Кіріспе
Фильм түсіру техникасы
Маттты кескіндеме – бұл пейзаждың, декорацияның немесе алыс орналасқан жердің суреттелген бейнесі, ол фильм жасаушыларға түсірілім алаңында жоқ ортаның иллюзиясын жасауға мүмкіндік береді. Тарихи тұрғыдан алғанда, маттты кескіндемешілер мен кинотехниктер әртүрлі әдістерді қолданып, маттты кескінделген суретті түсірілген кадрлармен (композициялау) біріктірген. Суретшілер мен техниктердің шеберлігіне қарай, нәтижесі біте қалыпты болып, фильмде түсіру өте қиын немесе қымбатқа түсетін ортаны жасайды. Сценaларда сурет бөлігі өзгермейтін, ал қозғалыстар оған енгізіледі.
Өмірбаян
Дәстүрлі түрде, матты суреттерді суретшілер тікелей түсірілген кадрлармен үйлестіру үшін үлкен шыны табақтарда бояулар немесе пастельдермен жасайтын. Бірінші матты сурет 1907 жылы Норман Доун (ASC) жасаған, ол «Калифорния миссиялары» фильмі үшін шыныға Калифорния миссияларының қираған бейнесін салған арқылы импровизациялаған. Ең танымал дәстүрлі матты суреттерге «Оз сиқыршысы» фильміндегі Доротидің «Зөбәржәт қаласына» жақындауы, «Қазақстандық Кейн» фильміндегі Чарльз Фостер Кейннің «Ксанадуы» және «Жұлдызды соғыстар: Жаңа үміт» IV эпизодындағы көрінетін түбі жоқ тракторлы сәулелер жатады. «Жұлдызды соғыстардың жасалуы» атты деректі фильмде тракторлы сәулелер сахнасында қолданылған техника шыны сурет ретінде айтылған. 1980 жылдардың ортасына қарай компьютерлік графика бағдарламаларының жетістіктері матты суретшілерге цифрлық ортада жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Бірінші цифрлық матты суретті 1985 жылы суретші Крис Эванс «Жас Шерлок Холмс» фильмі үшін жасады, ол компьютерлік графика (CG) анимациясында боялған шыны терезеден секіріп түсетін рыцарь бейнеленген көрініс үшін қолданылды. Эванс алдымен терезені акрилмен салды, содан кейін суретті LucasFilm Pixar жүйесіне сканерледі және одан әрі цифрлық өңдеу үшін жіберді. Компьютерлік анимация (тағы да бірінші рет) цифрлық маттымен өте үйлесімді болды, мұны дәстүрлі матты сурет салу арқылы іске асыру мүмкін болмаған.
Жаңа технологиялар
1990-шы жылдар бойы дәстүрлі матт суреттері қолданылып келді, бірақ көбінесе цифрлық монтажбен бірге. "Die Hard 2" (1990) фильмі – компьютерде суретке түсіріліп, сканерленген дәстүрлі шыны матт суретімен цифрлық монтажталған түсірілімдерді алғаш рет қолданған фильм. Бұл әуежай ұшу-қону жолағындағы соңғы сахна үшін жасалған. Онжылдықтың соңына қарай қолмен салынған матт суреттерінің дәуірі аяқталды, алайда 1997 жылға дейін кейбір дәстүрлі суреттер жасала берді, атап айтқанда Джеймс Кэмеронның "Титаник" фильміндегі құтқару кемесінің суретін Крис Эванс салған. Қазір сурет салудың орнына фотосуреттер, 3D модельдер және графикалық планшеттер арқылы жасалған цифрлық суреттер қолданылады. Матт суретшілері 3D камера қозғалысын қамтамасыз ететін компьютерлік 3D ортада цифрлық матт суреттерінің текстураларын біріктіреді. 1995 жылы Мартин Скорсезенің "Казино" фильмінде алғаш рет радиосити рендерингі қолданылғанда, жарық көздерін имитациялайтын алгоритмдердің мүмкіндіктері кеңейді. "Matte World Digital" компаниясы "LightScape" компаниясымен бірлесіп, 1970-ші жылдар Лас-Вегасының миллиондаған неоновые шамдарының жанама жарығын имитациялады. Компьютерлік өңдеу жылдамдығының артуы матт суреттерінің технологияларын және әдістерін өзгертуге және дамытуға ықпал етеді. Матт суреттерінің әдістері концепт-артта да қолданылады, сондай-ақ ойындарда және тіпті анимациядағы жоғары сапалы өндіріс техникаларында жиі пайдаланылады.
