Кіріспе

Неміс актері Курт Геррон (11 мамыр 1897 – 30 қазан 1944) – неміс еврей актері және кинорежиссері. Ол және оның әйелі Ольга Холокост құрбаны болды.

Өмір

Курт Герсон Берлиндегі бай саудагер отбасында дүниеге келді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа әскери қызметке шақырылғанға дейін медицинаны оқыды. Ауыр жарақат алғаннан кейін, университетте екінші курста оқып жүргеніне қарамастан, неміс армиясында әскери дәрігерлік біліктілік алды. Соғыстан кейін Геррон 1920 жылы режиссер Макс Рейнхардттың жетекшілігімен театр актері болды. Ол бірнеше нұсқаусыз фильмдерде екінші рөлдерде ойнады және 1926 жылы қысқаметражды фильмдер түсіре бастады. Герронның кинодағы шығармашылық жетістігі 1930 жылы «Көк періште» (Der Blaue Engel) фильмінде Марлен Дитрихпен бірге түскеннен кейін келді. Одан екі жыл бұрын Геррон 1928 жылы Берлиндегі Шиффбауэрдамм театрында «Үш тиындық опера» (Die Dreigroschenoper) премьерасында «Тигр» Браун рөлін сомдады, сонымен қатар «Мак-найф» әнін алғаш рет орындады. Бұл қойылымның халықаралық сәттілігімен Герронның аты және дауысы бүкіл Еуропаға танылды.

Нацистердің тұсында

1933 жылы нацистер билікті басып алғаннан кейін (қазіргі кезде Machtergreifung деп аталады), Геррон әйелі мен ата-анасымен бірге нацистік Германиядан шығып, алдымен Парижге, содан кейін Амстердамға сапар шекті. Ол онда «Штадсшувбургта» актер ретінде жұмысын жалғастырды және бірнеше фильмдерге режиссерлік жасады. Питер Лорре мен Йозеф фон Штернберг агенттіктері арқылы ол бірнеше рет Голливудта жұмысқа шақырылды, бірақ Геррон Еуропадан кетуден бас тартты. Вермахт Нидерландыны басып алғаннан кейін Геррон мен оның ата-анасы алғашқыда Вестерборк транзит лагеріне қамалды. Оның ата-анасы 1943 жылдың 5 мамырында депортацияланып, Собиборда құрылық табады. Кейін Геррон мен оның әйелі Терезиенштадт концлагеріне жіберілді. Ол жерде СС оны «Карусель» кабарелік қойылымын сахналауға мәжбүр етті, онда ол «Мак-Книжді» қайта орындады, сондай-ақ тұтқынға алынған музыканттар мен суретшілердің, оның ішінде Мартин Романның шығармаларын қойды. 1944 жылы Геррон Швейцария, Швеция және Ирландия сияқты «бейтарап» елдерде көрсетуге арналған нацистік пропагандалық фильмді түсіруге мәжбүр болды, ол Терезиенштадттағы «адамгершілік» жағдайды көрсетуі керек еді. Фильм түсірілімі аяқталғаннан кейін Геррон мен джаз пианині Мартин Романның «Гетто Свингерлері» тобының мүшелері лагердің соңғы пойзымен 28 қазанда Аушвицке депортацияланды. Геррон мен оның әйелі 1944 жылдың 30 қазанында фильмнің барлық актерлік құрамымен бірге (Роман мен гитарист Коко Шуманнан басқа) газ камерасында қаза болды. Келесі күні Рейхсфюрер СС Генрих Гиммлер газ камераларын жабуға бұйрық берді. Герронның соңғы фильмінің барлық толық түпнұсқалары, «Терезиенштадт. Еврейлер қоныстанған жердің деректі фильмі» (Terezin: A Documentary Film of the Jewish Resettlement) және «Фюрер еврейлерге қала сыйлады» (Der Führer schenkt den Juden eine Stadt) деген аттармен белгілі фильмдер, 1945 жылы жойылды. 1960 жылдардың ортасында Чехословакияда 20 минуттық фрагменттер табылған, ал бүгінгі күні фильм тек шашыраңқы күйде сақталған. 2022 жылдың 17 маусымында, жұма күні Курт Геррон мен оның әйелі Ольга Герсонға арналған Stolperstein тастары Берлиндегі Паульсборнер-Штрассе 77 мекенжайында орнатылды – олар Германиядағы соңғы тұрақты жері.

Геррон туралы деректі фильмдер

Геррон үш деректі фильмнің мазмұнында көрінеді: "Жәннат тұтқыны" (PBS), "Курт Герронның каруселі" және "Терезинге дейінгі жол". "Терезинге дейінгі жол" фильмінде Холокосттан аман қалған Герберт Томас Мандл Курт Герронды "Терезиенштадт. Еврей қоныстарынан деректі фильм" атты фильмнің режиссері ретінде еске алады. Уте Лемпердің ойнаған "Курт Герронның каруселі" фильмінің баяндаушысы Рой Кифт, ол сонымен қатар Герронның Терезиенштадттағы уақыты туралы "Лагерь комедиясы" атты пьеса жазған. Пьеса профессор Роберт Склоттың редакциялаған және Висконсин университетінің баспасынан шыққан "Холокост театры" атты жинақта жарияланған.