Кіріспе

Арнольд Шелдон Денкер (21 ақпан 1914 - 2 қаңтар 2005) – американдық шахматшы және автор. Ол 1944 және 1946 жылдары АҚШ чемпионы атанды. Соңғы жылдары ол түрлі шахмат ұйымдарында қызмет етті, АҚШ шахмат федерациясынан марапаттар алды, оның ішінде 2004 жылы "Америка шахматының деканы" деген ең жоғары құрметті атаққа ие болды.

Жарық жұлдыз

Денкер 1914 жылғы 21 ақпанда Нью-Йорк қаласының Бронкс ауданында, православиелік еврей отбасында дүниеге келген. Денкердің өзінің айтуынша, ол 1923 жылы ағаларының шахмат ойнағанын көріп үйренген, бірақ шахматты осы ойынға толыққандай берілгені Теодор Рузвельт орта мектебінде бірінші курста оқығанда болды, онда оның сыныптастары кафетерийде бір ойынды бір центке ойнаған. Ұзақ уақыт бойы сүт ақшасын жоғалтқаннан кейін, Денкер мектеп кітапханасынан бұрынғы әлем чемпионы Эммануэль Ласкердің "Шахматтағы ақылға қонымдылық" кітабын тауып, оқыды, және көп ұзамай "центтері қайта ағылып, үстеме пайда әкелді". Денкердің жас кезінде бокспен айналысып, үміткер боксшы болғаны да бар. Шахматта алғашқы рет 1929 жылы 15 жасында Нью-Йорк қаласының мектептер арасындағы жекелей чемпионатында жеңіске жетіп көзге түсті. Келесі он жылда ол Самуэль Решевский, Рубен Файн және Исаак Кашдан сияқты АҚШ-тың ең күшті шахматшыларымен теңесті. Оның алғашқы маңызды халықаралық турнирі 1934 жылы Нью-Йорктегі Сиракуз қаласында өтті, онда Решевский Денкерден оқ бойы озып, сенімді жеңіске жетті. 1940 жылы Денкер алғашқы Манхэттен шахмат клубы чемпионатында жеңіске жетті. 1944 жылы ол АҚШ чемпионы атанды, ал 1950 жылы – Халықаралық шебер (ФИДЕ бұл атақты алғаш рет тапсырған жыл).

Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Денкер әскери базаларда және авианосецтерде өнер көрсетті. 1945 жылы АҚШ чемпионы ретінде, АҚШ-пен КСРО арасындағы радиоматчта ойнап, екі партияны да Михаил Ботвинникке ұтылды, ал 1946 жылы Мәскеуге қайта матчке барып, екі партияны да Василий Смысловқа ұтылды. Бірақ бұл сайтта Денкердің маңызды нәтижелерінің бірнешеуі жоқ.

Кейінгі өмірі

1981 жылы ФИДЕ Денкерді құрметті гроссмейстер атандырды. Кейінгі жылдары ол маңызды шахмат ұйымдастырушысы болды, Америка шахмат қоры, АҚШ шахмат федерациясы (USCF) және АҚШ шахмат қоры кеңестерінде қызмет етті – ол беделді Денкер турнирінің (оның құрметіне аталған, жоғары мектеп чемпиондары арасындағы) бастамашысы болды. Ол сонымен қатар ФИДЕ ресми өкілі де болды. Денкер шахмат ойнауды жалғастырды, бірақ бұрынғы деңгейінен әлдеқайда төмендеп қалды. (Оның соңғы ФИДЕ рейтингі 2293 болды.) Ол көптеген шахмат мақалаларын жазды және 1995 жылы «Мен білген Бобби Фишер және басқа да әңгімелер» кітабын шығарды (Ларри Паррмен бірлесіп; Hypermodern Press). 1992 жылы Денкер АҚШ Шахмат Даңқы залына енгізілді. 2004 жылдың 11 маусымында ол Американың ең жоғары шахматтық құрметіне ие болды, ол USCF тарапынан «Америка шахматының деканы» деп жарияланған үшінші адам болды. Нью-Йорк университетін бітірген ол 1936 жылы Нина Симмонсқа үйленді, бұл неке оның 1993 жылы қайтыс болуына дейін 57 жылға созылды. Олардың үш баласы болды: Ричард, Митчелл және Рэнди. Денкер 2005 жылдың 2 қаңтарында Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласында ми қатерінен қайтыс болды.