Қарды тазартатын құралдар және технологиялар

Кіріспе

Қарды тазартатын құрылғы
шаңғымен бұрылу

Қар тазалау машинасы (сондай-ақ қар жинағыш, қар тазартқыш немесе қар тазалау машинасы) – көлік құралына орнатылатын, көбінесе көлік жолдары үшін қолданылатын сыртқы беттерден қар мен мұзды тазартатын құрылғы. Бұл термин көбінесе мұндай құрылғылармен жабдықталған көліктерді атау үшін қолданылса да, олар негізінен қысқы қызмет көліктері деп аталады, әсіресе жыл сайын көп қар жауатын аймақтарда немесе әуежай сияқты арнайы орталарда. Кейде жүк көліктері мен фронтальды жүк тиегіштер осы мақсат үшін қосымша жабдықтармен жабдықталады. Қар жиі жаумайтын аймақтарда көшелерден жиналған қар мен мұзды тазалау үшін бульдозерлер қолданылуы мүмкін. Қар тазалау машиналарын теміржол вагондарына немесе локомотивтерге орнатып, теміржол жолдарын тазартады.

Қолданылуы

Қар тазалау машинасы қарды бір жаққа итеріп, беттен тазалау үшін пышақ қолданады. Қазіргі заманғы машиналары жұмысты жеңілдету және жолда қалуға көмектесетін технологияларды қамтиды. Оларға GPS қабылдағыштары, проекциялық дисплейлер және инфрақызыл камералар жатады. Солтүстік Америкадағы ірі әуежайларда көбінесе үлкен, арнайы жасалған қар тазалау машиналары қолданылады. Бұл машиналары үлкен пышақтарымен және айналмалы сыпырғыш щеткасымен (кейде реактивтік пышақ деп аталады) және машинаның арт жағындағы желдеткіштерімен жабдықталған. Канада мен АҚШ-та тротуарлар мен тар жолдарда көбінесе кішкентай тракторлы қар тазалау машиналары (тізбекті немесе дөңгелекті) қолданылады. Қар белгілі бір биіктікке жеткен кезде, қар тазалау операторлары негізгі бағыттарды (қар маршруттары деп белгіленген) бірінші болып тазалайды, кейде оларды тек жедел жәрдем көліктері үшін пайдалануға рұқсат етіледі. Тұрғын және қалалық аймақтарда көлік құралдарына шаңсорғыштар орнатылуы мүмкін, олар жол кескіштері сияқты принциптер бойынша жұмыс істейді, бірақ жол тазалау құралдарын тасымалдаумен бірге үлкен салмақ пен жылдамдыққа мүмкіндік береді. Жаңа технология бірнеше бөлінген тас жолдарды бір мезгілде тазарта алатын буынттық қар тазалау жүйелерін пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл технологияны Канададағы Альберта, Британдық Колумбиясы, Нью-Брансуик, Онтарио және Квебек провинциялары, сондай-ақ АҚШ-тағы 21 штат (Колорадо, Коннектикут, Делавэр, Индиана, Канзас, Мэн, Мэриленд, Массачусетс, Мичиган, Миннесота, Миссури, Монтана, Нью-Гэмпшир, Нью-Йорк, Солтүстік Дакота, Огайо, Орегон, Пенсильвания, Теннесси, Юта және Висконсин) қабылдады.

