Ньютаун: Тарихы мен табиғаты

Кіріспе

Ньютаун – Англияның Уайт аралындағы Калборн, Ньютаун және Порчфилд азаматтық округіндегі шағын ауыл. Орта ғасырларда ол өркендеген қалашық болған. Ньютаун Ньюпорт қаласынан батысқа қарай 5 миль (8 км) жерде, аралдың солтүстік-батыс жағалауындағы ірі табиғи портта орналасқан. Қазір бұл жер Ұлттық сенім қорына тиесілі және олар басқаратын ұлттық табиғи қорық болып табылады. Каул Борн Калборн арқылы ағып, Ньюбридж және Шалфлиттен өтіп, Ньютаун тұсында Солент құйылысына жетіп құяды.

Тарих

Қала бастапқыда Франшвилл (яғни 'Фритаун') деп аталды, кейін ғана Ньютаун деп қайта аталды. Ол, мүмкін, нормандтар басып алғанға дейін құрылған. 1001 жылы даттар шабуыл жасаған деген мәліметтер бар. Ең алғашқы белгілі жарлықты Винчестер епископы Эймер де Валенс берген. Ол 1256 жылы Свенстон сарайындағы шіркеу мүлігінде қол қойды. Оның табысқа жету үміті көшелерінің аттарында көрінеді, мысалы, Алтын және Күміс көшелері. Дегенмен, оған Ярмут, Ньюпорт және Саутгемптон қалаларынан бәсекелестік болды. 1284 жылы ол біраз қарсылықпен Едуард I-ге берілді. 14 ғасырдың басында Ньютаун қаласында шамамен 60 отбасы тұрған. 14 ғасырдың ортасына қарай Ньютаун дамыған сауда орталығына айнала бастады. 1344 жылы оның құны Ньюпорттың екі есесіне бағаланды. Оның порты жұмысты болды және аралдағы ең қауіпсіз порт деп есептелді. Мұнда тұз өндірісі дамыды және мол острақтар болды. Әр жылы үш күндік фестиваль «Ақ Мария Магдалина мерекесінің алдында, күні және ертеңі» күндері өткізілді, ол жергілікті 13 ғасырлық шапельдің құрметіне ие болды. Содан кейін үлкен оба ауруы басталды, содан кейін 1377 жылы французтар шабуыл жасап, қаланың көп бөлігін қиратты, одан ол толыққанды қалпына келмеді. Генрих VII патша тұсында жасалған қаланың жезден жасалған белгісі Карисбрук сарайы мұражайының коллекциясында сақталған. 16 ғасырдың ортасына қарай бұл шағын елді мекенге айналды, оны қорғануы оңайырақ Ньюпорт қаласы басып алды. 1559 жылы жасалған сараптама көрсетті, Ньютаунда нарық жоқ және тұрған бірде-бір жақсы үй де қалмаған. Оның порты бірте-бірте лайға толып, үлкен кемелерге қолжетімсіз болды. 1584 жылы Елизавета I қалаға жаңа өмір сыйлап, оған екі парламенттік орын берді. Ньютаун қалалық әкімшілігі 17 ғасырда салынды. Алайда, бұл орындар Ньютаунды 19 ғасырдың реформаларына дейін Ұлыбританияда кең таралған «өлі» округтердің біріне айналдырды. 1832 жылғы реформалық акті орындарды жойған кезде Ньютаунда он төрт үй және жиырма үш сайлаушы бар екені анықталды, ал сайлаушылар саны көп муниципалитеттерде өкілдік аз болды. Қалалық әкімшілік 1813 жылы және 1930 жылдары қайта жаңартылды. Қазір ол көпшілікке ашық. ІІ санаттағы Киелі Рух шіркеуі 1837 жылы салынған. Ньютаун Армс мейрамханасы 1916 жылы жабылды. Бұл ғимараттың ерекше пішіні жергілікті тұрғындар арасында «Нұхтың кемесі» деп аталды. Ньютаун кішкентай болып қалды, бірақ бұл оның бастапқы жоспарын сақтады, ол тарихи қызығушылық тудырады. Қайық үйінің жанында екі шаршы көл бар, олар бұрынғы жергілікті тұз өнеркәсібінің бөлігі ретінде тұздықтар ретінде қазылған. Порт пен тұздықтар Уайт аралы мен оның айналасындағы суларға тән балықтардың мекеніне айналды, портта да, тұздықтарда да көптеген жалпақбас сұр шошқасы тіршілік етеді. Жеке тұрғын үйлер әлі де пайдаланылып жатса да, портқа кішкентай және орташа кемелер кіреді. Ньютаун орналасқан жердің көп бөлігі қазір Ұлттық қорға ұпайланған, ал кенттік ескі порттың айналасына салынған табиғи қорықтың ортасында орналасқан. Ньютаун туристер мен құс бақылаушылар арасында танымал, өйткені көптеген сирек кездесетін жергілікті түрлер тұзды батпақтарды ұя салу үшін пайдаланады.

