Америка Азамат Соғысының Хановер шайқасы

Кіріспе

Америка Азаматтық Соғысының шайқасы

Хановер шайқасы 1863 жылдың 30 маусымында Пенсильвания штатының оңтүстік-батысындағы Йорк округіне қарасты Хановер қаласында Америка Азаматтық Соғысының Геттисбург науқаны аясында болды. Потомак армиясын айналып өту үшін солтүстікке қарай жол тартқан генерал-майор Дж.Е.Б. Стюарттың Конфедерация кавалериясы, федералды кавалерия полкіне шабуыл жасап, оны Хановердің көшелерімен кері шегіндірді. Генерал Илон Фарнсворттың бригадасы келген соң қарсы шабуылға көшті, Конфедерацияның алғы шебін жеңіп, Стюартты дерлік тұтқындауға жақын болды. Бірақ Стюарт көп ұзамай қарсы шабуыл жасады. Генерал Джордж А. Кастердің Мичиган бригадасымен күшейтілген Фарнсворт өз орнын ұстады, нәтижесінде тепе-теңдік орнады. Стюарт одақтық кавалерияны айналып өту үшін солтүстік және шығысқа қарай жалғасаруға мәжбүр болды, бұл оның Роберт Ли әскеріне қосылу әрекетін одан әрі кешіктірді, ол сол кезде Геттисбургтің батысындағы Каштаун Gap-те жинақталып жатқан еді.

Өмірбаян

Роберт Ли 1863 жылғы маусым айында Солтүстік Вирджиния армиясын Шенноа аңғары арқылы Пенсильванияға қарай жылжытқанда, оның кавалериясының бір бөлігі Дж. Е. Б. Стюарт басшылығымен Одақтың Потомак армиясының бағытынан шығысқа қарай сырғып өтті. Мэриленд штатының шығысындағы рейдтер сериясы тұтқындар мен жабдықтарды әкелді, сонымен қатар одақтың байланыс және телеграф желілерін бұзды. Алайда Стюарт Лидің алға жылжуын тиімді бақылауға немесе одақтың армиясының қозғалысы туралы барлауды қамтамасыз ете алмады. Стюарт Лимен байланысуға тырысып, солтүстікке қарай бет алғанда, Одақтың кавалерия командирі генерал-майор Альфред Плесонтон, Стюарттан батысқа қарай Пенсильванияға қарай жол тартқан, конфедераттарды іздеп, дивизияларына кең аумаққа таралуға бұйрық берді. Генерал Джадсон Килпатриктің дивизиясы Одақтың оң фланкінде болды. Оның адамдарының көп бөлігі 30 маусым күні таңертең Ганноверден өтіп, қысқа ғана тоқталып, тамақтанып, қуанған қала тұрғындарының сәлемімен күш алды. Олардың қаласына үш күн бұрын конфедерат подполковнигі Илайджа В. Уайттың кавалериясы шабуыл жасаған еді, ол генерал-майор Джубал Эрлидің Йорк округін басып алған дивизиясына қосылған. Уайттың Вирджиния және Мэрилендтік әскерлері жақын маңдағы Геттисбургтен Ганноверге дейін теміржолмен жүріп, қала тұрғындарынан жылқы, азық-түлік, жабдық, киім-кешек, аяқ киім және басқа да қажетті заттарды алды, көбінесе құнды емес конфедерат ақшасымен немесе конфедерат үкіметінің векселімен төледі. Уайттың шабуылшылары жақын маңдағы Ганновер-Джанкшн теміржол стансасын тонағанға дейін, аймақтың телеграф сымдарын жойып, сыртқы әлеммен байланысты үзіп тастады. Килпатриктің колоннасының күтпеген келуі Ганновер тұрғындары үшін жағымды жаңалық болды, олар одақтың әскерлерін тамақ пен сумен жылы қарсы алды. Килпатриктің көптеген әскерлері қала арқылы өтіп, жақын маңдағы Пиджен-Хиллз арқылы Эбботстаунға қарай солтүстікке бет алды. Ол Ганновердің оңтүстік және батыс бағыттарында күзеттік бекеттерді ұстап тұру үшін шағын артқы күзет күшін қалдырды. Осы уақытта Стюарт Мэриленд штатындағы Шрайверс-Корнердегі лагерін тастап, Мейсон-Диксон шебінен өтіп, Пенсильванияға қарай жол тартты. Оның мақсатты жері - Литтлстаун, Пенсильвания маңында одақтың кавалериясы байқалғанын естіп, ол көршілес Йорк округіне қарай Ганноверге бұрылды. Роквилл маңында, Мэриленд штатында ол басып алған 125 жүк көлігінен тұратын ауыр колоннасының кесірінен жылдамдығы баяулады. Сонымен қатар, 29 маусымда Мэриленд штатының Вестминстер қаласында Делавер кавалериясымен шайқасып, оны одан әрі кешіктірді.