Тарих

Алғашқы қар жинағыштар атпен тартылған, ағаштан жасалған үшбұрышты пышақтар болды. Оксфорд ағылшын сөздігіндегі ең ерте кездесу 1792 жылы Нью-Гэмпширді сипаттағанда жазылған: "Қар жолдарды жапқанда, кейбір жерлерде оларды "қар жинағыш" деп аталатын құралмен ашады. Ол үшбұрышты пішіндес тақтайлардан жасалған, екі жағында қарды екі бағытта шығаруға арналған екі тақтайшасы бар. Теміржол және кейіннен автомобиль пайда болғаннан кейін, көптеген өнертапқыштар қолданыстағы қар жинағыштарды жақсартуға кірісті. АҚШ-та "қар тазалағыш" 1840 жылдары теміржолдар үшін патенттелген. Моторлық құралдармен пайдалануға арналған алғашқы қар жинағыш 1913 жылы жасалған. Оны Кеннет-сквердегі Good Roads Machinery компаниясы шығарған, және Нью-Йорк қалалық көше тазалау бюросының инженерлері белгілеген қатаң талаптарға сәйкес жасалған. Сондықтан Good Roads компаниясы заманауи қар жинағыштың бастаушысы деп ресми емес түрде есептеледі, бірақ олардың атпен тартылған болат пышақты жол тегістегіштері компания 1878 жылы American Road Machinery деген атпен құрылғаннан бастап жолдарды қардан тазарту үшін қолданылған. Good Roads 1889 жылы төрт дөңгелекті алғашқы тегістегішке патент алды, осылайша ол АҚШ-та патенттелген алғашқы тартқыш тегістеу құралы болды. Көптеген ерте қар жинағыш өндірушілерден айырмашылығы, Good Roads бүгінде Солтүстік Каролина штатының Данн қаласында орналасқан Good Roads Godwin деген атпен қар жинау жабдықтарын өндіруді жалғастыруда. 1920 жылдардың басында Good Roads компаниясы "American City" журналында "АҚШ-та қолданылатын әр төрт қар жинағыштың үшеуі – Good Roads Champions" деп жарнамалаған. 1920 жылдардың ортасына қарай Good Roads компаниясы әртүрлі пішіндегі және өлшемдегі қар жинағыштарды өндірді. Басқа қар жинағыш өндірушілер де осылай істеді, өйткені моторлық жинағыштар қарды жоюдың басқа әдістерінен тиімдірек екені дәлелденді. Карл Фринк (Клейтон, Нью-Йорк, АҚШ) жүк көліктеріне орнатылатын қар жинағыштарды жасаған алғашқы өндірушілердің бірі болды. Оның компаниясы, Frink Snowplows, қазір Frink America, кейбір мәліметтер бойынша 1920 жылы құрылған. 1919 жылдың қысында Карл Х. Фринк, Клейтондағы (Нью-Йорк) дөңгелек және машина жасау шеберханасының иесі, Фред И. Дейлидің Клейтоннан Уотертаунға дейінгі автобус бағыты үшін болат V-пышақты қар жинағышпен автобусты жасап, жабдықтады. 1920 жылы Фринк Ф. В. Карпентердің Black River Bus Lines үшін Linn жартылай гусеницалық көлігін қар жинағыш және бүйірлік пышақтармен жабдықтады және қар жинау бизнесін бастады. Linn Co. дереу жартылай гусеницалық көліктерін қар жинағыштармен жабдықтауға кірісті және олардың жоғары тарту қабілетін жақсы насихаттады; олар 30-шы жылдарға дейін шығыс нарығында үстемдік құрды, одан кейін жартылай гусеницалық көліктерді әлдеқайда жылдам төрт дөңгелекті жүк көліктері ығыстырды. 1923 жылы норвегиялық Ханс және Эвен Оверасен ағайындар көліктерге арналған қар жинағыш жасады. Бұл жолдар, теміржолдар және әуежайлар үшін қар тазалау жабдықтарының дәстүрін қалыптастырды, сондай-ақ Øveraasen Snow Removal Systems компаниясының негізін салды. Бүгінде қар жинағыштарды әлемнің көптеген компаниялары шығарады және олар қызметтік жүк көліктері, пикаптар, SUV және ATV сияқты әртүрлі көліктер үшін қол жетімді. Олар модельге сәйкес немесе әмбебап жиынтықтарды пайдаланып орнатылады және көлік құралының рамасына берік байланыстыруды қамтамасыз ету үшін бекітіледі. Қолмен, электрмен және гидравликалық түрде жұмыс істейтін қар жинағыштар бар. Барлық қажетті монтаждау жиынтығы әдетте жинағышпен бірге келеді. Қар жинағыш пышақтары көлік түріне байланысты әртүрлі өлшемде болады. Қызметтік жүк көліктері әдетте және одан да үлкен өлшемдегі пышақтарды пайдаланады. Пикаптар мен толық көлемді SUV-тер үшін ең көп қолданылатын пышақ өлшемі Кішірек ATV қар жинағыш пышақтары кең.

