Кіріспе

Темір жол локомотивінің түрі

Жолдық ауыстырғыш локомотив – темір жол локомотивінің бір түрі, ол негізгі желіде вагондарды тартуға және темір жол аулаларында оларды жылжытуға арналған. Осы тип және терминнің екеуі де Солтүстік Америкада пайда болған, бірақ басқа жерлерде де ұқсас типтер қолданылған. Жолдық ауыстырғыш локомотив екі бағытта да жұмыс істей алуға және жақсы көрінуге ие болуы керек. Жолдық локомотив ретінде, жолдық ауыстырғыш локомотив жол жылдамдығымен жұмыс істей алуы керек, сондай-ақ жеткілікті қуат пен салқындату қабілетіне ие болуы тиіс. Ол төмен жылдамдықты ауыстыру локомотивтерінің орнына жоғары жылдамдықты жол локомотивтерімен жабдықталған. Қазіргі заманғы жол локомотивтері әрқашан "үйкеліссіз" роликтік подшипниктермен жабдықталған, ал ауыстыру локомотивтері көбінесе "үйкелісті" жай подшипниктермен жабдықталған, бірақ теміржол вагондары мен локомотивтерінің аралық қызметінде жай подшипниктерге тыйым салынғанша.

Шолу

Жоғарыда айтылған себептерге байланысты, жол ауыстырғыш локомотивтер көбінесе капотты локомотивтер болып табылады. Капотты локомотивтің артқа қарай жылжымалы кабинасы, жоғары жылдамдықта соқтығысқан жағдайда, көптеген маневрлік локомотивтердің конструкцияларына қарағанда қауіпсіздік тұрғысынан артықшылық береді, сондай-ақ артқа көріну мүмкіндігі кабиналық локомотивтерге қарағанда жақсырақ. Аталған локомотивтер, атауларынан көрініп тұрғандай, ұзақ қашықтықта жол жылдамдығымен жүруге және вагондарды маневрлеуге қабілетті болғандықтан, ауылдық (көліктік) жұмыстармен қатар, деподағы (маневрлік) жұмыстарда да жиі қолданылады. 1960 жылдардан бері, жол ауыстырғыш локомотивтер ауыр жүк тасымалында кабиналық локомотивтерді толығымен ығыстырды (бірақ кейбір жол ауыстырғыш локомотивтер прототиптерінен бейімделген кабиналық типтегі локомотивтер таңдалып алынған жағдайларда заманауи жолаушылар тасымалында қолданылады). Кейбір жол ауыстырғыш локомотивтер екі басқару тұғырымен жабдықталған, бұл оларға дәстүрлі режимде (локомотив жүргізушісі мен кондуктор/маневрші қозғалыс бағытына қарап отырады) «ұзын капоты алға» немесе «қысқа капоты алға» бағытында жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Дегенмен, екі басқару тұғыры қолданыстан шығып қалды, өйткені қазіргі кезде барлық операциялар «қысқа капоты алға» бағытында жүзеге асырылады.

Мысалдар

Alco-ның RS 1 осы типтің алғашқы табысты үлгісі болды, және қазіргі заманғы барлық капотты локомотивтер шамамен осылай құрылған (барлық жетек жабдықтары үшін ұзын капот, экипажға арналған жайлар, соның ішінде дәретханасы бар қысқа капот). RS 1 жол ауыстырғышының алғашқы үлгісі болғандықтан және бастапқыда дөңгелек подшипниктер жиі қолданылған кезде (бірақ кабиналы локомотивтерде емес) әзірленгендіктен, көбінесе дөңгелек подшипниктермен жабдықталған. Кейіннен роликті подшипниктерге ауыстыру жүзеге асырылды, ал жаңа локомотивтер көбінесе роликті подшипниктермен тапсырылды. RS 1 өте ұзақ өндірілді, сондықтан 1940 жылдардағы көптеген локомотивтер бастапқыда дөңгелек подшипниктермен (кейін роликті подшипниктерге ауыстырылған) тапсырылған, ал 1960 жылдардағы локомотивтер көбінесе роликті подшипниктермен тапсырылды. Fairbanks Morse 1947 жылы H 15 44 моделімен жол ауыстырғыштары нарығына енді. EMD осы нарыққа соңғы болып кірді және алғашқы жол ауыстырғышы BL2 моделімен нарықтың үлкен бөлігін иелене алмады. RS 3 – Alco RS жол ауыстырғыштарының ең танымал моделі болды және RS 1 және RS 2 үлгілерінен гөрі көптеп өндірілді. Alco алғашқы жол ауыстырғышын жасағанмен, EMD-нің GP7 және одан кейінгі GP9 модельдері осы ерте кезеңдегі жол ауыстырғыштарының ең табысты модельдері болды. EMD GP және EMD SD локомотивтері дөңгелек подшипниктермен тапсырылмады, ал дөңгелек подшипниктері бар GP локомотивтері кейіннен роликті подшипниктермен жаңартылды. Қазіргі үлгілерге EMD SD70 сериясы және GE AC6000CW кіреді, ол ең қуатты модельдердің бірі болып табылады.

Жылқы күші

Жолды ауыстыратын құрылғылар 1-ші немесе одан төмен буынға, соғу үшін желіге; 2-ші буынға, соғу үшін желіге; 3-ші буынға, соғу үшін желіге; және 4-ші буынға немесе одан жоғары буынға, соғу үшін желіге бөлінеді. Бір кезде соғу үшін желісі бар бірліктер жасалғанмен, олар тез арада пайдаланылмай қалды және Солтүстік Америка теміржолдарының көпшілігі оларды жарамсыз деп таныды. Бүгінде ең көп жасалатын жаңа құрылғылар – соғу үшін желілі агрегаттар.

