Кіріспе
Саскачевандағы қала, Канада, оны қоршаған ауылдық муниципалитет.
the surrounding rural municipality
Форт К'Аппель (/k//ə/'/p//ɛ//l/) – Канаданың Саскачеван провинциясындағы қала. Ол Регинаның солтүстік-шығысында, Эхо және Миссия көлдері арасында, Балық аулау көлдерінде орналасқан. Бұл қаланы жақын орналасқан бұрынғы маңызды Qu'Appelle қаласымен шатастырмау керек. Алғаш рет 1864 жылы Гудзон шығанағы компаниясының сауда бекеті ретінде құрылған. 2006 жылы 1919 тұрғыны бар Форт К'Аппель қаласы 35, 10, 22, 56 және 215 тас жолдарының қиылысында орналасқан. 1897 жылғы Гудзон шығанағы компаниясының дүкені, 1911 жылғы Гранд Транк Тынық мұхиты темір жолы станциясы, Форт К'Аппель санаторийі (Форт Сан) және Типи нысанындағы 4-ші шарттық келісімнің басқару орталығы – осы қауымдастықтың танымал орындары. Сонымен қатар, Сегвон даңғылының жанындағы саябақта орналасқан Ноэль Пинайдың дұға ететін адамның толық мөлшердегі мүсіні – бұл қабірдің ескерткіші.
Шығуы және ерте тарихы
Қазіргі уақытта бұл үшінші К'Аппель форты. Алғашқысы Солтүстік-Батыс компаниясының сауда бекеті (1801–05) болған, ол да аңғарда, бірақ қазіргі Саскачеван және Манитоба шекарасына жақын орналасқан. Гадсон шығанағы компаниясы алғаш рет 1813 жылдан 1819 жылға дейін қазіргі Уайтвудтың солтүстігінде (Регинадан шығысқа қарай 1-ші тас жолда) орналасқан пост үшін осы атауды қолданды. XIX ғасырдың ортасына дейін, қаладағы ең соңғы орналасқан жерде ұзақ сақталған тері саудасы бекеті құрылғанға дейін, ол "солтүстік-батыстан өтетін бірнеше тарихи жолдардың тоғысқан жері болды". 1852 жылдан 1854 жылға дейін бұл жерде Гадсон шығанағы компаниясының посты болды. Англикандық миссия құрылды, ол бүгінде қаланың Евангелист Иоанн евангелистік Англикандық шіркеуі ретінде сақталған. Пост 1864 жылдан 1911 жылға дейін қайта жандандырылды. Кри және Саульте халықтары Форт К'Аппельде 4-ші шартқа қол қойғаннан кейін Солтүстік-Батыс атты полициясы, қазір Канада Корольдік атты полициясы (RCMP) келді және қалада үздіксіз қалып отыр. 1880 жылдары шаруашылық дамуы басталғанда Форт К'Аппельде маңызды өзгерістер болды. Фермерлерге астық және басқа да өнімдерін сату, ауыл шаруашылығы және тұрмыстық тауарларды сатып алу, сондай-ақ ауылдық мектептер мен шіркеулерден тыс әлеуметтік жиналыстар үшін жақын қалалық орталық қажет болды. Шаруашылық жерлерін бір ширек бөлікке бөлу ұзаққа соқпайтыны және шаруашылық халқының саны тез азаятыны күтілмеген еді. Бұл процесс 1970 жылдары фермерлер жерлерін сатуды бастағанда және көптеп Форт К'Аппельге зейнеткерлікке шығқанда жеделдеді, өйткені егде жастағы фермерлер балаларымен бірге үйде қалу салты тарихқа кетті және көбінесе қалаға зейнеткерлікке шықты. "Qu'Appelle" атауы француз тілінен "кім шақырады" дегенді білдіреді және оның Кри атауынан алынған, kah tep (қазіргі жазық Кри: kâ têpwêt ᑳ ᑌᐻᐟ 'шақыратын өзен'). Бұл атаудың шығу тегі туралы бірнеше нұсқа бар, бірақ ең танымал нұсқасы екі бақытсыз ғашықтар туралы Кри аңызына сілтеме жасайды. Атау Э. Полин Джонсонның Qu'Appelle аңғары туралы бір кезде кең таралған және бүкіл елге танымал аңызына сілтеме жасайды. "Форт К'Аппель Солтүстік-Батыс территорияларындағы тарихи жолдардың тоғысқан жері болды". Қала түпнұсқа