Кіріспе

Хуан Карлос Блумберг (1945 жылы туған) – аргентиналық тоқыма кәсіпкері және құрбандар құқықтарын қолдайтын белсенді. Ол 2004 жылы ұлы Аксель Блумберг қанымен өлтірілгеннен кейін әйгілі болды.

Ерте өмір және қайғылы оқиға

Блумберг Буэнос-Айрестің Авельянеда қаласында неміс және литвалық еврей отбасында дүниеге келген. Ол Ұлттық технологиялық университетіне түсіп, тоқыма инженериясы мамандығын оқуға кірісті, бірақ 1966 жылы литвалық дәстүрлі биге деген қызығушылығы үшін оқуын тастап кеткені хабарланды. Блумберг өзін Рейтлинген университетінің (Германия) "инженер" түлегі деп жиі айтқан, алайда 2007 жылдың 15 маусымындағы журналистік тергеу осы мәлімдеменің жалған екенін көрсетті. Блумберг 2004 жылдың 22 наурызында ұрланып, өлтірілген инженер мамандығының студенті Аксель Блумбергтің қазасына ұшырады. Сол кезде Аргентинада қарақшылықтың толқыны өршіп тұрды, көбінесе нашар жүргізілген тергеулерден кейін қылмыстар ашылмастан қалды; 2001 жылдан бері үш жағдайда қарақшылық адам өлтірумен аяқталды: 2002 жылдың шілдесінде қарақшыларының қолынан қаза тапқан Хуан Мануэль Канильяс, сол жылдың тамызында Диего Пералта және жоғарыда аталған Аксель Блумберг 2004 жылдың наурызында. Аргентина қоғамының көп бөлігі полиция күштерін сыбайлас жемқор және тиімсіз деп есептейді (және әлі де солай есептейді), саяси лидерлердің қолдау көрсетпейтініне және қылмыстық заңдардың тым жұмсақ екеніне наразылық білдіреді. Осы жағдайда Аксель Блумбергтің қазасы үлкен резонанс туғызды және жазасыздыққа қарсы наразылық акцияларының және Аксельдің әкесінің әділдік іздеуіне қолдау көрсетудің бастамасы болды. Алғашқы демонстрацияға 100 мыңнан астам адам қатысты. Сол жылы LatinTrade журналы оны "Аксель үшін кресттік жорық" кампаниясы үшін "Жылдың гуманитарийі" деп таныды.

Блумберг қоғам қайраткері ретінде

Хуан Карлос Блумберг ұлының қылмыскерлеріне әділдік талап еткенін, бірақ одан да маңыздысы, мұндай қылмыстардың жиі қайталанбауын қамтамасыз ететін және қылмыскерлердің жазаланатын жұмыс істейтін жүйе қажеттігін айтты. Ол зардап шеккен отбасыларға үлгі болып, сонымен қатар бұқаралық ақпарат құралдарында танымал тұлғаға айналды. Соңғысы оған көптеген медиалық сезімталдық пен сенсациялық жарияланымдар әкелді. Біраз уақыттан кейін ол саяси ұстанымға келді, заң шығарушылардан қылмысқа қатысты заңдарды қатаңдатуды сұрады, олар кейбір қылмыскерлерді лайықты жазадан босатады деп санайтын. Осыдан кейін оңшыл саяси және идеологиялық лидерлер Блумбергтің айыптауларын ұлттық және жергілікті үкімет саясатын сынау үшін пайдаланды. Блумберг мұнан жігер алып, Буэнос-Айрес автономиялық қаласының заң шығарушы жиналысында қабылдануын талап етті, шақырылған соң ол өз ұсыныстарын баяндады. Заң шығарушылар оның сұрағандай қылмыстық заңдарға түзетулерді жылдам қабылдады, бірақ бұл кейіннен қоғамдық пікірге құлшыну және БАҚ үшін ғана жүйесіз өзгерістер енгізу деп сынға түсті. Ақырында, Аксель Блумбергтің өзі қоғамдық назардан шығып, мәселе саяси сипатқа ие болды. Адамдарды ұрлаудың толқыны басылғаннан кейін, БАҚ назары басқа нәрсеге ауысты. Блумбергтің дәстүрлі оңшыл орта тап идеологиясымен байланысы, сондай-ақ оның талаптары мен айыптаулары аргентиналықтардың көпшілігінің көзінде оның беделін түсірді. Бірде ол адам құқықтары ұйымдары қылмыскерлердің құқықтарын қолдайтынын, бірақ оның күресінде оған көмектеспегенін айтты. Бұл шағым жақсы қабылданбады. Республика Кроманьон дискотекасындағы өртте қаза тапқандарға арналған қолдау демонстрациясына келгенде, ол жаулыққа тап болды, тіпті оны "нацист және фашист" деп айыптады. 2005 жылдың 23 наурызында Блумберг ұйымдастырған демонстрацияға шамамен мың адам қатысты. Блумберг өзінің науқанының нәтижесінде саяси тұлғаға айналды. Оған оңшыл "Өзгеріске берілгендік" партиясының өкілі Маурисио Макри, мүмкін, Буэнос-Айрес провинциясының губернаторы PRO альянсының үміткері ретінде ұсыныс жасады. Өзін инженер ретінде таныстырса да, 2007 жылдың маусым айында оның дипломының дұрыстығына күмән туды және ол, ақырында, университет дипломы жоқ екенін мойындады.

