Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ольстердегі ауыл, Ирландияның Каван ауылы
Village in Ulster, Ireland
the Cavan village
Баунбой – Ирландияның Каван округінде, Бэлликоннелл мен Сванлинбар арасында, Слив Рушен тауының етегіндегі аңғарда орналасқан шағын ауыл және жергілікті аймақ. 1669 жылдың 25 мамырында Арманың Рим-католиктік провинциялық кеңесінің синоды Овенгаллесте, Баунбуйдхеде (Баунбой) өтті, онда Килмор епископы Юджин Максуини диоцездің бас викариі Томас Фитцсимонсты қызметтен шеттетуге тырысты. Баунбой – әулие Могудің туған жері болған Тэмплпорттың ежелгі приходтарының бір бөлігі. Оның ең танымал ғимараты – 1853 жылы салынған, көптен бері қолданылмай, қазір қираған Виктория дәуіріндегі жұмыс үйі.
Bawnboy is a small village and townland in a valley at the foot of Slieve Rushen, between Ballyconnell and Swanlinbar, in County Cavan, Ireland. A synod of the Roman Catholic Provincial Council of Armagh was held in Owengallees, Baunbuidhe (Bawnboy) on 25 May 1669 where the Bishop of Kilmore, Eugene MacSweeney tried to depose Thomas Fitzsimons, the vicar general of the diocese. Bawnboy is part of the ancient parish of Templeport, birthplace of St Mogue. Its most famous building is a Victorian workhouse, built in 1853, long disused and now derelict.
Ерте тарих
Орта ғасырларда Макговерн барониясының Таллихоу аймағы баллибето деп аталатын экономикалық салық салу аймақтарына бөлінді, ирланд тілінен Baile Biataigh ("Ballybetagh" деп ағылшынша), яғни "Жабдықтаушының қаласы немесе елді мекені" дегенді білдіреді. Бастапқы мақсаты – байыны басқаратын шаруаға мұқтаж жандарға, мысалы, кедейлерге және саяхатшыларға қонақжайлық көрсетуге мүмкіндік беру еді. Баллибетаг одан әрі жеке отбасылар шаруашылық жүргізетін қалалық жерлерге бөлінді, олар баллибетаг басшысына салық немесе алым төлейтін, ал ол өз кезегінде клан басшысына ұқсас алым төлейтін. Баллибетагтың басқарушысы шіркеу жерлерін басқаратын эренагтың діни емес баламасы болды. Темплпорт приходында жеті баллибето болды. Баунбой "Баллеагебойнаг" (сонымен қатар "Баллиогнэмойнаг") баллибетосында орналасқан. Түпнұсқа ирландшасы – Baile Na Muighe Eanach, яғни "Балшықты жазықтың қаласы". Баллибетаг "Агавенах" деп те аталды, түпнұсқа ирландшасы – Achadh an Bhuí Eanaigh, яғни "Сары батпақтың даласы".
In medieval times the McGovern barony of Tullyhaw was divided into economic taxation areas called ballibetoes, from the Irish Baile Biataigh (Anglicized as "Ballybetagh"), meaning 'A Provisioner's Town or Settlement'. The original purpose was to enable the farmer, who controlled the baile, to provide hospitality for those who needed it, such as poor people and travellers. The ballybetagh was further divided into townlands farmed by individual families who paid a tribute or tax to the head of the ballybetagh, who in turn paid a similar tribute to the clan chief. The steward of the ballybetagh would have been the secular equivalent of the erenagh in charge of church lands. There were seven ballibetoes in the parish of Templeport. Bawnboy was located in the ballybetagh of "Balleagheboynagh" (alias "Ballyoghnemoynagh"). The original Irish is Baile Na Muighe Eanach, meaning "The Town of the Marshy Plain"). The ballybetagh was also called "Aghawenagh", the original Irish is Achadh an Bhuí Eanaigh, meaning "The Field of the Yellow Bog").