Беріліс

Америка құрлығында жол ауыстырғыш локомотивтер көбінесе дизель-электрлі болады, ал "беріліс" жүйесі (яғни соңғы жетек) тұрақты токпен (стандартты өнімділік бірліктері) немесе айнымалы токпен (жоғары өнімділік бірліктері) жабдықталады. Экономикалық және өнімділік себептеріне байланысты, кіші қуатты локомотивтерде әдетте 600 вольт номиналды тұрақты ток генераторы, ал жоғары қуатты локомотивтерде 1200 вольт номиналды тұрақты ток беретін интегралды түзеткіші бар айнымалы ток генераторы орнатылады (экономикалық және техникалық қызмет көрсету себептерімен кейбір локомотивтерде генератор/түзеткіш опция ретінде сақталды). Айнымалы токпен соңғы жетегі бар локомотивтер генератор/түзеткіштен 1200 вольт тұрақты токты қабылдап, оны 1200 вольт үш фазалы айнымалы жиілікті токқа түрлендіреді.

Ұлыбритания

"Жол алмастырушы" термині Ұлыбританияда қолданылмайды. Ең жақын мағынасы – 1-типті локомотив, оның 5 үлгісі болған. Бұл үлгілердің ешқайсысы да "Road Switcher"-ге толық сәйкес келмейді. British Rail Class 14 және British Rail Class 17 локомотивтерінде қозғалтқыш қақпақтары төмен орналасқан, бірақ кабина орталықта жайғасқан. Тағы екі үлгіде кабина "Road Switcher" сияқты, бір шетінде орналасқан, атап айтқанда British Rail Class 15 және British Rail Class 16 локомотивтері. Дегенмен, олардың қозғалтқыш қақпақтары кабина шатырының деңгейіне дейін жетеді. Ең сәтті 1-типті локомотив – British Rail Class 20, оның бір бөлігі әлі де пайдалануда. Онда кабина бір шетінде орналасқан және қозғалтқыш қақпақтары жоғары.

Германия

DB V 90 класы мен Voith Gravita – жолға қойылым жұмыстарына арналған ауыр маневр локомотивтері.

Бельгия

Бельгия мемлекеттік теміржолдары NMBS/SNCB 77-сыныптағы 170 неміс жасалған локомотивті пайдаланады, олар маневрлеу және негізгі бағыттардағы жүк тасымалдауға қолданылады.

Польша

PKP SM42 класы – 74 тонналық поляк дизель локомотиві, маневрлік жұмыстарға және жеңіл магистральдық тасымалдауға қолданылады (SP42 және SU42 нұсқалары). 1822 данасы салынды, көбінесе польша тасымалдаушылары қолданды, бірақ бір бөлігі шетелге экспортталды.

Чех тілі

ChME3 – ČKD компаниясы жасаған алты осьті дизельді локомотив. Бұл модельдер көбінесе аула және бағыттық маневрлеу жұмыстарына қолданылды. Олар Ресей, Беларусь, Украина (ЧМЭ3 класы ретінде, ChME3 транслитерациясы) және бұрынғы Кеңес блогының басқа елдерінде, Чехословакияда (T669 класы ретінде, кейін Словакия мен Чехияда ŽSR 770 және ČD 770 ретінде), Польшадағы индустриялық теміржолдарда (S200), Албанияда (HSH T669.1), Иракта (DES 3101), Сирияда (LDE 1500) және Үндістанда (DEC 120) пайдаланылған.

Қытай

Қытай темір жолының DF5 локомотиві – Қытай Халық Республикасында Қытай темір жолы пайдаланатын дизельдік-электрлік локомотив. Ол 1976 жылдан бері өндірісте, және 2006 жылға дейін бірнеше жергілікті компаниялар оны шығарып келді. Бұл Қытайдағы ең көп таралған маневрлік локомотиві, ол аула және бағыттарда вагондарды тіркеуге қолданылады. Шамалы саны Солтүстік Кореядағы Корея мемлекеттік темір жолында да пайдаланылады.

Финляндия

Орта салмақты дизельдік локомотив VR Class Dv12 жол ауыстырғышы ретінде жасалған. Ол кеңінен пойыз құрау станцияларында маневрлік локомотив ретінде қолданылады, бірақ сонымен қатар электрленбеген учаскелерде жолаушылар және жүк пойыздарымен жүру үшін желілік локомотив ретінде де пайдаланылады. Алғашқы Dv 12 локомотивтері 1963 жылы пайдалануға түсті және олар 2040 жылдарға дейін қызмет етуі жоспарлануда.

Түркия

Түркияда жол ауыстырғыш дизельді-электрлік локомотивтер жиі кездеседі. TCDD DE24000 – мұндай жол ауыстырғыштың бір мысалы.

Жапония

国鉄 DD13形ディーゼル機関車 және JNR Class DE10 - Жапонияда ең көп таралған жол ауыстырғыш дизельді-гидравликалық локомотивтер, оларды Жапон ұлттық темір жолдары тапсырыс еткен. Олар локомотив деполарында және бағыттарда вагондарды тіркеуге қолданылады. Кейбір жекеменшік терминалдық теміржолдар да жаңа жол ауыстырғыштарға тапсырыс берді немесе қолданылған жол ауыстырғыштардың аз санын сатып алды.