Майо алаңында өткен шеру

Блумберг 2006 жылғы 31 тамызда Пласа-де-Майо алаңында жаңа шеру ұйымдастырды. Ұйымдастырушылардың бағалауынша, шараға 300 мың адам қатысты, ал бұқаралық ақпарат құралдары мен полицияның мәліметтері 35 000-дан 60 000-ға дейін, негізінен Буэнос-Айрес қаласының орта тапқа жататын тұрғындары болды. Блумберг бұл шерудің саяси мақсатқа бағытталмағанын нақты айтқанмен, оған Маурисио Макри және Рикардо Лопес Мерфи сияқты басқа оңшыл саяси лидерлермен қатар, Рауль Кастелс басқаратын оппозициялық пикетеролар тобы да қосылды. Блумберг қатаң жазалау шараларын қабылдау және қылмыстық жауапкершілік жасын төмендету туралы талаптарын қайталап, Аргентинаның Қылмыстық кодексін реформалау жобасын қабылдамауға шақырды. Солшылдар бұл шеруді Блумбергтің саяси науқанының бір бөлігі деп сынап, оңшыл талаптарды орындау үшін жасалған сылтау деп атады. Үкімет өкілі және пикетеролардың жетекшісі Луис Д'Элия «қарсы шеру» ұйымдастырып, Блумбергті «ұлының өлімінің қайғысын саяси мақсаттарға жету үшін пайдалануда» деп айыптады. Ол сондай-ақ Блумбергтің шеруіне соңғы диктатурамен байланысы бар адамдардың қатысқанын атап өтті (әсіресе зейнеткер генерал Эдуардо Кабаниллас, подполковник Эмилио Нанни және әскери белсенді Сесилия Пандо). Нобель сыйлығының лауреаты Адольфо Перес Эскивель Блумбергтің талаптарының негізінде жатқан «кедейлікті қылмыстау» жолымен наразылық акциясын ұйымдастырды, бірақ Д'Элиямен бірге болудан бас тартып, кейін оны «спекулянт» деп атады.

Расизм, адам құқықтары және ауырсыну туралы

Баласын қастандықпен өлтіргеннен кейін Блумберг "Апта тақырыбы: Аксельсіз жыл" атты бағдарламада сұхбат берді, онда ол жоғалтуына байланысты жиі жылап, Аксельдің оған ұл ғана емес, сонымен қатар дос болғанын айтты. Ол телеарнада жасаған бір түсініктемесінен кейін қысымға ұшырады. Журналист Нэнси Пазос оны расист екеніне қатысты сұрақ қойғанда, ол: "Жоқ, әрине, менің бразилиялық достарым да бар, олардың бойында адал ниет бар" деп жауап берді.

Сол сұхбатта кісі өлтіруге қатысты ұсынған жазасы туралы сұрағанда: "Кісі өлтіргенге лайықты жалғыз жаза – өлім, маған "адам құқықтары" туралы айтпаңыз" деді. 2004 жылғы лекциясында ол: "Балам өлтірілгенде ешбір адам құқықтарын қорғайтын адам маған келген жоқ, ешкім келмеді" деген еді. Содан бері оның бар назары ұлы Аксельге аударылған.