As Robert E. Lee moved his Army of Northern Virginia northward in June 1863 through the Shenandoah Valley towards Pennsylvania, portions of his cavalry under J. E. B. Stuart slipped eastward across the path of the Union Army of the Potomac. A series of raids in eastern Maryland netted prisoners and supplies, as well as disrupting Federal communications and telegraph lines. However, Stuart was not in position to effectively screen Lee's advance or to provide intelligence on the movements of the Federal army. As Stuart headed north in an effort to link with Lee, Union cavalry commander Maj. Gen. Alfred Pleasonton, riding towards Pennsylvania to the west of Stuart, ordered his divisions to fan out across a wide swath, keeping an eye out for Confederates. Brig. Gen. Judson Kilpatrick's division was on the Union right flank. The majority of his men passed through Hanover early in the morning of June 30, pausing briefly for refreshments and to receive the greetings of the jubilant townspeople. Their town had been raided three days before by Confederate Lt. Col. Elijah V. White's cavalry, attached to Maj. Gen. Jubal Early's division that had occupied York County. White's Virginians and Marylanders had followed the railroad to Hanover from nearby Gettysburg, and taken horses, food, supplies, clothing, shoes, and other desired items from the townspeople, often paying with valueless Confederate money or drafts on the Confederate government. White's raiders had destroyed the area's telegraph wires, cutting off communications with the outside world, before sacking the nearby Hanover Junction train station. The unexpected arrival of Kilpatrick's column was a pleasant surprise to the residents of Hanover, who warmly greeted the Union troopers with food and drink. Most of Kilpatrick's men remounted and passed through town, heading northward through the nearby Pigeon Hills towards Abbottstown. He left behind a small rear guard force to picket the roads south and west of Hanover. In the meantime, Stuart had left his billet at Shriver's Corner, Maryland, and was proceeding northward across the Mason–Dixon line into Pennsylvania. Hearing that Federal cavalry had been spotted near his intended destination, Littlestown, Pennsylvania, he instead turned towards Hanover in adjacent York County. His progress was slowed considerably by a cumbersome train of over 125 heavily laden supply wagons that he had captured near Rockville, Maryland. In addition, he had skirmished with Delaware cavalry on June 29 at Westminster, Maryland, further delaying him.