The first snow plows were horse drawn wedge plows made of wood. The earliest reference found by the Oxford English Dictionary was written in 1792 in a description of New Hampshire:
When a deep snow has obstructed the roads, they are in some places opened by an instrument called a snow plough. It is made of planks, in a triangular form, with two side boards to turn the snow out on either hand. With the advent of rail travel and later, the automobile, a number of inventors set about to improve existing snow plows. In the US, the "snow clearer" is said to have been patented as early as the 1840s, for railways. The first snow plow ever built specifically for use with motor equipment was in 1913. It was manufactured by Good Roads Machinery in Kennett Square, PA. and was designed to meet the exacting requirements outlined by engineers of the New York City Street Cleaning Bureau. Good Roads is therefore unofficially credited as the originator of the modern snow plow, though their horse drawn steel blade road graders were used to clear roads of snow as early as the company's founding in 1878 under their original name American Road Machinery. Good Roads patented the first four wheel grader in 1889 thus making it the first pull grading apparatus patented in the United States. Unlike most early snow plow manufacturers, Good Roads continues to manufacture snow removal equipment today under the name Good Roads Godwin, now located in Dunn, North Carolina. In the early 1920s Good Roads often advertised in The American City magazine that " three out of every four snow plows in use throughout the whole United States are Good Roads Champions." By the mid 1920s Good Roads was manufacturing snow plows of various shapes and sizes for use on a wide variety of motorized equipment. Other snow plow manufactures began to follow suit as motorized plows were proven more efficient than other methods of snow removal. Carl Frink of Clayton, New York, USA was also an early manufacturer of truck mounted snowplows. His company, Frink Snowplows, now Frink America, was founded by some accounts as early as 1920. For the winter of 1919, Carl H. Frink, owner of a tire and machine shop in Clayton (New York), manufactured and equipped a bus with a steel V blade snowplow for Fred I. Dailey's Clayton to Watertown bus line. In 1920, Frink equipped a Linn halftrack with a snowplow and side blades for F. W. Carpenter's Black River Bus Lines and started his snowplow business. The Linn Co. immediately started to equip their halftracks with snowplow and heavily promoted their superior traction; they dominated the eastern market until the 30s when the halftracks were supplanted by the much faster four wheel drive trucks. In 1923, the brothers Hans and Even Øveraasen of Norway constructed an early snowplow for use on cars. This proved to be the start of a tradition in snow clearing equipment for roads, railways and airports, as well as the foundation of the company Øveraasen Snow Removal Systems. Today snow plows are produced by numerous companies around the world and available for different kinds of vehicles such as service trucks, pickup trucks, SUVs and ATVs. They are installed using model specific or universal hardware and mount to the frame of the vehicle to ensure durable connection. There are manual, power and hydraulic operating snow plows. All necessary mounting hardware usually comes in set with a plow. Snow plow blades are available in various sizes depending on a vehicle type. Service trucks usually use a blade sized and more. Common blade size for pickup trucks and full size SUVs is Smaller ATV snow plow blades are wide.