Форт К'Аппелдің Гадсон шығанағы компаниясының сауда бекеті орналасқан жермен тікелей іргелес, оның "фабрикасы" тарихи орын және музей ретінде сақталған. Гадсон шығанағының сауда бекеті 1864 жылы салынған, сол кезде компанияның қызметі негізінен бірінші халықтардың тұрғындарымен тері саудасымен шектелген. "Пеммиканды орманды аймақтардағы тері саудасының құмырашыларына жеткізу үшін Гадсон шығанағы компаниясының арба жолымен аңғарға жеткізілді". Бір кезде генерал Миддлтон мен әскерлердің Ку'Аппельде, әлі де толыққан емес Канадалық Тынық мұхиты темір жолының (CPR) батыс шетінде және Ку'Аппель аңғарынан оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде жиналғандығына қарамастан, "Миддлтон Капитан Френчке, Солтүстік-Батыс атты полициясында (NWMP) болған ирланд офицеріне, Форт Ку'Аппельдің маңында атты күштерді құруға өкілеттік берді. Бұл атты жасақ Торонтодан келген 10-шы Корольдік Гренадерлермен және винипегтік дала батареясымен, артиллерия офицері подполковник С. Э. Монтизамберттің басшылығымен бірікті, Ку'Аппельден Батошқа қарай жүріс жасау үшін батыс жағалау колоннасын құрды", онда қатыгез шайқас болды. 1880 жылдары еуропалық фермерлердің қоныстануынан кейін 1880 жылы почта бөлімі құрылды. Qu'Appelle қаласына ұқсас Форт К'Аппель де ертеректе "Бэтлфордты аумақтық астана ретінде иемденуге тырысты", бірақ "1882 жылы Регинаға ұтылып қалды". Форт К'Аппель атауы К'Аппель аңғарындағы бірнеше сауда бекеттеріне берілді. Форт-Эсперанс маңында Гадсон шығанағы компаниясы мен Солтүстік-Батыс компаниясының екі жағында да уақытша бекеттер болған, олар Форт-Куаппель деп аталды. (Гадсон шығанағы компаниясы мен Солтүстік-Батыс компаниясы 1821 жылы бірікті.) 1855 жылдан 1864 жылға дейін Гадсон шығанағы компаниясы Маклиннің оңтүстігінде, Саскачеван қаласында Форт К'Аппельге ие болды. Бұл Форт-Эллистің форпосты болды және негізінен пеммиканның көзі болды. 1864 жылы ол қазіргі Форт К'Аппельге көшірілді. 1883 жылы бірінші халықтардың жасөспірімдері үшін үш өнеркәсіптік мектеп-интернат құрылды, оның бірі Миссия көлінің оңтүстік жағында, көлдің солтүстік жағындағы Лебреттен, сондай-ақ Батлфорд пен Хай Риверде орналасқан. Канаданың колониялық басқаруы, бір кезде Британдық Солтүстік Америка, басқа британдық колониялардан өте ерекше болды деп жиі айтылады. Бірақ Эдгар Дьюдни, Солтүстік-Батыс территорияларының лейтенант-губернаторы болған кезде, астананы Буффало Коунсқа орналастыруда жемқорлыққа барды деген айыптамалар болды, Форт К'Аппельге немесе Ку'Аппельге емес. Екінші жағынан, Форт К'Аппель Муриге, Равалпиндиден солтүстік-шығысқа қарай және бір кезде Британдық Үндістанның жазғы астанасы болған, және Меймьо, Бирманың таулы аймақтарына ұқсас. 1915 жылы "Сэр Роберт Борденді Саскачеван өнер қауымдастығы 1874 жылы Доминион мен жазықтардағы үндістер арасындағы алғашқы шартқа қол қоюына арналған ескерткішті ашуға шақырды". Форт орны 1953 жылы Канаданың ұлттық тарихи орны деп жарияланды.
Демография
Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Форт К'Аппельдің 1972 тұрғыны болды, олардың 936 жеке тұрғын үйінің 850-інде тұрды, бұл 2016 жылғы 2042 тұрғынынан айырмашылықты құрады. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адам/км² болды.