Атауы
Bawnboy атауы "bawn" терминінен шыққан, ол ирланд мұнаралы үйін қоршаған қорғаныс қабырғасын білдіреді. Бұл ирланд тіліндегі "badhún" сөзінің ағылшынша нұсқасы, "мал қорасы" немесе "мал айдалатын орын" деген мағынаны береді – бастапқы мақсаты шабуыл кезінде малды қорғау болған. Баунбой үйінде кеш ортағасырлық баунның қалдықтарын көруге болады, ол ауыл атына бастау берген. Бұл атаудың ең ерте кездесуі 1663 жылғы Темплпорт округіндегі "Ошақ ақысы" тізімінде кездеседі. Ауылдың тағы бір аты – Кильсуб немесе Кильсоб. 1622 жылғы Каван округінің шолуында былай делінген: "Сэр Ричард Гримс осы жердің 1000 акрын иеленеді, онда тас және әктан салынған, алпыс футқа шаршы және тоғыз фут биіктіктегі баун салынған, ішінде кішкентай тас үй бар, онда лейтенант Уильям Раттледж тұрады және оны жалға алады, сондай-ақ 200 акр жерді 21 жылға жалға алады. Сэр Ричардтың қалған 1000 акры жыл сайын ирландтарға беріледі, олар ирландтық дәстүр бойынша жыртып өңдейді". 1665 жылғы "Даун шолу" картасында ол сэр Уильям Парсонның жері ретінде көрсетілген. 1711 жылғы 9 сәуірде жасалған келісімшарт бойынша Парсонстоун иелігі, басқалармен бірге, Морли Сондерске берілді. 1774 жылғы 10 желтоқсанда Уильям Крукшенктің Джон Энриге берген жалға беру шартында Баунбой жерлері де бар. 1816 жылы Джон Бурк Джон Энриден Баунбой жерін жалға алды.
Bawnboy takes its name from the term "bawn", the defensive wall surrounding an Irish tower house. It is the anglicised version of the Irish word badhún meaning "cattle stronghold" or "cattle enclosure" – its original purpose was to protect cattle during an attack. The remains of a late medieval bawn is to be seen at Bawnboy House, which is the origin of the village name. The earliest surviving mention of the placename is in the 1663 Hearth Money Rolls for Templeport where it is called Baonboy. Another name for the village is Kilsub or Kilsob. The 1622 Survey of County Cavan states:Sir Richard Greames, holdeth 1000 acres of this land, upon which there is built a Bawne of stone and lyme, sixty foot square and nine foot high, with a little stone house within, where in Lieutenant William Ruttledge dwelleth and hath a lease thereof and of 200 acres of land for 21 yeares and the rest of Sir Richard's 1000 acres are sett to the Irish from yeare to yeare, who plowgh after ye Irish fashion. The 1665 Down Survey map depicts it as Sir William Parson's Land. By a deed dated 9 April 1711, the Mannor of Parsonstowne alias Bawneboy was granted, inter alia, to Morley Saunders. A lease dated 10 December 1774 from William Crookshank to John Enery of Bawnboy includes the lands of Bawnboy. In 1816 John Bourke held a lease of the townland of Bawnboy from John Enery.
Тарихи тұрғындар саны
29 қыркүйекте құрастырылған 1663 жылғы отын салығы тізімінде Баонбойде Уильям Лоутер мырза, Стивен Мерфи және Патрик Атчесон деп тіркелген үш салық төлеуші болды. 1821 жылғы Ирландия халық санағында ауылдың халқы 189 адамды құрады. Ирландияның 1831 жылғы халық санағында ауылда 12 үй болғандығы, барлығы да тұрғызылғандығы көрсетілген. Халық саны 60 адамды құрады, оның ішінде 28 ер адам және 32 әйел болды, сондықтан 1821 жылдан бері халық саны 129 адамға азайды. Кәсіптер: 2 әйел үй қызметкері, 1 ер адам үй қызметкері, 1 маман, 4 саудагер немесе қолөнерші, 6 ауыл шаруашылығы жұмысшысы, 4 фермер. Баунбой бағалау кеңсесінің 1839 және 1840 жылдарға арналған далалық кітаптары қолжетімді. 1841 жылғы Ирландия халық санағында ауылда 26 үй болғандығы, оның 8-і бос тұрғандығы көрсетілген. Халық саны 96 адамды құрады, оның ішінде 47 ер адам және 49 әйел болды, сондықтан 1831 жылдан бері халық саны 36 адамға өсті.
In the Hearth Money Rolls compiled on 29 September 1663 there were three taxpayers listed in Baonboy William Lawther Esq., Stephen Murphy and Patricke Atcheson. The 1821 Census of Ireland states that the population of the village was 189. The 1831 Census of Ireland states that there were 12 houses in the village, all occupied. The population was 60, of which 28 were males and 32 females, so the population had dropped by 129 since 1821. The occupations were 2 female servants, 1 male servant, 1 professional, 4 retailers or craftsmen, 6 agricultural labourers, 4 farmers. The Bawnboy Valuation Office Field books are available for 1839 1840. The 1841 Census of Ireland states that there were 26 houses in the village, 8 of which were unoccupied. The population was 96, of which 47 were males and 49 females, so the population had increased by 36 since 1831.
