Кіріспе

Алжир провинциясы

Бордж Бу Арреридж провинциясы (ولاية برج بوعريريج) – Алжирдің солтүстігінде, ел астанасы Алжирден шамамен 200 км қашықтықта орналасқан провинция (вилая). Бұл аймақ шығыс пен батыс, солтүстік пен оңтүстік арасындағы маңызды торап ретінде қарастырылады. Ол көптеген электрондық өнеркәсіптерімен ерекшеленеді. Оның орталығы – Бордж Бу Арреридж қаласы. Басқа да елді мекендердің ішінде Бір Қасд Әли және Глела бар. Бордж Бу Арреридж провинциясының халқы шамамен 661,115 адамды құрайды. Географиялық орналасуының арқасында, Алжирдің дамуы тұрғысынан, бірнеше экономикалық және өндірістік топтарды біріктіретін маңызды экономикалық орталыққа айналды. Жекешелендіру процесі мен нарықтық экономика жағдайында, бұл аймақ, әсіресе электрондық өнеркәсіп және агробизнес салаларында инвестиция жасау үшін, кейбір шетелдік компаниялардың таңдауына ілікті.

Орналасқан жері

Вилая Бибанс тауында орналасқан және Жоғарғы Жазық аймағында жатыр; Бордж Бу Арреридж вилаясы географиялық тұрғыдан Алжирдің шығысында орналасқан. Ол Алжир мен Константин қалалары арасындағы жолдың ортасында жатыр. Облыс елдің солтүстік-шығысында орналасқан. Ол мына вилаялармен шектеседі:
Шығыс: Сетиф вилаясы.
Батыс: Буйра вилаясы.
Солтүстік: Бежая вилаясы.
Оңтүстік: М’Сила вилаясы.

Климат

Провинция жартылай құрғақ континенттік климатпен сипатталады, онда жазда жылы, ал қыста өте суық болады, Алжирдегі ең төмен температуралардың бірі осы провинцияда тіркеледі. Жылдық жауын-шашын мөлшері 300-ден 700 мм-ге дейін жетеді. Сонымен қатар, ол ауыр қар жаууымен де белгілі, әсіресе солтүстік бөлігінде, бұл жолдардың жабылуына және көлік қозғалысының қиындауына, әсіресе №05 ұлттық жолда, себеп болады.

Гидрографиялық

Бордж Бу Арреридж вилаятында көптеген су көздері бар; онда табиғи шипажайлардың табылуы тіркелген. Ең белгілісі – батыстағы Хаммам Аль Бибан, ол қайта жаңартылған, және солтүстіктегі Хаммам Аль Ибайнан. Вилаяй арқылы өтетін негізгі өзендер – Уэд Буселам және вилаяйдың оңтүстігіндегі Уэд эль Ксуб.

Тарих

Вилаяда түрлі-түрлі өркениеттер өркендеген. Көптеген іздер қалдырған римдіктер, вандалдар, Хаммадидтер және Альмохадтар, сондай-ақ Османдықтар мен, ақырында, француздар бұл аймақты басып алып, негізінен құнарлы жерлеріне байланысты осы жерге қоныстанды. Мохамед Эль Мокрани – тарихи тұлға, отаршылдық дәуірінде жергілікті халықтың қолдауымен француз билігіне қарсы көтерілді. Мокрани көтерілісі деп аталатын бұл көтерілістен кейін қатаң репрессия жүргізілді, нәтижесінде көптеген адамдар жаза танып, Жаңа Каледонияға депортацияланды, онда алжирлік қауым қазірге дейін сақталған, ал ең жақсы жерлер еуропалық қоныс салушыларға берілді. Алжир соғысы кезінде Бордж Бу Арреридж ІІІ вилаяның (Кабилия) құрамына кірді, ал вилаяның оңтүстігіндегі Бордж Геджер Алжирдегі соғыс жылдарында көптеген шайқастардың ошағы болды. Облыс 1984 жылы Сетиф провинциясынан бөлініп құрылды.

Халық саны

Облыста халықтың орталыққа қарай, биік жазықтарға, сондай-ақ табиғи ерекшеліктерге – солтүстік және оңтүстіктегі дала мен таулы аймақтардың жағдайына байланысты, негізгі тас жолдар мен қалалық орталықтарға қоныс аударуынан туындаған халық санының тең емес таралуы байқалады.

Мәдениет

Көктем мерекесі – наурыз айының әрбір бірінші жұмасында вилаяй тұрғындары пикникке шығатын дәстүрлі мереке. Отбасылар аймаққа тән тағамдар мен торттарды тек табиғи ингредиенттерден – тұздықтан, балдан, сары майдан, жұмыртқадан, көкөністерден және құрмадан дайындайды. Бордж Бу Арреридж вилаясы – кабилдер, сетифиандар, сахараулар мен шауаларды біріктіретін алжир дәстүрлерінің мозаикасы, сонымен қатар елдің барлық ауылдық және қалалық дәстүрлерінің тоғысқан жері, бұл аймаққа гастрономиялық байлық сыйлады. Осылайша, зәйтүн көктем күні солтүстік таулы аймақтарда және бүкіл Кабилиеде тойланады. Оңтүстік Ходна дәстүрлерімен, ал шығыс – Сетиф дәстүрлерімен ерекшеленеді. Чауи мәдениеті Батна және М’силаның таулы облыстарымен шектесетін муниципалитеттерде, Бордж Земмураның дайрасында сақталған, сондай-ақ кейбір түрік дәстүрлері де кездеседі.

Ауыл шаруашылығы

Бордж Бу Арреридж – негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын провинция, оның ішіндегі Жоғарғы Жазық аймағы егіншілікке, әсіресе астық өсіруге ерекше қолайлы. Солтүстігіндегі Бибан таулы аймағында жеміс ағаштары басым, оның ішінде зәйтүн мен інжір ағаштары көп; аймақта көптеген дәстүрлі май сығу фабрикалары бар. Оңтүстік-батыс аймағы – дала, онда мал шаруашылығы егістікке жатпайтын жерлерде астық өсірумен тығыз байланысты.

Өнеркәсіп

Бордж Бу Арреридж вилаясы жас өнеркәсіптік орталыққа айналды. Алжирдің ең динамикалық вилаяларының бірі, әсіресе электроника өнеркәсібі және агробизнес салаларында. Алжирліктер оны «Электроника астанасы» деп атады. Cobra, Cristor, Star, Condor, Samsung және Nidor сияқты бірнеше ірі компаниялар ұлттық деңгейде орналасты. Бордж Бу Арреридж жеке кәсіпкерлермен ерекшеленеді. Алжир үкіметі Жоғарғы жазықтарды (Сетиф – Бордж Бу Арреридж) дамытуға бірнеше маңызды жобаларды іске асыру арқылы қолдау көрсетуде, мысалы, Шығыс-Батыс тас жолын салу және біріктірілген өнеркәсіптік аймақтар құру сияқты инфрақұрылымдық жобалар. Бордж Бу Арреридж қаласының өнеркәсіптік аймағының жүктемесін азайту мақсатында Эль-Хамадия коммунасында жаңа өнеркәсіптік аймақ құрылды.

Әкімшілік бөлімшелер

Ол 10 ауданнан және 34 коммунадан немесе қалалық әкімшіліктен тұрады.