Шайқас

30 маусымда таңғы сағат 10:00-ден аз бұрын 18-ші Пенсильвания кавалериясының артқы күзеті Ганновердің оңтүстік-батысына қарай шамамен 5 шақырым жерде, Гитс Миллде Конфедерацияның күзетшілеріне кездесті. Одан кейін болған шағын қарудан атыста Конфедерацияның бір атты әскері қаза тауып, бірнешеуі жараланды. Бірден кейін 18-ші Пенсильванияның G ротасынан 25 шамасындағы әскер Стюарттың жақын қадам басатын кавалериясының авангарды – Джон Р. Чамблис бригадасының 13-ші Вирджиниясы тарапынан тұтқынға алынды. Сол таңда Литтлстаун және Стюарттың жолы бойында бірнеше ұсақ шайқастар болды. Ганновердің оңтүстік-батысында, қазір Пеннвилл деп аталатын шағын елді мекенде Солтүстік Каролинаның 2-ші кавалериясы 18-ші Пенсильванияның негізгі колоннасына шабуыл жасап, оны екіге бөлді. Одақтың аман қалғандары Стюарттың атты артиллериясы келгенде және атыс бастағанда, Хановер көшелерімен тәртіпсіздікпен шегінді. Конфедерация әскері қалаға кіргенде, генерал Фарнсворт 5-ші Нью-Йорк кавалериясын қаланың орталық алаңына жақын орналастырып, көшедегі көтерілісшілердің қанатына шабуыл жасады, осы арқылы оларды қаладан қысқа мерзімге шығарып тастады. Солтүстік Каролинаның 2-ші полкінің командирі Уильям Генри Фитцху Пэйн, өліп бара жатқан жылқысы оны жақын жердегі тері өңдеу ыдысына лақтырғаннан кейін тұтқынға алынды. Одақтың әскері Пэйнды алып шығып, тұтқынға алды. Шамблистің әскері (және генерал Стюарт) оқиға орнына келгенде, оларды Ганновердің оңтүстігіндегі Карл Форни фермасының жанындағы қосымша Одақ әскерлері қарсы алды. Шатасқан шайқаста Стюарт пен штаб офицері елді мекендер арасында және жол жиегіндегі тікенектер арқылы қашып, бір сәтте жылқыларын 5 метрлік канавкадан секіріп өтті. Алыстан естілген атыс дыбысын естіген Джадсон Килпатрик оңтүстікке қарай Ганноверге асықты, бірақ қатаң сапардан кейін оның жылқысы қала алаңында өліп қалды. Жас генерал өз әскерін Ганноверде және оның айналасында орналастыра бастады, кейбір көшелерді шадырлармен, фермалық арбалармен, құрғақ тауарлар жәшіктерімен және қорғанысқа пайдалануға болатын кез келген нәрсемен жапты. Түске дейін Форни фермасындағы шайқас тоқтады, себебі көтерілісшілер байланысты үзді. Килпатрик жаңадан келген Кастер бригадасын фермаға орналастырып, жағдайдың қалай өрбитінін күтті. Фитцху Лидің Вирджиния бригадасы келгенде, Стюарт өзінің және Чамблистің әскерін Ганновердің оңтүстік-батысындағы Келлер фермасынан қаланың оңтүстік-шығысындағы Маунт Оливет зиратына дейін созылатын төбеге жаңа позицияға көшірді. Осы уақытта Килпатрик жаңадан тағайындалған Кастер мен Фарнсворт бригадаларын жақсы қорғаныс периметрін құру үшін қайта орналастырып, содан кейін өз артиллериясын алға жылжытты. Жаудан алынған арбаларды қаладан оңтүстікке қарай 3 шақырым жерде күшті күзетпен қалдырып, Уэйд Хэмптон түскі сағат 2-де бригадасын және Бретхедтің батареясын Стюарттың желісінің оң жағындағы Маунт Оливет зиратының жанына орналастырды. Екі сағатқа жуық артиллериялық дуэль болды, екі тарап та қалаға оқ-дәрілерді атты. Бірнеше үйлерге түскен оқ сынықтары Генри Вайнбреннер ханым мен оның қызын жарылыстан сақтап қалды, олар жарылыс болған сәтте балкондарынан түсіп үлкерді. Ұзаққа созылған артиллериялық алмасу кезінде Кастердің 6-шы Мичиган кавалериясы Чамблис пен оның желісін қолдаған екі артиллериялық бөлімге жақын жылжыды. Флангтан шабуылға ұшырап, 15 әскерін тұтқынға берген Мичигандықтар Литтлстаун-Фредерик жолын қайта басып алып, Одақтың XII корпусымен байланыс желісін қалпына келтірді. Стюарт пен Килпатрик енді агрессивті шараларға бармады, екі тарап та бірқатар шайқастар мен сынақ шабуылдарын жасады.

Shortly before 10:00 a. m. on June 30, the rear guard of the 18th Pennsylvania Cavalry encountered Confederate videttes about three miles (5 km) southwest of Hanover at Gitt's Mill. In the ensuing exchange of small arms fire, a Confederate cavalryman died and several were wounded. Shortly afterwards, 25 men from Company G of the 18th Pennsylvania were captured by the 13th Virginia from John R. Chambliss's brigade, the vanguard of Stuart's oncoming cavalry. Also that morning, a series of minor engagements occurred near Littlestown and elsewhere along Stuart's path. Southwest of Hanover at a tiny hamlet now known as Pennville, the 2nd North Carolina Cavalry struck the 18th Pennsylvania's main column and split it in two. Union survivors retired in disorder through the streets of Hanover just as Stuart's horse artillery arrived, unlimbered, and opened fire. As the Confederates occupied the town in the wake of the fleeing Pennsylvanians, General Farnsworth wheeled the 5th New York Cavalry into position near the town commons and attacked the Rebel flank in the streets, forcing the Tar Heels to abandon their brief hold on the town. The commander of the 2nd North Carolina, William Henry Fitzhugh Payne, was captured after his dying horse pitched him into a nearby tanning vat. A Union soldier pulled Payne out and took him prisoner. As more of Chambliss's men (and General Stuart) arrived on the scene, they were met by additional Federals near the sprawling Karle Forney farm, just south of Hanover. Nearly surrounded in the confused fighting, Stuart and a staff officer made their escape cross country through the hedges bordering the country lane, at one point leaping their horses over a 15 feet (5 m) wide ditch. Hearing the unmistakable sound of distant gunfire, Judson Kilpatrick raced southward towards Hanover, with his horse dying in the town square from the severe ride. The young general began to deploy his men in and around Hanover, barricading some streets with barrels, farm wagons, dry goods boxes, and anything else that might provide cover. Shortly before noon, fighting at the Forney farm ceased as the Rebels broke off contact. Kilpatrick positioned Custer's newly arrived brigade on the farm and awaited developments. When Fitzhugh Lee's Virginia brigade arrived, Stuart moved his and Chambliss's men into a new position on a ridge extending from the Keller Farm southwest of Hanover to Mount Olivet Cemetery southeast of town. Meantime, Kilpatrick repositioned the brigades of the newly promoted duo of Custer and Farnsworth to form a better defensive perimeter and then brought up his guns. Leaving the captured wagons two miles (3 km) south of town under heavy guard, Wade Hampton at 2 p. m. brought his brigade and Breathed's Battery into position near the Mount Olivet Cemetery on the extreme right of Stuart's line. An artillery duel ensued for the better part of two hours as opposing cannons hurtled shells over the town. Fragments blasted holes in several houses and narrowly missed killing Mrs. Henry Winebrenner and her daughter, who had just left their balcony when a projectile came hurtling through the upstairs. During the prolonged artillery exchange, Custer's dismounted 6th Michigan moved forward to within of Chambliss and the two guns supporting his line. Flanked and losing fifteen men as prisoners, the Wolverines tried again and succeeded in securing the Littlestown Frederick Road, opening a line of communication with the Union XII Corps. Stuart and Kilpatrick made no further aggressive moves, and both sides initiated a series of skirmishes and minor probing actions.