Даму
Қаланың Гудзон шығанағы компаниясының "фабрикасы" мәртебесінен тыс едәуір өсуі 1880 және 1890 жылдары, Канадалық Тынық мұхит темір жолы батысқа қарай жылжыған кезде, аймақта еуропалық қоныстану басталған кезде болды: 1880 жылы пошта кеңсесі ашылды. Бұл 1857 жылғы Үндістан көтерілісінен кейін Тақтың Үндістанды Шығыс Үндістан компаниясынан басып алғаннан кейін Британдық Үндістанның алғашқы дамуымен тұспа-тұс келді, ал Форт К'Аппел қаласының ертедегі Радж кезеңінің үнді тау станцияларымен көзге түсетін ұқсастығы екеуін де көргендердің барлығы тарапынан жиі айтылды. Солтүстік-Батыс атты полиция штабы 1882 жылы Регина қаласы Солтүстік-Батыс аумақтарының астанасы болып жарияланғаннан кейін құрылған болса да, Форт К'Аппел қаласының батыс жағындағы ірі полиция бөлімі аңғардағы, ауылдық қауымдастықтардағы және жазық даладағы шаруашылықтардағы қызмет көрсету орталығы ретінде маңыздылығын сақтап келді. Бұл 1929 жылы Ұлы депрессия басталғаннан бастап, жақын маңдағы қалалардың құлдырауымен және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де маңыздылығын арттырды. Ескі тұрғын үйлер мен коммерциялық ғимараттар, қаланың англикан және Біріккен (бұрынғы пресвитериан) шіркеулері 19 ғасырдағы Британ империясының ішкі аймағының көрнекті нышандары болып табылады, бірақ жергілікті белсенді азаматтар мен туризмді дамытушылар бұл мүмкіндікті әлі толыққанды пайдаланбаған көрінеді. "1913 жылы Форт К'Аппел маңында балық шаруашылығы стансасының құрылысы басталды және бүгінгі күнге дейін бұл мекеме провинцияның барлық су объектілерін қалпына келтіру үшін 2 миллиардтан астам балық жеткізді. [Сондай-ақ] 1917 жылы Форт К'Аппел санаториясы (Форт Сан) туберкулезбен ауырғандар үшін ашылды." Көптеген дәстүрлі көлдегі жазғы үйлер жыл бойы тұруға арналған тұрғын үйлерге айналды, ал қысқы шаңғы спорты қаланың сауда орындарына деген сұранысты одан әрі арттырды.
Тарихи және қазіргі медициналық мекемелер
Морис Макдональд Сеймур, Қоғамдық денсаулық сақтау комиссары, Канаданың Солтүстік-Батыс территорияларының ерте дәрігері және хирургы болған. Ол Саскачеван туберкулезіне қарсы лигасын құрды, ол Форт К'Аппель санаторийін ұйымдастырып, салдырды. Бұл туберкулез санаторийі провинциялық денсаулық сақтау департаменті Р. Г. Фергюсонның басшылығымен 1917 жылы жақын орналасқан Форт-Санда ашылды. Бұрынғы Форт-К'Аппель үнді ауруханасы 2004 жылы Барлық Ұлттарды емдеу ауруханасымен алмастырылды. Бұл аурухана Канададағы бірінші медициналық мекемелердің бірі болып табылады, ол Бірінші Ұлттар үкіметтеріне тиесілі және олармен басқарылады. Барлығы он алты бар, олардың бесеуі Тутчвуд агенттігінің тайпалық кеңесіне, ал он біреуі Файл Хиллз К'Аппелл тайпалық кеңесіне қарасты. Айналасындағы аумақ, солтүстік және оңтүстікке қарай, сондай-ақ шағын мөлшерде аңғардың ішінде астық және мал шаруашылықтары орналасқан, қазіргі уақытта бұрынғы жылдарға қарағанда көлемі үлкен, бірақ саны және халқы азайған, шағын ауылдық қауымдастықтар мен он алты үнді резерваттары бар.
The former Fort Qu'Appelle Indian Hospital was replaced in 2004 by the All Nations Healing Hospital. The hospital is one of the first health care facilities in Canada owned and operated by First Nations governments. There are sixteen in total, five from Touchwood Agency Tribal Council and eleven from File Hills Qu'Appelle Tribal Council. The surrounding area both north and south but also to minor extent within the valley is site of grain and cattle farms, nowadays larger in size and smaller in number and population than in past years, small rural communities and sixteen Indian reserves.