Баунбой ұлттық мектебі
Крис Магуайрдың "Bawnboy and Templeport History Heritage Folklore" кітабында мектеп туралы мынадай сипаттама берілген: 1772 жылғы Жеңілдету заңы бойынша католиктерге мектептерде оқыту құқығы қайта берілді және содан бері шіркеуде білім беру дамыды. 1826 жылғы Ирландия білім беру комиссарларының екінші есебі Темплпорт ауданында сегіз мектеп жұмыс істегенін көрсетеді, оның ішінде Баунбой мектебі де бар. Оларда барлығы 670 оқушы оқыды. Бұл мектептердің барлығы, біреуін қоспағанда, саз қабырғалы шатырлар еді және тығыздыққа толы болды. Оқу, жазу және арифметика негізгі пәндер болып табылды. Баунбой – уақытша бөлмеде өткізілетін ақылы мектеп. Мектеп директоры Чарльз Брейди, католик, ол жылына 8 фунт жалақы алды. Мектепте 80 оқушы оқыды, олардың 68-і католик, ал 12-сі Ирландия шіркеуіне жататын. Олардың 47-сі ұл, 33-і қыз. 1831 жылы бастауыш білім берудің мемлекеттік жүйесі құрылды, оның шеңберінде Ұлттық білім беру кеңесі құрылды. 1839 және 1849 жылдар аралығында Баунбой, пастор Филипп Магауранның өтініші бойынша Ұлттық кеңес басқаруына алынды.
The book Bawnboy and Templeport History Heritage Folklore by Chris Maguire gives the following description of the school:The right to teach in schools was restored to Catholics under the Relief Act of 1772 and from that time onward education progressed in the parish. The second Report from the Commissioners of Irish Education Inquiry 1826 shows that eight schools were operating in the parish of Templeport, including Bawnboy School. They were attended by a total of 670 pupils. All except one of these schools were mud wall cabins and overcrowded. Reading, writing and arithmetic were the main subjects taught. Bawnboy was a pay school held in a temporary room. The headmaster was Charles Brady, a Roman Catholic, who had a salary of £8 per annum. There were 80 pupils of whom 68 were Catholic and 12 Church of Ireland. 47 were boys and 33 were girls. In 1831 a state system of primary education came into being under which the National Education Board was set up. Between 1839 and 1849 Bawnboy was taken over under the National Board at the request of Rev. Philip Magauran P. P.
Баунбой Н. С. бұрын Санкт-Могу деп аталған, ал қазір Санкт-Айданның Н. С. деп аталады. Ол 1971 жылдың 31 тамызында ресми түрде ашылды. Баунбой Н. С.-ның бас мұғалімдері: Питер О'Нилл (1841-45 жж.); Ф. Дюиньян (1845-49 жж.); Томас Эдвардс (1849-78 жж.); Томас МакКин (1878-91 жж.); Джеймс Брейди (1881-84 жж.); Джон Ф. Эдвардс (1884-85 жж.); Патрик Мерфи (1885-87 жж.); Томас МакХью (1887-95 жж.); Джозеф Кенни (1895 ж.); Джон Линч (1901-07 жж.); Патрик Магуайр (1907-23 жж.); Томас Ф. О'Грейди (1923-56 жж.); Крис Магуайр (1956-82 жж.); Сиаран Магуайр (1982 ж.). Көмекшілер: Бина Макговерн (1916-47 жж.); Маир Макговерн (1947-60 жж.); Филомена Макговерн (1960-70 жж.); Эйтн Макговерн (1970-73 жж.); Мариан Макговерн (1973-98 жж.); Мей Гланси (1973 ж.); Сиаран Магуайр (1979-82 жж.); Джулиан Брин (1998 ж.). Ирландияның Ұлттық білім беру комиссарларының есептерінде Баунбой Ұлттық мектебі, тіркеу нөмірі 2927 бойынша мынадай мәліметтер келтірілген:
