Кіріспе

1-ші Белоруссия майданы (Пéрвый Белорусский фронт, Pervyy Belorusskiy front, сондай-ақ "Белоруссия" деп те аталады), 1943 жылдың қазан айынан 1944 жылдың ақпанына дейін Белоруссия майданы деп белгілі болды, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қызыл Армияның маңызды құрамы болды және Батыс әскер тобымен теңестірілді. 1-ші Белоруссия майданы мен 1-ші Украина майданы барлық совет майдандарының арасында ең ірі және күшті болып саналды, себебі олардың басты міндеті – нацистік Германияның астанасы Берлинге шабуыл жасау болды.

Құрылыс және бастапқы операциялар

Бастапқыда Белоруссия майданы 1943 жылдың 20 қазанында қолда бар Орталық майданның жаңа атауы ретінде құрылды. Орталық майданына қолбасшылық еткен генерал Константин К. Рокоссовскийге бағынышты болды. 1943 жылы Гомель-Речица шабуылын, ал 1944 жылы Калинович-Мозырь шабуылын жүргізді.

Қайта тағайындау және 1944 жылғы операциялар

Содан кейін 1944 жылдың 17 ақпанында Днепр-Карпат шабуылынан кейін 1-ші Белоруссия майданы (1BF) деп қайта аталды. Бірнеше күн өткен соң, 21 ақпанда Рогачев-Жлобин шабуылы басталды, ол 26 ақпанға дейін жалғасты. Келесі операция – Багратион операциясының бөлігі болған Бобруйск шабуылы, және 26 маусымда 1BF шабуылдары Бобруйскіні қоршап алды, осының салдарынан неміс 41-ші танк корпусының 40 000 әскері қоршауға түсті (9-шы армияның құрамында). 18 шілдеден 2 тамызға дейін майдан Люблин-Брест шабуылына қатысты. 2 тамыздан 30 қыркүйекке дейін майдан Висланың шығысындағы неміс әскерлерін тазалаумен айналысты (осы кезеңде 1-10 тамыз аралығында Радзимин шайқасы болды). Радзимин шайқасына оның 8-гвардиялық, 28-ші, 47-ші, 65-ші, 69-шы және 70-ші армиялары қатысты. Кейінірек, сол кезеңде, 14 қыркүйекте, польшалық күштердің қолдауымен 1BF Варшава қаласының маңындағы Праганы басып алды.

1945 жылғы операциялар

Келесі шабуыл Варшава-Познань операциясы болды, бұл Висла-Одер шабуылының бір бөлігі. 13 қаңтарда 1BF Шығыс Пруссиядағы Пиллкалленге (1938-1945 жылдары Шлоссберг деп аталған) шабуыл жасады, онда олар 3-ші танк армиясының күшті қарсылығына тап болды. 1-ші Белоруссия майданы 14 қаңтарда сағат 08:30-да Магнушев және Пулавы көпірбастарынан неміс 9-шы армиясына шабуыл бастады, ол қайтадан ауыр бомбалаумен сүйемелдеді. 33-ші және 69-шы армиялар Пулавы көпірбасынан 30 км тереңдікке өтті, ал 5-ші шок және 8-ші гвардиялық армиялар Магнушев көпірбасынан ілгері жылды. Олардан кейін 2-ші және 1-ші гвардиялық танк армиялары жарылымды пайдалану үшін жіберілді. 25 қаңтарда майдан 66 000 неміс сарбазының бекінген Познань қаласын қиып тастады және күніне 80 км жылдамдықпен ілгері жылжуын жалғастырды, ал 8-ші гвардиялық армия қалаға қоршау салды, оны 23 ақпанда басып алды.

Берлинді басып алу

1-ші Украина майданымен бірге 1BF Берлин шайқасында Берлин қаласын шабуылдады. Маршал Георгий Жуков 1944 жылдың қараша айында 1BF-тің қолбасшысы болып тағайындалды, осылайша Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы екі ірі шабуылына дайындық жасалды. 1945 жылдың қаңтар-наурыз айларында Польша мен Шығыс Пруссияны (оның басып алынуы 25 сәуірде Пилау қаласын басып алумен аяқталды) басып алғаннан кейін, кеңес әскерлері сәуірдің алғашқы екі аптасында күштерін қайта орналастырды. Маршал Георгий Жуков 1BF-ті, Одер өзені бойында, оңтүстіктегі Франкфурттан Балтық теңізіне дейін орналасқан күштерін Сейлоу биіктігінің алдындағы аймаққа шоғырландырды. 2-Белоруссия майданы 1BF босатқан Сейлоу биіктігінен солтүстікке қарайғы позицияларға көшті. Осы қайта орналастыру кезінде, шептегі қаптар қалды, соның салдарынан Данциг маңындағы қапталға қысылып қалған Германияның II армиясының қалдықтары Одер арқылы қашып кетті. 16 сәуірдің таңында Берлин шабуыл операциясы басталды, мақсаты – Берлин қаласын басып алу және Эльбадағы Батыс Одақтас күштерімен байланыс орнату. Операция 1BF және маршал Коневтің 1-ші Украина майданының (1UF) оңтүстікке жасаған шабуылымен басталды. Бастапқыда 1BF неміс қорғанысын бұзуда үлкен қиындықтарға тап болды, бірақ үш күннен кейін олар одан өтіп, Берлиннің шеттеріне жақындады. 22 сәуірде 1BF Берлиннің солтүстік және шығыс шетін басып алды. 1BF және 1UF бөлімшелері 25 сәуірде Берлиннің батысындағы Киетценде кездесіп, Берлин қаласын толық қоршады. Көшелер мен үйлер арасындағы ауыр шайқастардан кейін, Берлин гарнизонының қолбасшысы генерал Вейдлинг маршал Чуйковпен кездесіп, 2 мамыр күні жергілікті уақыт бойынша сағат 15:00-де Берлин қаласын толыққанды түрде тапсырды.

Соғыстан кейінгі

8 мамырда Берлинде қол қою рәсімінен кейін неміс қарулы күштері одақтастар алдында толыққанды бас берді және Еуропадағы соғыс аяқталды. Соғыстан кейін майдан штабы Германиядағы Кеңес күштері тобын құрды.