады және Торнтонға Эль-Дорадода жұмыс ұсынады, ол Барт Джейсонның жұмыс ұсынысын қабылдағанын және Харраның қыз оны тастап кеткеннен кейін мас болғанын айтады. Торнтон МакЛеодтан бас тартады, ал ол Миссисипимен бірге МакЛеодтан бұрын Эль-Дорадоға қайта оралады. Олар Моди мен Харраның орынбасары Буллмен кездеседі, олар Нелсенің әңгімесін растайды. Арақ ішіп алған Харрамен жекпе-жек өткізгеннен кейін Торнтон Миссисипи жасаған сергіту құрамын қолданып, Харраны айнытуға келіседі, бұл нәтижелер күшті әсер етеді. Харра өзін күлкіге айналдырғанына ұялып, ішімдікті ішпейді. Үш адам Джаред Макдоналды (Кевин Макдональдтың ұлы) өлтіргеннен кейін Торнтон, Булл, Миссисипи және Харра ер адамдарды ескі шіркеуге қуып, оларды атып өлтіреді. Бір адам қашып кетеді, оларды тікелей Джейсонға апарады, оны Харра тұтқындап, сотқа береді. Миссисипи Джоуиді Джейсонды өлтіруден тоқтатады, екеуі түрмеге қайтып бара жатқанда қарым-қатынас жасайды. Бұлақ ресми түрде Миссисипи мен Торнтонды алмастырады. Олар қалада тыныштықты сақтау үшін патрульдік бақылау жасайды, МакЛаудтың бандасының түрмеге шабуыл жасауына жол бермейді, ол кезде Харра аяғына оқ тиіп, құлап қалады. Моди оларға түрмеде отырған кезде азық-түлік әкеледі, ал МакЛаудтың адамдары оны және оның қожайындарын қинай бастайды. Торнтон мен Миссисипи оларды құтқару үшін барады, бірақ Торнтон параличтен зардап шегеді және оны МакЛауд ұстап алады. Харра Джейсонды Торнтонға айырбастауға және Торнтонның наразылығына қарамастан қаладан кетуге келіседі. Джейсон мен МакЛеодтың адамдары Сол МакДональдты ұрлап, Кевиннен ұлының қайтуы үшін су құқығын беруін талап етеді. Джейсон су құқығын алғаннан кейін Саул мен Кевинді өлтіреді деп күдіктенген Торнтон арбамен Джейсонның салонның есігіне дейін барады, ал Харра, Булл және Миссисипи артқы жағына қарай тығылып кіреді. Бұқа белгі бергенде Торнтон отқа түсіп, МакЛаудты өлтіреді, ал қалғандары Саулды босатады. Джой Джейсонды өлтіріп, Торнтонды атудан құтқарып, бұрынғы қателігін түзетеді. Доктор Миллердің жаңа көмекшісі доктор Донован егер ол қалада қалса, Торнтонды операция жасауға келіседі, ал Торнтон ол Модимен бірге болу үшін кездейсоқ жүруді тоқтататынын білдіреді.