BAWNBOY N. S. was formerly called St. Mogue's and is now named St. Aidan's N. S. It was officially opened on 31st August 1971. Principal Teachers of Bawnboy N. S. : Peter O'Neill (1841 '45); F. Duignan (1845 '49); Thomas Edwards (1849 '78); Thomas McKeon (1878 '91); James Brady (1881 '84); John F. Edwards (1884 '85); Patrick Murphy (1885 '87); Thomas McHugh (1887 '95); Joseph Kenny (1895); John Lynch (1901 '07); Patrick Maguire (1907 '23); Thomas F. O'Grady (1923 '56); Chris Maguire (1956 '82); Ciaran Maguire (1982 ). Assistants : Mrs. Bina McGovern (1916 '47); Máire McGovern (1947 '60); Mrs. Philomena Maguire (1960 '70); Eithne Maguire (1970 '73); Mrs. Marian McGovern (1973 '98); May Glancy (1973 ); Ciaran Maguire (1979 '82); Julianne Breen (1998 ). The Reports from the Commissioners of National Education in Ireland give the following figures for Bawnboy National School, Roll No. 2927
1846 жыл: Жылдық жалақысы 14 фунт стерлинг болатын бір еркек мұғалім. 120 оқушы, 81 ұл және 39 қыз. 1854 жыл: Жылдық жалақысы 16 фунт стерлинг 8 динар болатын бір еркек мұғалім. 119 оқушы, 71 ұл және 48 қыз. 1862 жыл: Джон Фоули мектеп директоры, Энн Фоули жұмыс істейтін әйел, Патрик Планкетт бақылаушы, барлығы римдік католиктер. Барлығы 195 оқушы болды, олардың барлығы, 17-сі Ирландия шіркеуіне жататындарынан басқа, римдік католиктер. Католик оқушыларына катехизис сабағы дүйсенбі күндері сағат 15:00-ден 16:00-ға дейін және сенбі күндері сағат 10:00-ден 12:00-ге дейін оқытылды. 1874 жыл: Мұғалімдердің жылдық жалақысы 20 фунт стерлингке жетті. 117 оқушы, 57 ұл және 60 қыз. 1890 жыл: 89 оқушы болды.
1846: One male teacher who received an annual salary of £14. 120 pupils, 81 boys and 39 girls. 1854: One male teacher who received an annual salary of £16 6s 8d. 119 pupils, 71 boys and 48 girls. 1862: John Foley was the headmaster, Anne Foley was the workmistress and Patrick Plunkett was the monitor, all Roman Catholics. There were 195 pupils, all Roman Catholic apart from 17 who were Church of Ireland. The Catechism was taught to the Catholic pupils on Mondays from 3pm to 4pm and on Saturdays from 10am to 12 noon. 1874: The teachers annual salaries amounted to £20. 117 pupils, 57 boys and 60 girls. 1890: There were 89 pupils.
Оқиғалар
Баунбой фестивалі тамыз айында бір апта бойы өтеді, апта ішінде отбасылық шаралар ұйымдастырылады. Оған отбасылық дойбы мен автомобиль квесті сияқты ойын-сауықтар кіреді. Ең танымал шаралардың бірі – Сент-Могуес аралына екі күндік кеме саяхаты, әдетте аптаның сәрсенбі және бейсенбі күндері өткізіледі. Жексенбі күні ауылдық жәрмеңке ұйымдастырылады. Онда көне автомобильдер көрмесі, джемді татып көру, мерекелік костюмдер сайысы және торттар мен түрлі заттар сататын көптеген стендтер болады.
The Bawnboy Festival runs in August for one week, over the duration of the week there are family activities. This includes pastimes such as family skittles and car treasure hunt. One of the more well known pursuits is the boat trip to St. Mogues Island which runs for two days, usually the Wednesday and Thursday of the week. On the Sunday, there is a village fair. This usually has a vintage car show, jam testing, fancy dress contest and numerous stalls which sell cakes and other objects.
