Кіріспе

Артюр Эдвард Роберт Гиллиган (23 желтоқсан 1894 – 5 қыркүйек 1976) – ағылшын крикетшісі. 1924 және 1925 жылдары Англия крикет құрамасының капитаны болды, төрт тест матчын жеңіп, төртінде жеңіліске ұшырады және біреуін тең түсірді. Бірінші сынып крикетте ол әуесқой ретінде, негізінен Кембридж университеті және Суссекс үшін ойнады, ал 1922–1929 жылдары соңғы команданың капитаны болды. Жылдам боулингпен ойнайтын және күшті соққы беретін төменгі реттік ойыншы Гиллиган 1923 жылы «қос жетістікке» қол жеткізіп, 1924 жылы «Уисденнің жылдың крикетшісі» атанды. Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін, ол крикетте бірнеше маңызды лауазымдарды атқарды, соның ішінде Англия құрамасын іріктеуші және Мэрилебон крикет клубының (MCC) президенті болды. Крикеттегі танымал тұлға ретінде ол спорттық және достық адам ретінде кеңінен танылды. Гиллиган Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Далуич колледжінде, кейін Кембридж үшін крикет ойнады және екі рет «көк» түсті жеңіп алды. Ол қысқа уақыт Суррей командасында ойнады, бірақ 1920 жылы Суссекске көшті. Округтік карьерасының баяу басталуына қарамастан, ол тез жақсарып, Морис Тейтпен бірлесіп, күшті боулинг репутациясын қалыптастырды. 1922 жылы Англия құрамасында алғаш рет ойнаған ол 1924 жылы тесттік команданың капитаны болып тағайындалды. Сол жылы Гиллиган өзінің ең жақсы формасында болғанда, соққы алатынын бастан өткізді. Бұл оның боулингіне әсер етті, ол бұрынғыдай тиімді болмады, бірақ ол 1924–1925 маусымда Австралияда Англия құрамасын капитандыққа ие болды. Серия жеңіліске ұшырады, бірақ ол да, оның командасы да танымал және құрметке ие болды. Кейінгі жылдары ол сирек ойнады; 1929 жылы Суссекс капитаны лауазымынан кетіп, үш жылдан кейін зейнеткерлікке шықты. Кейіннен ол жазушы, журналист және крикет комментаторы болды, сонымен бірге Суссекспен байланысын сақтады. Капитан ретінде Гиллиган ойыншылар мен комментаторлардың жоғары бағасын алды, бірақ көптеген адамдар оның тиімді тактик екеніне сенбеді. Дегенмен, оның басшылығымен Суссекс тартымды және бәсекеге қабілетті командаға айналды. Ол жас таланттарды іздеуге ынталандырды, нәтижесінде ашылған ойыншылар 1930 жылдарға дейін клубтың тірегіне айналды. Ойыншы ретінде ол командаларын жақсы қорғануға шақырды. Сонымен қатар, 1926–1927 жылдары Үндістанға саяхат жасаған команданың капитаны ретінде ол үндістерді ақ ағылшындардың орнына өздерінің крикет федерациясына жауапкершілік алуға шақырды және Үндістан құрамасына тесттік мәртебе беру үшін MCC-ге лобби жасады. MCC президенті ретінде ол 1968 жылғы Д'Оливейра даусына қатысты. Ойыншылық кезеңінде Гиллиган британдық фашистердің мүшесі болған. Ол 1924–1925 жылдары MCC (Англия) турнесі кезінде Австралияның құпия қызметінің назарына ілігіп, Австралияда шағын фашистік топтарды құруға көмектескен болуы мүмкін. Ол қанша уақыт мүше болғаны белгісіз, бірақ 1926 жылға қарай ұйым іс жүзінде тоқтады. Гиллиган 1976 жылы 81 жасында қайтыс болды.