Білім
Қалада бір орта мектеп, Берт Фокс орта мектебі, және бір бастауыш мектеп, Форт К'Аппел бастауыш қоғамдық мектебі бар. 1911 жылы салынған бұрынғы Орталық мектеп К'Аппель аңғарының өнер орталығына айналдырылды. Паркленд колледжі 4-келісім бойынша басқару орталығында орналасқан. Форт К'Аппельдегі білім беру 1962-1963 оқу жылы аяқталғаннан кейін күрт кеңейді, себебі жақын маңдағы ауылдық мектептер, балабақшадан 12-сыныпқа дейінгі оқушылары бар, бірден жабылып, олардың оқушылары Фортқа мектепке тасымалданды. Бірақ, келесі онжылдықтарда шаруалар санының үнемі азаюына байланысты, мектеп оқушылары мен студенттер саны да күрт азайды. 1967 жылдан 1991 жылға дейін Форт-Сандағы жабық туберкулез санаторийі Саскачеванның жазғы өнер мектебіне орналасқан, ол би, музыка, бейнелеу өнері, жазу және театр салаларын қамтыды. Бұл Форт-Санға, сондай-ақ Форт К'Аппель мен Лебретке көптеген жазғы туристерді әкелді. Лебреттегі Қасиетті Жүрек Рим-католик шіркеуі литургиялық музыкалық қойылымдар өткізетін орын болды; провинциялық үкіметтен қаржы алу тоқтатылғандықтан, өнер мектебі жабылды.
Ғибадат орындары
Жергілікті стандарттар бойынша ұзақ тарихы бар шіркеулер жақын маңдағы Лебреттегі Қасиетті Жүрек Рим-католик шіркеуінде, Сент-Джон Евангелист Англикан шіркеуінде (1854 жылғы Англия шіркеуі миссиясының бүгінгі мұрагері, Миссия көліндегі Англикан лагері Ноулз жазда жұмыс істей береді) және Сент-Эндрю Біріккен шіркеуінде (1925 жылдың ортасына дейін Пресвитериан) сақталған. Канаданың көптеген қауымдастықтарындағыдай, барлық дәстүрлі конфессияларда шіркеуге қатынушылардың саны айтарлықтай азайды, әсіресе Рим-католик, Біріккен, Англикан және Лютеран шіркеулерінде – бұл Канададағы ең ірі төрт христиан конфессиясы. Бұл, әсіресе, аймақтың шаруалар қауымдастықтарындағы дәстүрлі түрде басым конфессияларға – Рим-католик, Пресвитериан (Fort Qu'Appelle-дегі Біріккен шіркеумен бірігіп, бірақ көршілес Qu'Appelle және Indian Head-те бұл әрқашан осылай болмаған) және Методист (1925 жылдан бастап бұл жерде Біріккенмен бірікті) шіркеулеріне әсер етеді. Дегенмен, тарихи шіркеу ғимараттары соңғы кезде жаңадан салынған Керме-Қайғының Рим-католик шіркеуі, Құтқарушы Лютеран шіркеуі және жақында пайда болған Valley Alliance Church және Ехоба куәгерлерінің Патшалық залымен толықтырылды. Бір кезде гүлденген ауылдық Біріккен шіркеулер 1950 жылдарға дейін сақталды, бірақ шаруалардың қалаға тұрақты түрде бару мүмкіндігі артқанда және үйдегі фундаменталистік жиналыстар қолдау тапқанда жабылды.
Спорт
Миссия Ридж тау шаңғысы трассасы, қаланың оңтүстігінде, 4-келісім жеріне жақын орналасқан, қыс айларында ашық болады және аңғар мен төңіректегі, сондай-ақ Регинадан және аймақтың басқа жерлерінен келген шаңғышыларға қызмет көрсетеді. Шілдедегі ұзақ мереке күндері Миссия Риджде Rockin' the Ridge – бір күндік кантри/рок музыка фестивалі өтеді. Жақында Форт К’Аппель және аймағы 2007 жылдың 12-15 сәуірінде Keystone Cup жарысына қабылдады. Keystone Cup – Батыс Канадасының жасөспірімдер хоккейінің ("B" санаты) чемпионаты және кубогы. Үй иесі – Форт-Нокс хоккей клубы турнирде 2-орын алып, күміс медаль жеңіп алды. Қала жарысқа қатысқан ойыншылар, жаттықтырушылар, ата-аналар мен жанкүйерлерді қабылдады. "Форт К’Аппель қырандары", 16 және 17 жастағы жігіттерден құралған кіші команда, 2008–2009 маусымын бірінші орында және ешқандай елеулі бұзушылықсыз аяқтады. Форт К’Аппельдің ересектердің C командасы 1957 жылы Джек Эбботтқа арналған естелік кубокты жеңіп алды, ал 2004 жылы Форт К’Аппель Флайерс қыздардың Pee wee A провинциялық чемпионатында жеңіске жетті. 2004 және 2005 жылдары Форт К’Аппель қырандарының Midge A командасы Гарольд Джонс кубогын иеленді, 2006 жылы қыздардың Bantam A командасы, Форт К’Аппель Флайерс провинциялық чемпионат деңгейіне көтерілді, ал 2007 жылы Форт К’Аппельден тағы да провинциялық чемпиондар шықты, себебі қырандардың Bantam A командасы Джон Маддия кубогының иегері атанды. Глен Бердон 1970–71 жылдары Форт К’Аппельдің "Күміс түлкілері" командасында карьерасын бастады және Ұлттық хоккей лигасының және Әлемдік хоккей қауымдастығының драфтарында таңдалды. Форт К’Аппель керлинг клубы 1894 жылы құрылды. Алғашқы мұз айдыны Канадалық Тынық мұхит темір жолының солтүстігінде, Боундери авенюінің солтүстігінде, бір мұз табағымен орналасқан. Керлинг клубы 1940 жылдары Лебрет және Саниториум клубтарымен бәсекелесті. Керлинг клубы 1947 жылы Дафо әуе күштері ангарын қалаға көшіріп, кеңейтілді. Форт К’Аппель Сиук индейлері Оңтүстік бейсбол лигасының мүшесі болды. 1961 жылы Форт К’Аппель Сиук индейлерінің Дуэн Ринг соққы бойынша екінші орынды иеленді. Ол Лионель Рурдан 0,057 пайыздық көрсеткішпен қалып қойды.
