Кіріспе
Оңтүстік таулары (O'odham: Muhaḍagĭ Doʼag, Yavapai: Wi:ki'tiyeda,), жергілікті тұрғындарда жай ғана Оңтүстік тау деп аталады, Аризона штатының оңтүстігіндегі Финикс қаласының орталық Аризонадағы тау тізбегі. Алқаның басым бөлігі – Финикс қаласының Оңтүстік тау паркі ретінде басқаратын мемлекеттік жер, бірақ шағын бөлігі Гила өзені үнді қауымдастығының аумағына дейін созылады. Геологиялық тұрғыдан алғанда, Оңтүстік таулары метаморфтық өзекті кешен деп саналады: Солтүстік Америка тектоникалық плиталарының оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа және солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай жылжуының куәсі, Оңтүстік тауды қоса алғанда, бірнеше тау жоталарын көтеріп шығарған. Бассейнге шөгінділермен жабылған бассейн ішінде параллель бағыттағы басқа да қырқалар жатыр. Бұл құрылымдық бассейн Финикс қалалық аймасын құрайды, ол таулардың аралындай көтеріліп тұрған айналасында көлдей жазық болып көрінеді. Жер астындағы қырқалар Оңтүстік таулармен бірдей бағытта орналасқан, биіктігі шамамен бір километр, ал ең жоғарғы нүктелері арасындағы қашықтық бір километр шамасында, олардың 15-ке жуығы бассейн астында болуы мүмкін. Тау, жақын орналасқан Сьерра-Эстрелла тауымен бірге, Акимель О'одхам және Явапай тайпасының Квевкепая тобы үшін қасиетті саналады. Бұл мәселе Аризона штатының 202-ші тас жолын таудың оңтүстік-батыс бөлігі арқылы салуға дейін дау тудырды. Тас жолдың салынуы нәтижесінде Финикс қаласы мен Оңтүстік тау қорығының шекарасында, Гила өзені үнді қауымдастығының аумағында жарық пайда болды. Оңтүстік тау қорығы Финикс парктер жүйесінің бөлігі болып табылады және Аризона штатындағы екінші ірі муниципалды парк, ал әлемдегі 13-ші ірі муниципалды парк. Қорықта демалыс орындары, жаяу және тау велосипедімен жүруге арналған жолдар, сондай-ақ атпен жүруге қолайлы жағдайлар бар.
The South Mountains (O'odham: Muhaḍagĭ Doʼag, Yavapai: Wi:ki'tiyeda, ), known locally as simply South Mountain, is a mountain range in central Arizona in south Phoenix, Arizona. The majority of the range is public land managed by the City of Phoenix as South Mountain Park, but a small portion extends into the Gila River Indian Community. Geologically, the South Mountains are thought to be a metamorphic core complex: evidence of movement of the North American tectonic plates from southwest to northeast and northeast to southwest, pushing up a series of mountain ranges including South Mountain. Other ridges with parallel orientation lie within the basin covered by basin fill sediments. The structural basin forms the Phoenix metro area, which appears flat like a lake around mountains that rise over it like islands. The buried ridges are in the same orientation as the South Mountains, about one km high, and about one km apart from peak to peak, perhaps about 15 of them underneath the basin fill. The mountain, along with the nearby Sierra Estrella, is considered sacred by the Akimel O'odham and the Kwevkepaya band of Yavapai. This had become a point of contention prior to the construction of Arizona State Route 202 through the range's southwestern corner. The construction of the highway ultimately left a gash in the range at the border of the Gila River Indian Community within the City of Phoenix and South Mountain Preserve. The South Mountain Preserve is part of the Phoenix Parks System and is the second largest municipal park in Arizona, and the 13th largest municipal park in the world. The preserve features recreational facilities such as ramadas, hiking and mountain biking trails, and equestrian facilities.
Ерекшеліктері
Доббинс-Лаукоут – жолмен баруға болатын ең биік нүкте, биіктігі 710 метр (2330 фут). Алта қырқасы – Марикопа шыңының шығыс жағындағы қырқа. Телеграф асуы – шығыстағы Оңтүстік тау мен батыстағы Екеуіміз төбесі арасындағы өткел. Fat Man's Pass Ұлттық жолда орналасқан, ол тас формациясы. Мистери Касл солтүстік беткейдегі төбелерде орналасқан және 1930 жылдар шамасында жеке тұрғын үй ретінде ерекше материалдар мен қоқыстардан салынған. Оңтүстік таудың шыңында шамамен 20 коммуникация мұнарасы бар. Ежелгі үнділерге және соңғы кездердегі қираған орындары бар, сондай-ақ жартастардағы шөл лагына ойылған көптеген петроглифтер кездеседі.
География және экология
Солт-Ривер тауларының тік жарлы платосы аймақтың алғашқы зерттеулерінде Солт-Ривер аңғарының шекаралық бөлігі деп сипатталған. Солт-Ривер тауларында әртүрлі флора мен фауна кездеседі. Бұл жердегі ерекше ағаш түрлерінің бірі – пил ағашы, Bursera microphylla.