Кіріспе

Харбург (нем. Harburg, шваб. Horburg) – Германияның Бавария жеріндегі Швабия аймағындағы Донау-Рис ауданындағы қала. Ол Вёрниц өзенінің жағасында және ЮНЕСКО-ның «Ries Global Geopark» геопаркіндегі Риес метеорит кратерінің оңтүстік-шығыс жиегінде орналасқан. Қала Германиядағы сақталған ең әсерлі ортағасырлық қамалдардың бірі бар "Romantische Straße" (Романтикалық жол) көрікті маршрутының бөлігі болып табылады.

Этимология

Қаланың атауы көбінесе орта ғасырлық неміс тіліндегі horo деген сөзден шыққан деп түсіндіріледі, ол "батпақ немесе сор" деген мағынаны білдіреді. Харбург қамалы батпақтың үстінде салынған қамал болған деседі. Алайда, Харбургтегі топырақ жағдайы осы пікірге қайшы келеді. Жергілікті диалектіде Харбургті әлі де Хоре деп атайды. Бұл неміс тіліндегі "мүйіз" сөзі болуы мүмкін, ол қамал төбесінің пішінін көрсетеді. Демек, Харбург қамалы – мүйіз пішіндес төбедегі қамал.

Орта ғасырлар

1093 жылы Харбург атауы алғаш рет Лехсгунд графы Куноның әйелі Матильда де Хоребурк арқылы пайда болды. Стауф дәуірінде Харбург қамалы елді мекенмен бірге Рейхсгутқа қарасты. 1250 жылы қалаға ярмарка құқығы берілді, бірақ келесі жылы король Конрад IV оны Эттинген графы Людвиг III-ке кепілге берді. 1299 жылы король Альбрехт I қала мен қамалды Эттинген графы Людвиг V-ке тағы да кепілге берді. Императорлық бүркіт алғаш рет 1290 жылы герб ретінде қолданылды. 1418 жылы қала мен қамал ақыры Этинген графтарының меншігіне өтті, олар оны граф Вольфганг I (1455-1522) және оның ұлы Карл Вольфганг (1484-1549) тұсында резиденция ретінде пайдаланды.

Харбург қамалы

Харбург қамалы, қалаға қарай тік жарға қадаралған, Харбургтың ерекше белгісі болып табылады. Бұл 11 және 12 ғасырлардағы кең ауқымды ортағасырлық кешен, және 18 ғасырдың түрі көбінесе сақталған. Харбург қамалы алғаш рет 1150 жылы Стауфер Генрих Беренгардың императорлық қамал ретінде айтуымен танымал болды. Тарихы бойында ол соғыста ешқашан елеулі зақым көрген емес. Соңғы 200 жылда салынған немесе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қайта жаңартылған көптеген неміс қамалдарынан өзгеше, Харбург қамалы орта ғасырдың рухын сақтайды. Бүгінде қамал Оттенген-Валерштейн принцінің мәдени қорына қарасты. Наурыздың ортасынан қазан айының соңына дейін қамал бойынша күнделікті экскурсиялар ұйымдастырылады. Ескі қаладан қамал төбесіндегі белгіленген жолдар арқылы жаяу барып жетуге болады.