Кіріспе

Уэльстік суретші және дизайнер сэр Фрэнк Уильям Брангвин (12 мамыр 1867 – 11 маусым 1956) – Уэльстік суретші, кескінші, акварелист, графикашы, иллюстратор және дизайнер. Брангвин көркемөнердің алуан салаларында жұмыс істеді. Ол суреттер мен эскиздермен қатар, боялған әйнек, жиһаз, керамика, шыны ыдыстар, мозаика, ғимараттар мен интерьерлерді жасады, литографиямен және ағашқа ою жасаумен айналысты, сондай-ақ кітаптарды иллюстрациялады. Өмірі бойы Брангвин 12 000-нан астам туынды жасаған деп есептеледі. Оның қабырға суреттеріне жасаған тапсырыстарының ауданы өте кең болды, ол 1000-нан астам майлы бояу, 660-тан астам аралас техникадағы жұмыс (акварельдер, гуашь), 500-ден астам гравюра, шамамен 400 ағаш ою және ағаш кескішпен жасалған туынды, 280 литография, 40 сәулет және интерьер дизайны, 230 жиһаз дизайны және 20 боялған әйнек панель мен терезе жасады. Брангвин көркемдік білім алды, мүмкін, әкесінен, кейін Артур Хейгейт Макмурдодан және Уильям Моррис шеберханасында, бірақ ол негізінен формалды білімі жоқ, өзіндік оқыту арқылы дамыған суретші болды. 17 жасында оның бір суреті Корольдік академияның жазғы көрмесіне қабылданғанда, суретші болуға деген ниеті нығайды. Бастапқыда ол теңіз және теңіздегі өмір туралы дәстүрлі тақырыптарды бейнеледі. 1890 жылы салған «Теңіздегі жерлеу рәсімі» 1891 жылғы Париж салонында үшінші дәрежелі медаль жеңіп алды. Брангвиннің атымен шыққан қабырға суреттері, және өмірінде ол шынымен де әйгілі болды, жарқын түстерге боялған және өсімдіктер мен жануарлардың көптеген егжей-тегжейлі бейнелерімен толы болды, бірақ өмірінің соңғы жылдарында олар көбірек тегістелді және сәнділігінен айырылды.

Ерте өмір және мансап

Франк Брангвин Бельгияның Брюгге қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Уильям Кертис Брангвин, Бельгияның Сент-Томас және Сент-Лука гильдиясы ұйымдастырған шіркеуді жобалау конкурсында жеңіске жеткен соң көшіп келді. Оның есімі Гвийом Франсуа деп тіркелген. Брюггеде әкесі бірнеше қызметкері бар үлкен шеберхана ұстап, көптеген азаматтық жобалармен қатар шіркеуді де жобалады. Уильям Кертис Брангвин Букингемширде Уэльс отбасында дүниеге келген және Бреконнан келген Элеонора Гриффитске үйленген. 1874 жылы отбасы Ұлыбританияға оралды, онда Уильям Кертис Брангвин сәтті дизайн бюросын құрды. Фрэнк Брангвин Вестминстер қалалық мектебінде оқыды, бірақ әкесінің шеберханасында жұмыс істеу немесе Оңтүстік Кенсингтон мұражайында сурет салу үшін сабақтан жиі қашып отырды. Мұражайда танысқан адамдарының арасында Артур Хейгейт Макмурдо болды, ол арқылы Уильям Морриспен шәкірттікке түсті, алдымен шырақтаушы болып жұмыс істеп, кейін кестелеу және обой жасаумен айналысты. Көп ұзамай Брангвин осы оңтүстік елдердің жарығы мен жарқын түстеріне қызығушылық танытты, дәл сол кезде Шығыстану көп суретшілер үшін танымал тақырыпқа айналды. Ол көптеген суреттер мен эскиздер жасады, әсіресе 1893 жылы барып көрген Испания, Египет, Түркия және Марокко елдерінен. Бұл оның палитрасын ашық түстерге бояды, бұл өзгеріс бастапқыда сыншылар тарапынан қолдау таппады, бірақ оның халықаралық беделін нығайтуға көмектесті. 1895 жылы француз үкіметі оның "Мароккодағы базар" картинасын сатып алды. 1895 жылы париждік өнер саудагері Зигфрид Бинг Брангвинге өзінің "L'Art Nouveau" галереясының сыртқы бөлігін безендіруді тапсырды және оны жаңа салаларға баулыды: фрескалар, гобелендер, кілем дизайндары, плакаттар және Луи Комфорт Тиффани жасаған боялған шыныға арналған эскиздер. 1896 жылы ол Эдвард Уильям Лейннің "Мың бір түнді" аудармасының алты томдық қайта басылымын суреттеді. 1917 жылы ол жапон суретшісі Урушибара Мокучумен бірлесіп ағаштан ойылған суреттер сериясын жасады. Оның қатал, бірақ сәнді дизайны үшін континенттік және американдық сыншылар оны көрнекті суретші деп мойындады, ал британдық сыншылар оны қалай бағалауға болатынын білмей қалды. Жапон өнерінің туындыларын жинау арқылы ол жапон өнеркәсіпшісі Кодзиро Мацутакамен достық қарым-қатынас орнатты, ол оның демеушісіне айналды. Брангвин Эллен Кейт Честерфилдпен махаббатқа түсті, олардың ұлы Джеймс Баррон Честерфилд Брангвин 1885 жылы Корнуоллдың Мевагисси қаласында дүниеге келді. Кейін Джеймс 1909 жылы Австралияға көшіп, алдымен Квинсленд штатының Таунсвилл қаласындағы фермада жұмыс істеді, содан кейін Брисбенге көшті. 1896 жылы Брангвин медбике Люси Рейге үйленді, ол 1924 жылы қайтыс болды. Олардың балалары болмады. Ол 1900 жылдан 1937/38 жылға дейін Лондонның Хамерсмит ауданындағы Королева Каролина көшесі, 51 нөмірдегі Temple Lodge үйін жалға алды және 1918 жылы Сассекс штатындағы Дитчлингте The Jointure үйін сатып алды.