Ерте өмір

Гиллиган Лондонның Камбервелл ауданындағы Дания Хиллде дүниеге келген. Ол Уилли Остин Гиллиган мен Элис Элиза Кимптонның төрт баласының екіншісі болды. Оның ағалары Фрэнк пен Гарольд та жоғары деңгейде крикет ойнады. 1914 жылы ол мектептегі соққы беру және доп тастау көрсеткіштері бойынша көшбасшы болды. 1914 жылы Лордс крикет алаңында мектептер арасындағы матчқа шақырылған ол екі ойында барлығы он қақпаны құлатты және бір рет 50-ден астам ұпай жинады. Мектеп крикетінің стандарты бойынша оның жылдамдығы таң қалдырды, Суррей клубы оны 1913 және 1914 жылдардағы мектеп демалысында екінші құрамаға ойнауға шақырды; оның әкесі сол округ комитетінің мүшесі болды және Гиллиган Лондон туғанына байланысты ойнауға құқылы болды. 1914 жылы Гиллиган Кембридж университетіндегі Пемброк колледжіне қабылданды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс оның университеттегі өмірін үзіліске ұшыратты. 1915 жылдан бастап ол Францияда Ланкашир фузилерлері құрамында 11-ші батальонның капитаны болып қызмет етті. Ол ең үлкен әсерді 11-ші нөмірде соққы беру кезінде көрсетті, Суссекске қарсы 101 ұпай жинап, Джон Науманмен 65 минутта 177 ұпайлық серіктестік құрды. Маусым соңында ол округтерді ауыстырды; отбасылық байланыстары мен ағасы Гарольдтың командада болуы оны Сассекске тіркелуге итерді. Гиллиган 1920 жылы Кембридж командасындағы орнын сақтап, Оксфордқа қарсы тағы да ойын ойнады. Университет матчында ылғалды ауа-райы оның доп тастау стиліне қолайлы болмағандықтан, ол доппен тиімді болмады. Жекелей алғанда, Гиллиган үшін бұл соққы беру және доп тастау бойынша ең сәтті маусым болды; ол 916 ұпай жинап, 135 қақпаны құлатты, орташа есебі 18.75 болды. 1922 жылдың 23 желтоқсанында Англия жеңілген матчта оның тұңғыш тестілік ойыны өтті. Команда екінші ойында сәттірек болды; ол матчта алты қақпаны құлатты, ал матчтың шешуші кезеңіндегі соққысы – екінші иннингте 39 ұпай жинауы – Англияға 2:1 есебімен жеңіс сыйлады. Барлығында Гиллиган 22.37 орташа есеппен 9 тестілік қақпаны құлатты, ал барлық бірінші сыныптық ойындарда 22.03 орташа есеппен 26 қақпаны құлатты. Ол келесі екі маусымда тиімді болып шыққан доп тастау серіктестігін құрды. Оның орнына, іріктеушілер Гиллиганды 1924 жылы Оңтүстік Африкаға қарсы серияда капитан етіп тағайындады, оның осы рөлдегі таңдауына негіз болатын ойындық қабілетіне баға беру үшін. Крикет журналисі Э. В. Свантон Гиллиганның ықпалды Лорд Харристің сүйікті үміткері болғанын, бұл оның тағайындалуына көмектескен болуы мүмкін деп жазады. Гибсон сол кезде Гиллиганды «29 жастағы, тартымды, күлімсіреген тұлға» деп сипаттады. Гиллиган маусымды өте жақсы бастады. Бірінші тестіге бірнеше апта қалғанда Тейтпен бірге әлемдегі ең үздік доп тастаушылардың бірі ретінде танылды. Оңтүстік Африка командасы 83 ұпаймен жеңілгенде, ол жарақат алғаны анық болды және көп ұзамай алаңнан шығып кетті. Овалдағы Gentleman v Players матчы Лордс матчына қарағанда беделі төмен болғанымен, қатысушылар үшін маңыздырақ болмаса да, Гиллиган жарақатқа қарамастан келесі күні соққы беруді жөн көрді және 10-шы нөмірде жүз ұпай жинады. Алайда, оның капитандық шешімдері сынға ұшырады. Бірінші тестіде жеткілікті пайдаланбағандықтан, Сек Паркин Гиллиганды қатты сынаған мақала жазды, ол баспасөзде жарияланды; Паркин ешқашан Англия құрамасында ойнаған жоқ. Кейін журналистер маусымның бір кезеңінде іріктеушілер Фрэнк Маннға бірінші болып капитандыққа шақырғанын, бірақ ол шақыруды қабылдай алмағанын хабарлады.

Ойын алаңында

1924 жылы жарақат алғаннан кейін Гиллиган енді жылдам боулинг тастай алмады және 1924–25 жылғы Австралияға жасалған турда ойыншы ретінде оның ықпалы аз болды; Оның ең жақсы боулинг көрсеткіштері – төрт викетке 12 ұпай, ол ашылу матчында тіркелді, ал оның жалғыз ғасыры екінші ойында соқты. Тур аясында ол тек бір рет 50 ұпайдан асты. Гиллиганның көшбасшылық қасиеттерінің басқа да жақтары осылай сәтті болмады; оның капитаны тактикалық тұрғыдан жетілмеген. Ноблдың айтуынша, оның спорттық мінез-құлқы, жеңіліске де сыпайылық пен шаттықпен қабылдауы оны нағыз ағылшын джентльменіне және "Империя құрушыға" айналдырды. Үшінші тест матчы өте тартысты болды, бірақ Англия үш боулингшінің, соның ішінде Гиллиганның өзінің жарақаттануынан қиындыққа тап болды. Бұл жарақаттар серияның нәтижесіне әсер еткен болуы мүмкін. Австралия 11 ұпай айырмасымен жеңіске жетті, бірақ Гиллиган командасын 31 ұпайлық салмақты ойынмен жеңіске жақындатуға көмектесті. Англия төртінші тест матчын жеңіп, соғыстан бері Австралияға қарсы алғашқы жеңісін тойлады. Гибсон оның көптеген викеттерінің жақсы ойыншыларға тиесілі екенін айтады, сондай-ақ көптеген боулингшілер көп ұпай жиналған серияда нашар көрсеткіштерді көрсетті, сондықтан бұл көрсеткіш көрінетіндей нашар емес.