The town was originally called Francheville (i. e. 'Freetown'), and only later renamed Newtown. It was probably founded before the Norman Conquest. There is some indication that it was attacked by Danes in 1001. The earliest known charter was granted by the Bishop elect of Winchester, Aymer de Valence. He signed it at his ecclesiastical estate of Swainston Manor in 1256. The early hopes for its success are reflected in the names of its streets, such as Gold Street and Silver Street. However, it will have had competition from Yarmouth, Newport and Southampton. In 1284 it was somewhat reluctantly given to Edward I. Apparently there were about 60 families living in Newtown at the start of the 14th century. By the mid 14th century, Newtown was starting to mature into a thriving commercial centre. In 1344, it was assessed at twice the value of Newport. Its harbour was busy and reputed to be the safest on the island. There was a prosperous saltworks and abundant oyster beds. There was an annual three day festival on the "eve, the day and the morrow of the Feast of St. Mary Magdalen", who was honoured in the name of the local thirteenth century chapel. Then, the great plague struck, and subsequently a French raid in 1377 destroyed much of the town, from which it never truly recovered. The town’s mace dating back to the reign of Henry VII survives in the collection of Carisbrooke Castle Museum. By the middle of the 16th century, it was a small settlement eclipsed by the more easily defended town of Newport. A survey in 1559 noted that Newtown no longer had a market, and did not have a single good house still standing. Its harbour slowly became clogged with silt and inaccessible to larger vessels. In 1584 Elizabeth I breathed some life into the town by awarding it two parliamentary seats. Newtown Town Hall was built in the 17th century. However, these seats ultimately made Newtown borough one of the most notorious of the rotten boroughs, prevalent in the UK before the 19th century reforms. By the time of the 1832 Reform Act that abolished the seats, a survey found that Newtown had just fourteen houses and twenty three voters, whilst massively larger municipal areas with many more voters had less representation. The town hall was restored in 1813, and again in the 1930s. It is now open to the public. The Grade II listed, Church of The Holy Spirit was built in 1837. The Newtown Arms Inn was closed in 1916. It was in an unusually shaped building referred to locally as "Noah's Ark." Newtown remained small, but this has preserved its original layout, which is of historical interest. There are two square ponds by the boathouse, which were dug as salterns as part of the former local salt industry. The harbour and salterns have since become a habitat for fish native to the Isle of Wight and its surrounding waters, with large populations of Flathead grey mullet living in both the harbour and the salterns. Although there are a number of private residences still in use and the harbour is still accessible and used by small to medium vessels, Much of the land Newtown is situated on is now under the ownership of the National Trust, with the hamlet being at the centre of a nature reserve built around the old harbour. Newtown is popular with tourists and birdwatchers, as numerous uncommon native species use the salt marshes to nest.

Аңыз

Ньютаунды тышқандардың көптігінен құтқару үшін 50 фунтқа жалданып алған флейташы туралы әңгімелер бар, бұл Германияның Хамелин флейташысының әңгімесіне ұқсас. Ол флейтасын тартып, тышқандарды Солент шығанағына жетеледі, онда олар суға батып кетті. Қала тұрғындары келісілген ақыны төлеуден бас тартып, флейташыға 20 фунт берді, сосын ол балаларды алып кетті. Қала бір толық буынды жоғалтты, сондықтан 1377 жылы француздар шабуыл жасағанда қорғануға жас адамдары болмады.

Көлік

Оңтүстік Вектис 35-бағытты, Ньюбриджтен Ньюпортқа дейін Ньютаун, Порчфилд және Маркс Корнер арқылы, сирек автобус рейсін іске асырады.