Темір жол қар тазалағыш машиналары

Көптеген елдерде теміржол локомотивтерінде, ұшқыштар ретінде қызмет ететін, доңғалақтарына тұрақты бекітілген кішкентай қар жинағыштары бар. Кейбіреулерінде қар жинағыш, буферлік сәуледен төменгі кедергі қорғағыштың бөлігін құрайды. Бұрандалы бекіткіштер де бар, олар буферлік сәулеге немесе алдыңғы байланыс құрылғысына бекітіледі. Дегенмен, көбінесе арнайы салынған емес, қайта жаңартылған, ірі қар жинағыштар кездеседі. Бу локомотивтерінің тендерлері, үлкен дизель локомотивтерінің доңғалақтары және түрлі жүк вагондары пайдаланылған, қар жинағыш корпусы бастапқы рамаға орнатылған. Олар бір жақты, ішкі жағында стандартты байланыс құрылғысымен жабдықталған. Канадада қар көп түсетін аймақтарда (әсіресе Батыс Канада, Ньюфаундленд және Солтүстік Онтариода) арнайы жасалған қар жинағыш вагондары қолданылады (қар жинағыштың үстінде және артында куполы бар вагон негізінде). Бұл вагондар АҚШ-тағы Рассел қар жинағышының ықпалымен жасалған және 1880 жылдары Канадада қолданылған. Рассел типтес жинағыштардың көпшілігі кішкентай, тапсырыс бойынша жасалған рельс жинағыштарына немесе хоппер вагондарына немесе локомотивтерге бекітілген қар жинағыштарына алмастырылған. Жұмыс кезінде бір немесе екі локомотив қар жинағыштары екі басында орнатылып жүруі мүмкін. Бұл қар тазалау пойзының тұрып қалған жағдайда жылдам бағытын өзгертуіне мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бір локомотив доңғалақты жинағыштармен жарық қозғалтқыш ретінде өздігінен жүре алады. Via Rail және басқа теміржолдар локомотивтерінің алдыңғы ұшқыштарына қар жинағыштарын біріктіріп, қардың жұқа қабаттарын тазартуда. Өздігінен жүретін, рельсте жүретін болат және резеңке дөңгелекті машиналар теміржол жолдарынан қарды алып тастай алады. Pettibone Speed Swing жүк тиегіш және оған ұқсас машиналар, дөңгелектерімен немесе дөңгелексіз, үлкен сыйымдылығы бар қар қағанымен немесе жолды тазартуға арналған кенелі жинағышпен жабдықталуы мүмкін. Балласт реттегіштері – жолды бекітетін сынық тас балластың пішінін түзетуге арналған машиналар, оларды өзгертусіз немесе арнайы жасалған қар жинағыштарымен, үрлегіштермен және қанаттарымен жабдықтауға болады, осылайша жол бойындағы қарды тазалауға болады. Локомотивпен қозғалтылатын Иордан каналы жасағыш/таратушылары АҚШ-та бұрынғы Висконсин орталық теміржолындағы тым терең қарды аралау үшін кейде қолданылады. Бұл машиналар үлкен бас жинағыштармен және гидравликалық немесе пневматикалық буылмалы қанаттармен жабдықталған, олар қарды жолдан алысқа, кейде жақын жолдан да асырып, аулалар мен тұрақтардан қарды тазартуды жеңілдетеді. Бұл машиналар жөндеу жұмыстары кезінде жолдарды жасап, еріген материалдарды тазалай алады. Рассел жинағыштары әлі де кейбір жерлерде қолданылуда, олардың үлкен алдыңғы кенелі жинағыштары және қысқа шарнылы пневматикалық қанаттары тек қарды аралауға жарамды.

In many countries, railway locomotives have small snowplows permanently attached to their bogies, which also serve as pilots. With others, the snowplow forms part of the obstacle deflector below the bufferbeam. Bolt on versions also exist, and these attach to the bufferbeam or front coupler. However, larger snowplows exist, which tend to be conversions rather than purpose built vehicles. Steam locomotive tenders, large diesel locomotive bogies and various freight vehicles have been used, with the snowplow body mounted on the original frames. They are one ended, with conventional coupling equipment on the inner end. In Canada purpose built snowplow cars (based on a box car with a cupola above and behind the blade) are in use in areas where significant snow falls (especially in Western Canada, Newfoundland and Northern Ontario). These cars were influenced by the Russell Plow from the United States and used in Canada in the 1880s. Most of the Russell type plows have been retired for smaller custom built railplow or snow blades attached to hopper cars or locomotives. Conventional operation may see one or two locomotives running together with a snowplow at either end. This enables a snow clearance train to reverse direction quickly if it gets stuck. Alternatively, a single locomotive with bogie plows can act as a self propelled snowplow by running light engine. Via Rail, among other railways, has integrated plow blades with the front pilots of their locomotive fleet to clear thinner accumulations of snow as trains run. Self propelled on track steel and rubber tired hy rail equipment can remove snow from railroad tracks. The Pettibone Speed Swing loader and similar machines, both with and without hyrail wheels, can be fitted with a large capacity snow bucket or a wedge plow to clear the tracks. Ballast regulators, machines designed to shape the profile of the crushed stone ballast that anchors the track in place, can be used without modification or refitted with purpose built snow blades, blowers and wings to clear snow from the right of way. Locomotive propelled Jordan ditcher/spreaders are still sometimes used to plow especially deep snow in the US on the former Wisconsin Central railroad. These machines carry large main plows and hydraulic or air powered articulating wings to push snow far from the tracks, sometimes past the next adjacent track, to facilitate clearing snow from yards and sidings. These machines can create ditches and plow the tracks clear of loose material during maintenance operations. Russell plows are still in service at some locations, with large front wedge plows and shorter hinged air powered wings suitable only for plowing snow.