Sheriff J. P. Harrah comes into the town of El Dorado to talk to his old friend, gun for hire Cole Thornton, who has just arrived in response to a mysterious job offer from wealthy landowner Bart Jason. Harrah reveals to Thornton that Jason is actually trying to muscle the honest MacDonald family from their land. Thornton agrees to turn down the job and rides out to Jason's ranch to tell him so. Kevin MacDonald and his family hear about Thornton's arrival and fear the worst. The youngest son Luke is made sentry, but falls asleep at his post. As Thornton returns from his confrontation with Jason, Luke is startled awake and fires. Thornton reflexively fires back and wounds Luke in the stomach, and Luke commits suicide before Thornton can stop him, believing his wound fatal. Feeling guilty, Thornton brings the body to the farmhouse and tells Kevin what happened. The only daughter of the MacDonald clan, Joey, rides off before she can hear the truth, and shoots Thornton on his way back to town. Thornton survives, but the bullet has lodged against his spine. Local medic Doc Miller cannot remove it, so Thornton departs after healing, despite the protests of local saloon owner Maudie, who has feelings for him. Over time, the bullet in his back presses against his spine, causing bouts of temporary paralysis in his right side. Six months later, Thornton is in a saloon out of town, having avoided El Dorado. He witnesses a naive young man, Alan Bourdillion Traherne (a. k. a. "Mississippi"), confronting and killing Charlie Hagan, who killed Mississippi's foster father, Johnny Diamond, two years earlier. Thornton steps in to save Mississippi from retaliation from Charlie's friends, Milt and Pedro. Their employer, famed gunslinger Nelse McLeod, is impressed, and offers Thornton a job in El Dorado, revealing that he has accepted Bart Jason's job offer and that Harrah became a drunk after a girl ran out on him. Thornton refuses McLeod, and he and Mississippi return to El Dorado ahead of McLeod. They meet with Maudie and Harrah's deputy, Bull, who confirm Nelse's story. After a fistfight with the drunken Harrah, Thornton agrees to use a sobering concoction made by Mississippi to bring Harrah around, with violently effective results. Harrah, ashamed to be the laughingstock that he has become, agrees to stay sober. After three men shoot Jared MacDonald (Kevin MacDonald's son), Thornton, Bull, Mississippi and Harrah hunt the men into an old church and gun them down. One man escapes, leading them straight to Jason, whom Harrah arrests and holds for trial. Mississippi stops Joey from killing Jason on the walk back to the jail, and the two begin a relationship. Bull officially deputizes Mississippi and Thornton. They patrol the town to keep the peace, stopping an attempted attack by McLeod's gang on the jail, during which Harrah is hobbled by a bullet to the leg. Maudie brings them some supplies while they are holed up in the jail, and McLeod's men start harassing her and her patrons. Thornton and Mississippi go to rescue them, but Thornton suffers an attack of paralysis and is captured by McLeod. Harrah agrees to trade Jason for Thornton and leave town, despite Thornton's protests. Jason and McLeod's men kidnap Saul MacDonald and demand that Kevin turn over his water rights for the return of his son. Rightly suspecting that Jason will kill both Saul and Kevin once he has the water rights, Thornton rides a wagon up to the front door of Jason's saloon while Harrah, Bull and Mississippi sneak in the back. Once Bull gives a signal, Thornton opens fire, killing McLeod, while the rest free Saul. Joey shoots Jason, saving Thornton from being shot and making amends for her previous mistake. Doc Miller's new assistant Dr. Donovan agrees to operate on Thornton if he stays in town, and Thornton implies that he may stop wandering to stay with Maudie.

Өндіріс

Ли Брэкет түпкілікті сценарийді жазды, ол оны «өмірімде жазған ең жақсы сценарий» деп сипаттады. Бұл трагедия емес, бірақ Уэйннің соңында қаза тапқан оқиғалардың бірі болды. Дегенмен, өндіріс жақындаған сайын, «Rio Bravo-ны қайта жасауға кіріскен сайын, мен қатты шаршадым, себебі мен бір нәрсені қайта жасауды ұнатпаймын. Мен Хауардқа осы туралы айта бердім, ал ол «жақсы, қайта жасауға болады» деді». Митчем кейінірек былай деді: «Ховард маған қоңырау шалып, «Не туралы?» деп сұрады, мен «қандай оқиға?» дедім. Ол «оқиға жоқ, кейіпкерлер ғана» деді, солай болды. Бір сахна түсіріп, қойып жібердік, тағы бір сахна түсіріп, қойып жібердік». Оператор Харольд Россон 1958 жылы зейнетке шыққан, бірақ Хоукс оны қайта жұмыс істеуге көндірді. Фильмді түсіргеннен кейін Россон зейнетке шықты. El Dorado фильмі 1965 жылдың қазан айынан 1966 жылдың қаңтар айына дейін Аризона штатының Тусон қаласының батысындағы Old Tucson Studios-та, сондай-ақ Юта штатының Канаб қаласы мен айналасында Technicolor түсірілімінде түсірілді. Бұл Уэйннің 138-ші фильмі болды және «Соғыс вагонынан» бұрын түсірілді, бірақ Paramount-тың Стив Маккуинмен бірге түсірген «Невада Смит» фильмімен кассада бәсекелеспеу үшін шығуы кейінге шегерілді. «Эльдорадо» 1967 жылдың маусым айында, «Соғыс вагоны» кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін бір ай өткен соң кинотеатрларға жетті. Бұл Уэйн мен Митчемнің бірлескен жалғыз фильмі болды, бірақ олар екеуі де «Ең ұзақ күн» фильмінде жеке-жеке түскен. «Эльдорадо» Хоукс режиссерлік еткен үш фильмнің екіншісі, онда шериф өз кеңсесін қастандықшыларға қарсы қорғайды, алғашқысы «Рио Браво» (1959), соңғысы «Рио Лобо» (1970), екеуінде де Уэйн ұқсас рөлдерде ойнайды. Фильмде қайталап айтылатын және тақырыптық әннің мәтінінде кездесетін өлең – Эдгар Аллан Поның «Эльдорадо» балладасы. Титрлердегі суреттер суретші Олаф Вигхорстқа тиесілі, ол фильмде Свед Ларсен рөлінде шағын эпизодта ойнайды. Музыкалық қосымшаны Нельсон Риддл жазды. «Эльдорадодан» алынған кадрлар кейіннен Уэйннің кейіпкерінің түсін көрсету үшін Уэйннің соңғы фильмі «Шутист» фильмінің кіріспе монтаждарына енгізілді.