Саяси мәселелер

МКК турнесі Австралиядағы әлеуметтік дүрбелең аясында өтті. Австралия қоғамында коммунизмнің күшейіп бара жатқан ықпалына байланысты алаңдаушылық болды, және тарихшы Эндрю Мурдың сөзіне сәйкес, кейбір сарапшылар турне шиеленісті азайтуға көмектеседі деп үміттенді. Гиллиганның беделі мен танымалдылығы осы процеске одан әрі септігін тигізеді деп күтілді. Ұйымның басты мақсаты коммунизмге қарсы күресу болды, бірақ MI5 оның қаупін соншалықты күшті деп санады, жетекші мүшелерін бақылауға алды. Мур Гиллиган мен Тунның турнеді Австралияда байланыстар құру мүмкіндігі ретінде пайдаланғанын болжасады. Дегенмен Мур «Британдық фашистердің Австралиядағы операциялары мардымсыз болды» деп жазады және олардың маңыздылығы шамалы болды. Мур мақаланың жақсы жазылмағанын және өте убедительный еместігін айтады, бірақ сол кездегі басқа авторлар спорт, крикет, Британ империясының идеологиясы және фашизм арасындағы байланысты көрсеткенін атап өтеді. Гиллиганның турнеден кейін британдық фашистермен байланысын қанша уақыт сақтағанына, тіпті оны сақтаған-сақтамағанына қатысты ешқандай дәлел жоқ. 1926 жылға қарай ұйым бөлініп, тарихтан жоғалып кетті.

Жарақатпен шектелген

1924 жылғы жарақатының қайталануы Гиллиганның 1925 жылы крикетпен айналысуын шектеді. Көптеген ойындарда ойнап, ол 30.50 орташа есеппен 1,037 ұпай жинады, бұл оның мансабындағы ең жоғары маусымдық көрсеткіші, және 20.74 орташа есеппен 75 қақпа алды. Осының салдарынан ол Сассекс үшін кейбір крикет ойындарында қатыса алмады. Ол сол жаздағы Австралияға жасаған тур туралы «Коллинздің адамдары» атты кітап жариялады. Команда толыққанды өкілдік етпеді және сынақ матчтарында ойнамады. Бірінші сыныптық ойындарда ол үш рет 50 ұпайдан асып түсті және сирек доп тастап, турда он қақпа алды. Гиллиган күнделікті ұйымдастырудың көп бөлігін өзінің орынбасар капитаны, Рали Чичестер Констеблге жүктеді және сөз сөйлеу міндеттерін аса маңызды деп санамады. Дегенмен, оған бірнеше мәселені шешуге тура келді. Команданың бір ойыншысы, Джек Парсонс, діни себептермен жексенбі күнгі ойындарға қатысудан бас тартты; Гиллиган оны үйіне жіберумен қорқытты, бірақ ақырында ол жексенбі күні діни қызметтерге қатысу үшін ерте кету шартымен ойнауға келісті. Парсонс сондай-ақ, өзі көрген нәсілдік және әлеуметтік кемсітушілікке ашық сын айтты. Гиллиган бір кезде Калькуттадағы МКК кәсіби ойыншылары кейбір шақырулардан шеттетілген кезде араласты; ол олардың үй иелеріне, егер кәсіби ойыншылар қатыспаса, ешкім шараға келмейтінін айтты. Турдағы спорттық және әлеуметтік бағдарламалар қиын болды, сондықтан Гиллиган қонақтарды ренжітуден қауіптеніп, көптеген шараларға қатысуды жөн көрді. Ойыншылар шаршап, олардың қатарын күшейту қажет болды, соның ішінде Үндістанда жаттықтырушы болып жұмыс істеген ағылшын крикетшілері және бірнеше матчтарда МКК мүшесі және команда үшін ойнауға құқылы болған Патиала махаражасы да болды. Бұл тур бастапқыда Үндістанда тұратын еуропалықтарды крикетпен айналысуға ынталандыру үшін ұйымдастырылған. Бірақ команданы Патиала махаражасы қаржыландырғандықтан, ол тур ұйымдастырушылары көздеген еуропалық командалармен емес, үнді командаларымен ойнады. Гиллиган көптеген ағылшыздан айырмашылығы, үнді командаларымен ойнауға қуанды және үндістерді өздерінің крикетін ұйымдастыруға белсенді түрде шақырды, оны ақ ағылшыздарға қалдырудың орнына. Крикет жазушысы Михир Боздың айтуынша, Гиллиган басқалардан айырмашылығы, «үндістермен толық теңдік қағидасы бойынша кездесті». Ол үндістерді өздерінің крикет кеңесін құруға ынталандырды және Үндістанның сынақ ойындарына қатысуы үшін Лордтың билігімен жағдай жасауға уәде берді. Ол солай істеді, ал 1929 жылы Үндістан Императорлық крикет конференциясына мүше болды. Гарольд сондай-ақ, Гиллиган ауруына байланысты бас тартқан кезде 1929-30 жылдардың қысында Жаңа Зеландияға саяхат жасаған МКК командасының капитаны болды.

