Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Degel HaTorah (דגל התורה) – Израильдегі ашкеназдық хареди саяси партиясы. Өмір сүруінің көп бөлігінде Agudat Yisrael партиясымен одақтасып, Біріккен Тора Иудаизмі (United Torah Judaism) деген атпен белгілі болды.
Degel HaTorah (דגל התורה) is an Ashkenazi Haredi political party in Israel. For much of its existence, it has been allied with Agudat Yisrael, under the name United Torah Judaism.
Тарих
Degel HaTorah 1988 жылы Agudat Israel-ден бөлініп құрылды. Рабби Елазар Шахтың оны құруының себебі Agudat Yisrael ішіндегі хасид раббилерімен келіспеушіліктер мен саяси даулар болды. 1988 жылғы сайлауда партия екі орын жеңіп алды, оларды Авраам Равиц және Моше Гафни иеленді, содан кейін Ицхак Шамирдің коалициялық үкіметіне қосылды. 1992 жылғы сайлауға партия Agudat Yisrael партиясымен бірігіп, "Біріккен Тора Иудаизмі" деген атпен түсті. Партия 1996 жылғы сайлауға дейін екіге бөлінгенімен, сайлау кезінде қайта бірікті. Бұл жағдай 1999, 2006 және 2009 жылғы сайлауларда да қайталанды. Қазіргі таңда (2022 жыл), партияда үш депутат (Біріккен Тора Иудаизмін ұсынатын жеті депутаттың ішінде): Моше Гафни, Ури Маклев және Я'аков Ашер.
Degel HaTorah was founded in 1988, as a splinter from Agudat Israel. Its establishment by Rabbi Elazar Shach was due to ongoing policy disputes with the Hasidic rabbis within Agudat Yisrael. In the 1988 elections, the party won two seats, taken by Avraham Ravitz and Moshe Gafni, and joined Yitzhak Shamir's coalition government. For the 1992 elections, the party allied itself with Agudat Yisrael, under the name United Torah Judaism. Although the party split shortly before the 1996 elections, they re united for the elections. This was repeated for the 1999, 2006, and 2009 elections. Currently (2022), the party has three MKs (of the seven representing United Torah Judaism): Moshe Gafni, Uri Maklev, and Ya'akov Asher.
Идеология
Дегель Хатора хасидтік емес харедимдердің "литвалық қанатын" (митнагдим деп аталады) көрсетеді, Агудат Исраел партиясынан, оның үстемдігін хасидтік ағымдар құрайды. Кейде партиялар бір-бірімен бәсекелеседі, ал кейде «Біріккен Тора Иудаизмі» (БТИ) (иврит тілінде – Яхадут ХаТора) саяси альянсында бірігеді. Иерусалимде бұл 1989 жылғы келісімге қарсы ұзақ жылдар бойы созылған дауға негізделген, оны Дегель Хатораның сол кездегі рухани жетекшісі, раббин Елазар Шах, Бней Брактағы танымал Поневеж ешивасының құрметті Рош ешивасы, және Агудат Исраелдің рухани жетекшісі, Гурдың Пней Менахем раввині Пинхас Менахем Альтер жасаған. Келісімде, сол кездегі демографиялық көрсеткіштерге сүйене отырып, UTJ біріккен кезде Агуда орындардың 60%-ын, ал Дегель 40%-ын алатыны айтылған. Бұл келісім алғаш рет 2016 жылдың мамырында сынға ұшырады, осы кезде Дегельдің Кнессеттегі жетекшісі Моше Гафни, сол кездегі Білім министрінің орынбасары Меир Поруштың Кнессеттен кетуін талап етті, бұл UTJ-ның 6 орынының 3-ін Дегельге беру үшін жасалды. Поруш 2015 жылғы «Норвегия заңы» бойынша министрлік лауазымын сақтап қалды. 2018 жылы Дегель Агудамен 50:50 келісімге келді, Агуда өкілі партия төрағасы болды. Дегель Хатораның раввиндік сарапшысы («посек») 2012 жылы қайтыс болғанға дейін Иерусалимнің жүз жастағы раввині Йосеф Шалом Елиашив болды. Раввин Елиашив Дегель Хатораның Моец Гедолей ХаТора («Тора ғалымдары кеңесі») төрағаларының бірі болды. Раввин Елиашивтің қайтысынан кейін партияны раббин Ахарон Иуда Лейб Штейнман басқарды, одан кейін раббин Хаим Каниевский және раббин Гершон Эдельштейн басқарды.
Degel HaTorah represents the "Lithuanian wing" of the non Hasidic Haredim (known as "Mitnagdim"), as opposed to the Hasidic dominated Agudat Yisrael party. Sometimes, the parties compete against each other; at other times, they join forces within a political alliance called United Torah Judaism (UTJ) (Yahadut HaTorah in Hebrew). In Jerusalem, it was based on a long standing argument against a 1989 agreement between Degel HaTorah's then spiritual leader Rabbi Elazar Shach, the venerated Rosh yeshiva of the famed Ponevezh Yeshiva in Bnei Brak, and the spiritual leader of Agudat Yisrael, the Pnei Menachem of Gur, Rabbi Pinchas Menachem Alter. The deal, based on the demographics of the time, stated that when UTJ would join forces, Aguda would receive 60% of the seats, and Degel 40%. This agreement was first contested in May 2016, when Degel's Knesset leader Moshe Gafni demanded that then Deputy Education Minister Meir Porush resign from the Knesset, in order to give Degel 3 out of the 6 seats held by UTJ. Porush was able to keep his ministerial position under the 2015 so called Norwegian Law. In 2018, Degel reached a 50 50 agreement with Aguda, with an Aguda representative as the Chairman of the party. Degel HaTorah's rabbinical arbiter ("posek") was, until his death in 2012, centenarian Rabbi Yosef Shalom Eliashiv of Jerusalem. Rabbi Eliashiv served as one of two Chairmen of Degel HaTorah's Moetzes Gedolei HaTorah ("Council of Torah Sages"). After Rabbi Eliyashiv's death, Rabbi Aharon Yehuda Leib Shteinman led the party; after him, by Rabbi Chaim Kanievsky and Rabbi Gershon Edelstein.
Сайлау нәтижелері
Сайлау жетекшісіДауыс саны%Орын+/–Үкімет1988Авраам Равиц34 2791,50 (#13)Жаңа1992Біріккен Тора Иудаизмінің бөлігі119961199920032006Моше Гафни2009201312015Сәуір 20191 қыркүйек 2019120201202120221
ElectionLeaderVotes%Seats+/–Government1988Avraham Ravitz34,2791.50 (#13)New1992Part of United Torah Judasim 11996 1199920032006 Moshe Gafni20092013 12015Apr 2019 1 Sep 2019 1 2020 120212022 1