Салдары

Бара-бара өздерінің қолға түскен вагондарын қорғап, Стюарт солтүстік-шығысқа қарай, Джефферсон арқылы, соңғы газеттерде Ерли дивизиясы орналасқан жер ретінде көрсетілген Йоркке шегінді. Жолда Стюарт Нью-Салемде Ерли дивизиясының жақында Йорктан шығып, Довер арқылы солтүстік-батысқа қарай бет алғанын естіді. Стюарт бағытын өзгертіп, түнде қиырлы, төбелі жолдармен солтүстікке қарай жылды, әлі де Ерлиді немесе генерал-лейтенант Ричард С. Ивеллді табуға тырысып, соңғысы Сускеханна өзені жағында деп ойлады. Стюарттың он жеті шақырым (27 км) ұзын колоннасының алдыңғы қатары 1 шілде күні таңғы сағат 2:00-де Доверге жетті, ал артқы күзеті сағат 8:00-де келді. Стюарт Ерлидің қаладан өтіп, армия шоғырланған кезде Шиппенсбургке қарай батысқа бет алғанын білді. Стюарт 200-ден астам одақтық тұтқынды босатып, әскерлеріне қажетті алты сағаттық демалыс берді (Стюартқа белгісіз, генерал-майор Генри Хеттің конфедерациялық жаяу әскерлері Гетисбургте генерал Джон Бьюфордтың одақтық атқыштарымен шайқасты). Стюарт түстен кейін және кешкісін шаршап, Йорк округінің шаруаларынан 1000-нан астам жаңа жылқыны тартып алды. Хэмптон бригадасын және арбаларды Дилсбургте қалдырып, Стюарт Юэллді табу үмітімен Карлайлға бет алды. Бірақ ол қала маңында 3000-ға жуық Пенсильвания және Нью-Йорк ополченниктерін тапты. Кешкі уақытта қалаға бірнеше снарядтар лақтырып, Карлайл казармаларын өртеп жібергеннен кейін, Стюарт түн ортасынан кейін оңтүстікке қарай Геттисбургке шегінді (Карлайлдағы шайқасқа қараңыз). Ханновердегі шайқас, тұтқынға алынған арбалармен Йорк округі арқылы ұзақ жол және Карлайлдағы қысқа кездесу Стюарттың негізгі армияға қосылып, Лиді табуға тырысуын едәуір баяулатты. Солтүстік Вирджиния армиясының "көздері мен құлақтары" Лиге көмектесе алмады. Ганновердегі шығындар салыстырмалы түрде аз болды, бірақ Стюарттың Лимен байланысын кешіктірудің салдары одан да ауыр болды. Ганновердегі жоғалғандардың саны туралы әртүрлі бағалаулар бар; бір дереккөз бойынша одақтың жоғалтулары 19 қаза тапқан, 73 жараланған және 123 жоғалған (барлығы 215 адам). 18-Пенсильвания дивизиясы ең көп зардап шекті, үш адам қаза тапты, 24 жараланды, 57 жоғалды. Конфедерация жағынан Стюарттың шығындары шамамен 9 қаза тапқан, 50 жараланған және 58 жоғалған, барлығы 117 адамды құрады.

