Камлупс көлі: географиясы, тарихы және экологиясы

Кіріспе

Камлупс көлі – Британдық Колумбияда, Канадада Камлупстан батысқа қарай Томпсон өзенінің жағасында орналасқан. Көлдің ені 1,6 км, ұзындығы 29 км, тереңдігі 152 м. Тарихқа дейінгі дәуірде көлдің ұзындығы қазіргіден 20 есе артық болған, ал жанындағы балшық тік жарлар ежелгі көл төбесін қазіргі су деңгейінен 100 метр биіктеп тұрғанын көрсетеді. Савона маңындағы шығанақтағы ірі құлаған тастар мен қиыршық тас мұралары бір кезде мұнда еріген мұздықтың аяғы болғанын көрсетеді. Савона қауымы көлдің батыс жағасында, Томпсон өзенінің сағасына жақын орналасқан. Камлупс қаласы көлдің бастауына қарай бірнеше шақырым шығыста, Солтүстік және Оңтүстік Томпсон өзендерінің қосылған жерінде жатыр. Камлупс атауы жергілікті халықтың "Tk’emlúps" деген сөзінен шыққан, ол "сулардың кездесуі" деген мағынаны білдіреді. Көлдің барлық жағы тік төбелермен қоршалған, тегіс жерлер тек өзендердің сағалары мен жағалауларында ғана кездеседі. Бұл төбелерде көктемде еліктер мен тау қойлары жаңа шөппен қоректенеді. Канадалық ұлттық темір жолы солтүстік жағалаумен, ал Тынық мұхит темір жолы оңтүстік жағалаумен өтеді. Айналасындағы жерлер көбінесе мал өсіруге арналған. Бұл құрғақ белдеудің ішкі шөптік даласы, жартылай шөлді аймақ ретінде жіктеледі, себебі ол Жағалау тауларының жаңбырдан қорғалған бөлігінде орналасқан және жылына орташа есеппен 10 дюйм жауын-шашын алады. Өсімдіктердің көп бөлігі – шөптесін және жусан, сондай-ақ Дуглас шыршасы, Пондероза қарағайы және балқарағай өседі. Камлупс көлі – Томпсон өзенінің кеңейіп, тереңдейтін жері, ол шығыс жағынан кіріп, батыс жағынан шығады. Көлдің лимнологиясы Томпсон өзенімен реттеледі, оның жылдық су ағынында үлкен өзгерістер болады, оның 60% -тан астамы мамыр және шілде айларында су тасқыны кезінде (фрешет) кездеседі. Көлдің деңгейі қысқы ең төменгі деңгейден маусымның соңына дейін табиғи түрде 9 метрге дейін көтеріледі. Су тасқыны болған жылдары ол тағы 2-10 метрге дейін көтерілуі мүмкін. Сәйкесінше, жаз айларында шілде мен тамыз айларында көл деңгейі төмендеген кезде жағажайдың құмды бөліктері 61 метрге дейін кеңейеді. Судың толық алмасу уақыты (көлдегі судың жаңа сумен ауысуына кеткен уақыт) өте қысқа, 20 күндік аралықтан 340 күнге дейін, орташа есеппен 60 күнге дейін. Камлупс көлі Солтүстік және Оңтүстік Томпсон өзендерімен толықтырылады (Оңтүстік Томпсон өте жылы Шусвап көлдерінен ағып шығады, олардың тереңдігі 230 метр), сондықтан Камлупс көлі салыстырмалы түрде жылы. Ол қыста сирек қатып жатады. ХХ ғасырдың соңынан бері ол қайықпен жүзуге және демалысқа танымал орынға айналды. Көлдің солтүстік жағында Фредрик, ал оңтүстік жағында Савона және Черри Крик және Тобиано курорттық аудандары орналасқан. Көлдің шығыс жағында 1907 жылы салынған және 1983 жылы жабылған Tranquille туберкулезге қарсы санаторийдің қалдықтары бар; жағалауға кіруге шектеулі мүмкіндік бар. Тобианода қайық түсіруге арналған жер, пантон және жанармай құю станциясы салынған; бұл Камлупс көліндегі осы мүмкіндіктермен жалғыз орын. Стилхед провинциялық паркі Савонадағы кемпинг, көлдің батыс жағалауында орналасқан. Савона мен Камлупс қалаларында да қайық түсіруге арналған жерлер бар, бірақ оларды пайдалану су деңгейіне байланысты.

Kamloops Lake in British Columbia, Canada is situated on the Thompson River just west of Kamloops. The lake is 1.6 km wide, 29 km long, and up to 152 m deep. In prehistoric time, the lake was much longer, perhaps 20x, with adjacent silt cliffs defining ancient lake bottoms 100 meters higher than present water levels. At the outlet near Savona, a large tumbled rock, gravel moraine indicates the toe of a glacier once melted away here. The community of Savona is located at the west end of the lake, near the Thompson River outlet. The city of Kamloops is located a few miles east of the head of the lake, at the confluence of the North and South Thompson Rivers. The name, Kamloops, derives from a local Indigenous word, Tk’emlúps, meaning a meeting of waters. The lake is bounded on all sides by steep hillsides, with level areas found only near creek deltas and around the inlet. On these hills, fresh, green grass feeds herds of Mule Deer and Rocky Mountain Sheep in the Spring. The Canadian National Railroad runs along the North shore, and the Canadian Pacific Railroad along the South shore. The surrounding land is mostly dedicated to Beef cattle ranching. It is classified as dry belt interior grasslands, Semi arid desert, as it is in the rain shadow of the Coast Mountain Range, averaging only 10 inches of total precipitation a year. Vegetation is mostly bunchgrass and sagebrush, with pockets of Douglas fir, Ponderosa pine and spruce. Kamloops Lake is a widening and deepening of the Thompson River, which enters at the east end and exits at the west end. The limnology of the lake is controlled by the Thompson River, which has high fluctuations in annual flow, with over 60% occurring in the early summer during freshet (May to July). Lake levels rise naturally, as much as 30 feet (9 m), on average, from winter lows till late June. Infrequent flood years have brought it up another 5 to 10 feet (2 – 4 m). Consequently, rare sandy beach areas expand by as much as 200 feet (61 m) in the summer as lake levels recede in July and August. Bulk residence times (the time it takes for the water in the lake to be replaced with new water), are very short, ranging from 20 days to 340 days, with a mean of 60 days. Because Kamloops Lake is fed by both the North and South Thompson rivers (the South Thompson drains from the very warm Shuswap Lakes, 230 meters deep), Kamloops Lake is relatively warm. It rarely freezes over in Winter. Since the late twentieth century, it has become an increasingly popular boating and recreational area. On the north side of the lake is Fredrick, and on the south side of the lake is Savona, and rural residential areas such as Cherry Creek and the Tobiano resort community. At the East end of the lake are the remains of Tranquille, a Tuberculosis Sanitorium, built in 1907 & finally closed in 1983; limited day use only access to the lakeshore exists here. A boat launch, trestle and gas dock have been built at Tobiano; it is the only location on Kamloops Lake with these facilities. Steelhead Provincial Park is a campsite in Savona, on the far western shore of the lake. Both Savona and Kamloops also have boat launches, but their use is dependent on water levels.