Демалыс, демалыс және туризм
Форт К’Аппель және жақын орналасқан К’Аппель аңғарының алғашқы қалыптасу кезеңдерінен бастап, көптеген демалыс орындарын ұсынып келеді және жаз бен қыс маусымдарында ерекше туристік орын болып табылады. “[Б]ірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары ауданның демалыс әлеуеті пайдалана бастады және аймақтың көлдері бойында көптеген коттедждер салына бастады”. Көлдер жазда жүзуге, қайықпен саяхаттауға және басқа да су спортына мүмкіндік береді, ал қыста – шаңғы тебуге, қар мотоциклімен жүруге және мұз балық аулауға қолайлы. Эхо көлі мен Паскуа көлі арасында Эхо аңғарының провинциялық паркі орналасқан. Парк RV тұрақтарын, кемпингтік алаңдарды, жүзуге арналған жағажайды, қайықпен саяхаттауға және балық аулауға мүмкіндік береді. “Оңтүстік Саскачеванның К’Аппель аңғары көрерменге алғашқы көзқарастың өзінде серап сияқты көрінуі мүмкін. Көш-қонды даланың шексіз жазықтығымен шектеліп, аңғардың әсерлі физикалық ерекшеліктері сәл орынсыз көрінеді”. Ұзақ уақыттан бері жабық Форт К’Аппель станциясы бастапқыда “Гранд Транк Пасифик Темір жолы” құрылысын жүзеге асырған, ол “1903 жылы Grand Trunk Railway компаниясының еншілес компаниясы ретінде тіркелген” және “[1]923 жылы Grand Trunk Railway және Ұлттық Трансконтинентальдық Темір жолы Канаданың жаңа Ұлттық Темір жолын құру үшін Канаданың Солтүстік Темір жолымен біріктірілді”. “1945 жылдан кейін көптеген далалық тармақтар жабылды; жолаушылар тасымалы 1978 жылы тоқтатылды”. Форт К’Аппельдің батысына қарай, көлдің оңтүстік жағалауының ортасында орналасқан, 1880 жылдан бері танымал демалыс орны және қала маңындағы тұрғындардың қауымдастығы. Гранд Транк Пасифик Темір жолы станциясы әлі де тұр және атракциондар мен іс-шаралар туралы ақпараттық орталық ретінде сақталған. Медициналық мекеме ретінде жабылғаннан кейін Форт-Сан 1990 жылдарға дейін Лебреттегі Қасиетті Жүрек Рим-католик шіркеуінде хор концерттерін өткізетін жазғы музыкалық алаң ретінде пайдаланылды. Ең танымал туристік шара – 4-келісімге қол қоюды тойлауға арналған апталық жиын. Бұл шара қыркүйек айында, 15-ші күні басталатын аптада өтеді. Апта бойы күн сайын поу-ву билері ұйымдастырылады. Бұрын айтылған қысқы тау шаңғысы, қазіргі уақытта Миссия Ридж тау шаңғы курортында, қала тұрғындары ғана емес, Регина қаласын қоса алғанда, аймақтың басқа да бөліктерінен шаңғышыларды тартады.
Медиа
Қаланың апталық қоғамдық газеті – "Форт К'Аппелл Таймс". Қалада 3 теледидар ретрансляторы бар. Бұл ретрансляторларды CBC (4 арна), Global (6 арна) және CTV (7 арна) қолданады.