Disengaging slowly and protecting his captured wagons, Stuart withdrew to the northeast through Jefferson towards York, known from recent newspapers to be the location of Early's division. En route, Stuart heard at New Salem that Early's Division had recently left York and marched northwest through Dover. Stuart changed course and headed northward through the night on winding, hilly country roads, still trying to locate Early or Lt. Gen. Richard S. Ewell, thinking the latter still to be towards the Susquehanna River. The head of Stuart's seventeen mile (27 km) long column arrived in Dover at 2:00 a. m. on the morning of July 1, with the rear guard there by 8:00 a. m. Stuart learned that Early had passed through town and was heading westward towards Shippensburg as the army concentrated. Stuart paroled over 200 Union prisoners and gave his troopers a much needed six hour rest (while, unknown to Stuart, Maj. Gen. Henry Heth's Confederate infantry division collided with Brig. Gen. John Buford's Union cavalry at Gettysburg). Stuart resumed his exhausting march through the afternoon and early evening, seizing over 1,000 fresh horses from York County farmers. Leaving Hampton's Brigade and the wagons at Dillsburg, Stuart headed for Carlisle, hoping to find Ewell. Instead, Stuart found nearly 3,000 Pennsylvania and New York militia occupying the borough. After lobbing a few shells into town during the early evening and burning the Carlisle Barracks, Stuart withdrew after midnight to the south towards Gettysburg (see Skirmish at Carlisle). The fighting at Hanover, the long march through York County with the captured wagons, and the brief encounter at Carlisle slowed Stuart considerably in his attempt to rejoin the main army and locate Lee. The "eyes and ears" of the Army of Northern Virginia had failed Lee. Losses at Hanover were relatively light in terms of casualties, but the cost in time in delaying Stuart from linking with Lee proved to be even more costly. Estimates vary as to the number of men lost at Hanover; Union losses in one source are listed as 19 killed, 73 wounded, and 123 missing (for a total of 215). The 18th Pennsylvania had suffered the most, with three men killed, 24 wounded, and 57 missing. On the Confederate side, Stuart's losses are generally estimated as 9 dead, 50 wounded, and 58 missing, for a total of 117.

Бүгінгі майдан

Ханновердегі шайқас «Пикет» деп аталатын, атты әскердің қола мүсінімен еске алынады, бұл мүсінді Бостонның танымал суретшісі Сайрус Э. Даллин жасаған. Пенсильвания штатының қаражатымен 1905 жылы қаланың орталық алаңына орнатылған. 1901 жылы Федералдық үкімет орнатқан екі қола тақтада 1863 жылғы 30 маусым мен 1 шілдедегі Потомак армиясының қозғалысына қатысты жазулар бар. Сонымен қатар, қала алаңында бірнеше артиллериялық құралдар орналасқан, оның ішінде Parrott Rifle-дің 1-сериялық нөмірі – түпнұсқа ұңғысы, көшірме шассиге орнатылған. Заманауи ғимараттың қабырғасындағы тақта және төрт жылқы аяқтарымен оралып, жұлдыз бейнеленген жаяу жолға орнатылған белгі Кастердің штаб-пәтері мен «Кастердің шағандысы» деп аталатын, жас генералдың жылқысын байлап қою үшін пайдаланған көрнекті ағаштың орналасқан жерін көрсетеді. 2005 жылы қала көшелеріндегі маңызды жерлерге оннан астам жол бойындағы белгілер орнатылды, бұл келушілерге шайқасты түсінуге көмектесті, ал үш жылдан кейін штат Пенсильвания азаматтық соғысының жолдары бастамасы аясында өз белгілерін қосты. Дегенмен, қаланың оңтүстігіндегі ашық кеңістіктің көп бөлігі, соның ішінде Кастердің алға жылжуына куә болған Форни фермасы, қазіргі заманғы құрылыстарға байланысты жоғалып кетті. Сондай-ақ, Килпатриктің артиллериясы орналасқан Ганновер орталық алаңынан солтүстікке қарай жарты миль жердегі бұрынғы ашық төбелер де жойылды. Төрт зеңбірекпен жабдықталған Эльдер батареясы қазіргі Сток көшесінің бойында, Карлайл көшесінің шығысында, ал Пеннингтон батареясы қазіргі 4-ші көшенің батысында орналасқан. Йорк округінің тарих орталығы және бірнеше жергілікті Ганновер ұйымдары шайқас орындарына экскурсиялар ұйымдастырады.