Ерекше қолданылуы
Батыс майданындағы "Барлық тыныштық" (1930) әскери казармасы. "Дракула" (1931) фильміндегі граф Дракуланың сарайының сыртқы көріністері және басқа да сахналар. "Кинг Конг" (1933) фильміндегі "Бас сүйек аралының" көрінісі. Чарли Чаплиннің "Заманауи заман" (1936) фильміндегі көзге көрінбейтін құлдыраудың жанында дөңгелекті сырғанақпен көзін байлап жүруі. "Робин Гудтың оқиғалары" (1938) фильміндегі Ноттингем қамалының көрінісі. Альфред Хичкок режиссерлік еткен "Саботер" (1942) шпиондық триллері, Калифорниядағы ұшақ зауытынан бастап Нью-Йорктегі "Азаттық мүсінінің" үстіндегі кульминациялық сахнаға дейін көптеген матт кадрларын қамтиды. Пауэлл мен Прессбергердің "Қара нарцисс" (1947) фильміндегі Гималайдағы монастырь сахналары. "Тыйым салынған планета" (1956) фильміндегі ежелгілер қалдырған 20 шақырымдық куб және бірнеше сыртқы көріністер. Альфред Хичкоктың "Солтүстік-батысқа қарай" (1959) фильмінде Біріккен Ұлттар Ұйымының ғимараты, Рашмор тауы және Рашмор тауының үйінің кадрлары. Альфред Хичкоктың "Құстар" (1963) фильмінде Бодега шығанағының үстінен ұшып бара жатқан құстар мен төмендегі қаланың көрінісі. Мэри Поппинс шатырымен Лондонның үстінен ұшып, Сент-Пол соборы мен Лондонның шатырлары мен әуе көріністерін көрсетеді (1964). "Апилар планетасы" (1968) фильмінің соңындағы "Еркіндік мүсінінің" есімді суреті. "Қауіп: Диаболик" (1968) фильмінде Диаболиктің жер астындағы қамалы және әртүрлі орындар. "Мұхаббат құртшасы" (1968) фильміндегі Сан-Францисконың барлық сыртқы кадрлары. Портобелло жолының шатырлары, ағылшын пейзажы, Мисс Прайс үйі және "Bedknobs and Broomsticks" (1971) фильміндегі басқа да сахналар (арнайы эффекттер Академия сыйлығын жеңіп алды). "Стинг" (1973) фильміндегі қалалық теміржол желісі. Альберт Уитлок Академия сыйлығын жеңіп алған "Жер сілкінісі" (1974) фильміндегі қираған Лос-Анджелес көрінісі. "Күміс жолақ" фильміндегі Чикаго станциясында локомотив бұзған тас бағана. "Жұлдыздық соғыс" (1977) фильміндегі Өлім жұлдызының лазерлік туннелі. "Жұлдызды жорық: Фильм" (1979) фильміндегі Жұлдызды флоттың штаб-пәтері. "Империяның кері соққысы" (1980) фильміндегі Империя серуендеушілерін бейнелейтін барлық сахналардың фоны. Стивен Спилбергтің "Жоғалған сандықтың іздеушілері" (1981) фильміндегі құпия үкіметтік қойманың соңғы көрінісі. "Блейд Раннер" (1982) фильміндегі Рой мен Деккардтың қуалау сахнасы. "Шығарма" (1982) фильміндегі апатқа ұшыраған ғарыш кемесінің көрінісі. "RoboCop" (1987) және басқа да сахналардағы OCP мұнарасының көрінісі. "Бэтмен" (1989) фильміндегі Готэм қаласының көше көрінісі. "Бэтмен қайтып келді" (1992) фильміндегі Бэтмен үңгірі. Карл Г. Янскийдің өте үлкен массиві "Байланыс" (1997) фильмінде. "Томас және Сиқырлы теміржол" (2000) фильміндегі Сиқырлы теміржол. "Үлкен шоумен" (2017) фильміндегі Барнумдардың алғашқы пәтерінің артындағы қала көрінісі.