Қабырғалық комиссиялар

Брангвинге өзінің досы суретші Роберт Хоторн Китсон 1902-1905 жылдары салынған Сицилиядағы Таорминадағы үйі – Каса Кусенидің асханасын жобалауды тапсырды. Брангвин асхананың жиһаздары, қаптамасы, бөлшектері және қабырғалық суреттері үшін жауапты болды. Бүгінде бұл үй мұражай болып сақталған. 1908 жылы Брангвинге Лидстегі Сент-Эйдан шіркеуінің апсидасын бояуға тапсырыс берілді, бірақ ауаның ластануы бояуға зиян келтіретіні анықталған соң, ол шыны мозаикада жұмыс істеуге келісті. Мозаика (Русттың шыны мозаикасын қолданып) 1916 жылы аяқталды. Ол апсиданың барлық қабырғасын жабады және Сент-Эйданның өмірін бейнелейді. Басқа тапсырыстардың ішінде Лондондағы Скиннерлер компаниясының Ұлы залына (1901–1912), Лондондағы Корольдік биржаға (1906), Сан-Францискодағы Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесіне (1915) (қазір Сан-Францискодағы Гербст театрында, Veteran's Building Auditorium-да), Огайо штатының Кливленд қаласындағы Куяхога округі соты үшін Лунетка (1911–1915), Манитоба заң шығарушы ғимараты, Виннипег (1918–1921), Христ ауруханасы мектебінің капелласы, Хоршам (1912–1923) және Миссури штатының Капитолиясы, Джефферсон Сити (1915–1925) кіретін. Диего Ривера мен Жозеп Мария Сертпен бірге Джон Д. Рокфеллер кенже оны Нью-Йорктегі RCA ғимаратының дәліздерін (1930–1934) қабырғалық суреттермен безендіруге таңдады. Алғашқыда Нортгемптонширдегі Хортон Хаустан алынған үлкен қабырғалық суреттер тізбегі Дунединдегі қоғамдық өнер галереясында (Дунедин, Жаңа Зеландия) және Веллингтондағы Жаңа Зеландияның Те Папа Тонгарева мұражайында сақтаулы. Сонымен қатар, ол Канадалық Тынық мұхиты лайнері RMS Empress of Britain-ның бірінші сыныпты асханасын безендіруге де шақырылды (1930–1931).