Стил және техника

Карьерасының шарықталу нүктесінде Гиллиган жылдам боулер болған. Ол қолын өте төмен ұстап ойнайтын, бірақ өте дәл болатын; оның әдеттегі стратегиясы – қақпаларды нысанаға алу немесе батсмендерді допты соқаға тигізіп, ұстауға мәжбүр ету еді. Wisden некрологында айтылғандай, ол "қысқадан лақтыруды өте үлкен күнә санаған". Wisden некрологында былай делінген: "Екі-үш маусым бойы алаңдағы тәртібіне және шабуылдаушы крикетке берілгендігімен, сондай-ақ өзінің тамаша үлгісімен ол Сассексті ешқандай есімді командадан Англиядағы ең танымал командалардың біріне айналдырды". Перси Фендер Гиллиганның Сассекс істерінде команданың кәсіби ойыншыларына бұрынғыдан гөрі көп сөз айтуға рұқсат бергенін сендірді. Фендер Гиллиганның командалары оның басшылығымен ойнағанды ұнатқанын және ол округтік крикеттегі ең танымал капитанның бірі болғанын жазды. Свантон "Гиллиган – достық мінезді, баршаға жақын адам еді, және спорт әлемінде ол ешқашан жау жасамаған деп ойлау қиын" деп жазды.

Жеке өмір

Гиллиган 1921 жылы сәуір айында алғашқы әйелі Сесилия Мэри Мэтьюсқа үйленді. 1934 жылы ол қайтадан үйленді; екінші әйелімен, Катарин Маргарет Фокспен, шаңғы тебу саяхатында танысты. Ол алғашқы радио крикет комментаторларының бірі болды. 1955 жылы Англия жеңген 1954–1955 жылғы «Пепел» сериясы туралы «The Urn Returns» атты кітап жазды. Англияда ол «Ньюс Хроникл» газетіне крикет туралы мақалалар жазды. Крикет мансабы аяқталғаннан кейін Гиллиган Сассекс клубымен байланысын сақтап қалды, кейіннен ол құрметті өмірлік мүшесі аталды. Ол округтің төрағасы, меценаты және президенті болып қызмет етті, сондай-ақ аймақтағы көптеген жергілікті клубтарға көмектесті. Гиллиган, МКК президенті ретінде, Оңтүстік Африка премьер-министрі Б. Ж. Ворстердің алдағы турне Д’Оливейра таңдалса тоқтатылатындығы туралы ашық қорқытуды жазған жеке хатты көргендіктен бұл туралы хабардар болды. Алайда, ол және хатты көрген Г.О.Б. Аллен мен Билли Гриффит, тиісінше МКК қазынашысы және хатшысы, бұл ақпаратты өздеріне қалдырды. Англиялық іріктеушілер команданы таңдау үшін жиналғанда, Гиллиган, Аллен және Гриффит МКК атынан қатысты. Бірақ Д’Оливейраның өмірбаяуын жазған Питер Оборн Алленнің кездесуде әлдеқайда ықпалды болғанын айтады. Ол Гиллиганның оқиғаға қатысы туралы былай деп жазады: «Гиллиганның ұятты өткеніне тым мән беру қате болар еді. Президенттер бір жылға ғана тағайындалатындықтан, Гриффит пен Алленнің тұрақты МКК хатшылығына өзінің жеке басын таңдыра алатын өте күшті президент болуы керек еді, ал Гиллиган күшті президент емес еді». Бастапқыда Д’Оливейра командаға алынбады, бірақ ойыншы жарақат алғаннан кейін, іріктеушілер оны алмастырушы ретінде қосты; Оңтүстік Африка үкіметі Д’Оливейраның қатысуына тыйым салды, ал МКК турды тоқтатты. 1971 жылы Хов крикет алаңында Гиллиганның есімімен аталған трибуна ашылды. Гиллиган 1976 жылы 5 қыркүйекте 81 жасында Суссекс округінің Пулборо қаласында қайтыс болды.