Leigh Brackett wrote the original script, which she described as "the best script I had ever done in my life. It wasn't tragic, but it was one of those things where Wayne died at the end." However, she said that as production neared, "the more we got into doing Rio Bravo over again the sicker I got, because I hate doing things over again. And I kept saying to Howard I did that, and he'd say it was okay, we could do it over again." Mitchum later said: "When Howard called me, I said, 'What's the story?' and he said, 'No story, just characters' and that's the way it was. Did one scene, put it away, did another, put it away." Cinematographer Harold Rosson had retired in 1958, but Hawks persuaded him to come back to work. After making the film, Rosson resumed his retirement permanently. El Dorado was shot in Technicolor at Old Tucson Studios just west of Tucson, Arizona as well as in and around Kanab, Utah from October 1965 to January 1966. The film was Wayne's 138th picture and was filmed before The War Wagon, but its release was delayed so that Paramount's Nevada Smith with Steve McQueen would not have to compete with a John Wayne film at the box office. El Dorado finally reached the theatres in June 1967, a month after The War Wagon had opened. The film was the only screen pairing between Wayne and Mitchum, though they both appear separately in The Longest Day. El Dorado is the second of three films directed by Hawks about a sheriff defending his office against belligerent outlaw elements, coming after Rio Bravo (1959) and before Rio Lobo (1970), both also starring Wayne in similar roles. The poem repeated in the film and paraphrased in the theme song is "Eldorado," a ballad poem by Edgar Allan Poe. The paintings in the credits are those of artist Olaf Wieghorst, who makes a brief appearance as Swede Larsen in the film. The musical score was composed by Nelson Riddle. Footage from El Dorado was later incorporated into the opening montage of Wayne's final film, The Shootist, to illustrate the backstory of Wayne's character.

Сыни қабылдау

Нью-Йорк Таймс газетінің бір шолуында сыншы Говард Томпсон «Эль-Дорадоны» «екі тәжірибелі актер сияқты экранда оңай қозғалатын, қатал, аз сөзді және көңілді батыс фильмі» деп бағалаған. [Т]ікенді, өткір және көбінесе қызықты диалогтар мен бірнеше қатыгездікпен жасалған атыс эпизодтары, керемет ойын-сауық сыйлайды. Роджер Эберт бұл фильмге үш жарым жұлдыз беріп, былай деген: «Эль-Дорадо – тартымды режиссураланған, әзіл-қалжыңға толы, толыққанды сәтті батыс фильмі. Оны Джон Уэйн, Роберт Митчем және режиссер Говард Хоукс сияқты үш шебер кәсіпқой көбінесе еш қиындықсыз жасағандай көрінеді». Rotten Tomatoes сайтындағы 25 рецензия негізінде фильмге 96% мақұлдау көрсетілген, ал салмақты орташа бағасы 7,7/10 құрайды. Америкалық Батыс жазушыларының қауымдастығы фильмнің тақырыбын барлық уақыттың ең үздік 100 батыс әнінің бірі деп таңдады.