Кіріспе

Бұрынғы Нью-Йорк қаласының жылдам транзит желісі.

IRT Тоғызыншы даңғыл желісі, көбінесе Тоғызыншы даңғыл көтерілген темір жолы немесе Тоғызыншы даңғыл El деп аталады, Нью-Йорктегі алғашқы көтерілген темір жол болды. Ол 1868 жылғы шілдеде Батыс жағы және Йонкерс патенттік темір жолы ретінде ашылды. Манхэттен аралының оңтүстік шетіндегі Батери Плейс алаңынан басталып, Гринвич көшесі арқылы Кортлендт көшесіне дейін созылған бұл желі, тәжірибелік бір рельстік кабельмен қуаттандырылатын көтерілген темір жол еді. 1879 жылға қарай желі 155-ші көшедегі Гарлем өзеніне дейін ұзартылды. 1903 жылы электрлендіріліп, Интербороу жылдам транзит компаниясының иелігіне өтті. Басты желі 1940 жылғы маусымда, 1932 жылы ашылған IND Сегізінші даңғыл желісімен алмастырылғаннан кейін жұмысын тоқтатты. Пайдаланылған соңғы бөлігі, Гарлем өзені үстіндегі, Поло Граундс шаттлы деп белгілі болды. Ол 1958 жылғы тамызда жабылды. Бұл бөлікте бұрынғыда болған Путнам көпірі деп аталатын айналмалы көпір пайдаланылды және екі жартылай жер асты станциясы бар, әлі де сақталған туннель арқылы өтті. 1905 жылғы 11 қыркүйекте Нью-Йорк қаласының көтерілген темір жолдары тарихындағы ең ауыр апат орын алды, сол кезде пойыз рельстен шығып, көшеге құлады. Оқиғада 61 адам зардап шекті.

Вест-Сайд және Йонкерс Патент темір жолы

Тоғызыншы даңғылдың алдыңғысы – Чарльз Т. Харви Гринвич көшесінде салған және 1868 жылдың 1 шілдесінен 1870 жылға дейін жұмыс істеген Батыс жағы мен Йонкерс патенттік темір жолы. Жолға жақындаған ғимараттардың жертөлелерінде бу машиналарымен қозғалатын бірнеше бір мильдік (1,6 км) ұзындықтағы кабельдік тізбектер пайдаланылды. Әр тізбек вагондар жақындағанда іске қосылып, өткеннен кейін тоқтатылды. Вагонға "тырнақтар" арқылы жалғанатын мойынтіректермен кабельдер жабдықталған. Тырнақтарды "сығуға" болмағандықтан, вагон келесі кабельге ауысқан сайын сілкінетін. Жүйе қиын болып шықты, бірнеше рет істен шығып, ақырында компанияның қаржысы таусылып, жүйе тоқтатылды. Жаңа иелері кабельді вагонды бу локомотивтерімен алмастырды. 1885 жылы Нью-Йорктегі Тоғызыншы даңғылда электрлік жетегінің алғашқы демонстрациясы өтті.

Жабылу және Пололық жер шатыры

Желінің көп бөлігі 1940 жылғы 11 маусымда жабылып, Нью-Йорк қаласы IRT сатып алғаннан кейін демонтаждалды. Сан-Францискоға көшіп кеткен «Нью-Йорк Гиантс» бейсбол командасының кетуі және «Нью-Йорк Орталық» теміржолының Путнам тармағындағы жолаушылар тасымалы тоқтағандықтан, қызмет 1958 жылғы тамызда тоқтатылды.