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Брангвиннің «Canon Street Station» атты гравюрасын 1911 жылы Йоркшир симфониялық оркестрінің негізін қалаушы Р. Ноэль Миддлтон Лидс көркемсурет галереясында ұсынды. Брангвиннің шәкірті Джордж Грэм, Йоркшир суретшілер қоғамының президенті, оның туындылары Миддлтонның ұлы Питерге мұра болып өтті. Брангвин Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 80-нен астам плакат дизайнын жасаса да, ол ресми соғыс суретшісі болған жоқ. Ол осы плакаттардың көп бөлігін Қызыл Крест, Бельгия және одақтас көмек лигасы, Соқырлар үшін Ұлттық Корольдік институты және француз жетімханасын қолдаған американдық қайырымдылық ұйымы L'Orphelinat des Armees сияқты қайырымдылық ұйымдарына сыйлады. 1917 жылы Брангвин Ақпарат министрлігінің «Британияның күш-жігері мен идеалдары» жинағы үшін «Теңізшілер дайындау» деген атпен алты литография және «Теңіз бостандығы» атты бір сурет жасады. Бұл суреттер Ұлыбританияда және шетелде көрмеленді, сондай-ақ соғысқа қаржы жинау мақсатында баспа түрінде сатылды. Брангвин соғыс бойында қаһарлы шайқастар болған Остенд қаласына жақын Диксмуйдедегі (Диксмуде) ағылшын комитетінің төрағасы болды. Қаланың қайта құрылуына көмектесу үшін Брангвин «Диксмуд трагедиясы» тақырыбында ағаштан ойылған кескіндер сериясын қалаға сыйға тартты. Соғыс кезінде Брангвин Бельгияға қарсы жасалған қиянаттарды және елдің бастан өткерген азаптарын көрсететін бірнеше үгіт-насихат суреттерін жасады. Бірақ, паннолардың бесеуі Лордтардың бекітуі үшін Корольдік галереяда көрсетілгеннен кейін, пэрлер оларды қабылдаудан бас тартты, себебі олар бұл орын үшін «тынышсыз және әлде де көп түсті» болды. 1934 жылы 16 панно Суонси кеңесімен сатып алынды және қазір Суонсидегі Брангвин залында сақталуда.

Кейінгі өмірі

Лордтардың Панельдерді қабылдамауы Брангуинде ұзаққа созылған депрессия тудырды. Ол көбірек пессимист болып, гипохондрикке айналды және 1930 жылдары мүлкін сарай бастады. 1936 жылы ол Брюгге қаласына 400-ден астам туындысын сыйға берді, қазір олар Аренс үйі мұражайында сақталуда. Брюгге қаласы оған Брюгге қаласының құрметті азаматы атағын берді, бұл марапатты тағайындаудың үшінші жағдайы болды. Лордтар палатасы қабылдамаған екі шайқас көрінісі 1929 және 1935 жылдар аралығында мұражайға жасаған көптеген сыйлықтарының бір бөлігі ретінде Уэльстің Ұлттық мұражайына тапсырылды. Брангуин мұражайдың Басты залында осы туындыларды қай жерге ілу керектігін нақты көрсетті және олар бүгінге дейін сол жерде тоқтатылған. Ол Кенсал Гриндегі Сент-Мэри католиктік зиратына жерленді. 1952 жылы Клиффорд Масгрейв Брангуиннің 12 000-нан астам туынды жасағанын бағалады. Брангуиннің қабырғалық суреттерге жасаған тапсырыстарының ауданы қанша кенепті жабуға жететінін есептегенде, ол 1000-нан астам майлы бояу, 660-тан астам аралас техникадағы жұмыс (акварель, гуашь), 500-ден астам гравюра, шамамен 400 ағаштан ойылған және ағашқа салынған суреттер, 280 литография, 40 сәулет және интерьер дизайны, 230-дан астам жиһаз дизайны және 20 боялған шыны панельдер мен терезелер жасады.

Түсіндірме

Көркемсурет жазушысы Мариус Гомбрих Брангуиннің туындыларына деген қызығушылықтың азаюын Британ империясының құлдырауымен байланыстырады, оның батыл, күшті және сыртқа бағытталған өнері Виктория дәуірінің соңындағы британдық қоғамның кеңдігіне сай болғанын, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде басым болған ішкі беткейлі, сенімсіз және зихи құрдымды этикамен үйлеспегенін айтады.

Пайдаланған дереккөздер

Хорнер, Либби (2006) Франк Брангвин: Өмірді сәнмен безендіруге арналған миссия. Көркемсурет қоғамы және Лисс Көркемсуреті.