Бірінші шаруа қожалығы
Каван округінде құрылған ең алғашқы шаруашылық қоғамы 1800 жылы Баунбойда құрылды. Сэр Чарльз Кут өзінің «Каван округінің статистикалық шолуы» (1801 жыл, 289-бет) еңбегінде былай деп жазады: «Мен осы шолу үшін материалдар жинаған кезде Каванда шаруашылық қоғамы болған жоқ; алайда қазір Баунбойда қоғам құрылғанын білдім, оның президенті – округтің өкілі мистер Снейд. Тәжірибелі және сақ фермерлердің жиналыстары мен байланыстарының нәтижесінде туындайтын пайдалар өте маңызды, сондықтан оларға барлық жағынан көмек көрсету керек. Каванның ешбір бөлігі осы жаңа қоғам мүшелерінің аймағына қарағанда өндіріспен аз айналыспаған; сонымен қатар, кішкентай жалдама ақылар мен бұл төбелі аймақтың топырағында аздаған әк қолданудың және жақсырақ еңбектің нәтижесінде болған құнды өзгерістерді ескерсек, жақсартуға мүмкіндік бар жерлер де жоқ. Ирландияның шаруашылық қоғамы қазір кішігірім мекемелерге ұсынып отырған қолдау біздің жерімізді өңдеуге және ұзақ уақыт бойы назарсыздан қалған, бірақ нағыз байлыққа және тәуелсіздікке жеткілікті мүмкіндіктерге ие құнды ресурстарды пайдаға енгізуге сөзсіз түрткіс болады. Кут 125-бетте де былай дейді: Балликоннеллге қарай төмендегенде көрініс жақсарады, онда мистер Снейдтің Баунбойдағы егістіктері елге жылы және жайлы түр береді, бірақ бұл аймақтың жолдары өте нашар. 138-бетте: Егістіктер аздаған; мистер Снейдтің Баунбойдағы егістіктері сол аттас шағын ауылға іргелес жатыр, олардың арасында ең бірінші орында тұрады, ал оның меншігі сақ басқаруды көрсетеді. Аталған мистер Снейд – 1800 жылдан 1826 жылға дейін Каван округінің депутаты болған және Балликоннеллдің Мисс Монтгомериге үйленген Натаниел Снейд. Баунбойдың Энерилері оның туыстары еді.
The earliest Farming Society founded in County Cavan was in Bawnboy in 1800. Sir Charles Coote in his "Statistical Survey of County Cavan", 1801, page 289 writes:There had not been any farming society in Cavan, at the time I was collecting the materials for this survey; however I now learn, that a society is established at Bawnboy, of which Mr. Sneyd is president, who represents the county. So important are the advantages resulting from the meetings and communications of experimental and judicious farmers, that they should meet every encouragement. No part of Cavan is less engaged in manufacture, than the vicinity of the members of this new society; nor are there any lands so favourably disposed for improvement, if we consider the small rents, and the valuable change, which is wrought on the soil of this hilly region by a small applicationof lime, and a little persevering industry. The encouragement now held out by the Farming Society of Ireland, to the minor establishments, will be doubtless no small incentive to us to cultivate our lands, and bring into immediate profit those valuable resources, which have lain too long neglected, though possessing capabilities enough to procure true wealth and independence. Coote also says on page 125:Descending towards Ballyconnell, the prospect improves, where Mr. Sneyd's plantations, at Bawnboy, give the country a warmer and more comfortable appearance, but the roads in this country are terribly bad indeed. And on page 138:The plantations are but few; Mr. Sneyd's, of Bawnboy, are contiguous to the small village of the same name, rank foremost amongst those, and his demesne shews a judicious management. The Mr. Sneyd referred to was Nathaniel Sneyd, a Member of Parliament for County Cavan from 1800 to 1826 and married to a Miss Montgomery of Ballyconnell. The Enery's of Bawnboy were his in laws.
Қызметтер мен инфрақұрылым
Гарда станциясы 2013 жылғы қаңтардың соңында жабылды. Ауыл N87 және L1037 тас жолдарының бойында орналасқан.
The Garda station closed at the end of January 2013. The village is situated on the N87 road and the L1037 road.
Көлік
Баунбой жолының темір жол станциясы 1887 жылдың 24 қазанында ашылып, 1959 жылдың 1 сәуірінде толығымен жабылды. Ол Каван және Лейтрим тар жол темір жолының бір бөлігі болды. Leydons Coaches компаниясы 930 маршрутын іске асырады, бұл маршрут ауылды Балликоннелл, Белтурбет, Каван, Суонлинбар және Эннискилленмен байланыстырады. 2012 жылдың қазан айының ортасына дейін Баунбойға Bus Éireann Expressway 30 маршрутымен күніне бірнеше рет автобус қатынайтын.
Bawnboy Road railway station opened on 24 October 1887 and finally closed on 1 April 1959. It was part of the narrow gauge Cavan and Leitrim Railway. Leydons Coaches operate route 930 linking the village to Ballyconnell, Belturbet, Cavan, Swanlinbar and Enniskillen. Until mid October 2012 Bawnboy was served several times daily by Bus Éireann Expressway route 30.