Кіріспе
Венгр аристократы Витез граф Гюла Истван Чесзенеки де Мильвани мен Чесзенеки (vitéz cseszneki és milványi gróf Cseszneky Gyula István; 28 маусым 1914 – 1970 жылдан кейін) – венгр аристократы, ақын, кавалерия офицері. Ол Солтүстік Трансильванияны Венгрияға қайта қосылуына қатысып, Хорватия королі Томислав II-нің жеке көмекшісі болды. Сондай-ақ ол нацистерге қарсы құпия жоспарларға қатысып, еуропалық еврейлерді құтқаруда маңызды рөл атқарды.
Vitéz Count Gyula István Cseszneky de Milvány et Csesznek (vitéz cseszneki és milványi gróf Cseszneky Gyula István; 28 June 1914 – after 1970) was a Hungarian aristocrat, poet, cavalry officer who took part in the Hungarian reannexation of Northern Transylvania, and served as aide de camp to King Tomislav II of Croatia. He was also involved in anti Nazi conspiracies and played an important role in the rescue of the European Jews.
Ерте өмір
Гюла Чесзникінің әкесі – өнертапқыш және кедей аристократ, Чесзниктер әулетінің мүшесі, ал анасы – Австрия-Венгрия және Балқан аймағында кең сауда байланыстары бар бай астық саудагерінің жалғыз қызы және мұрагері болған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін олардың көптеген мүліктері Сербия үкіметімен тәркіленді, содан кейін әкесінің күрт қайтысы олардың қиын жағдайын одан да ушықтырды. Қаржылық қиындықтарына қарамастан, Гюла мектепте өте жақсы оқыды және әдебиет пен поэзияға зор қызығушылық танытты. Оның отбасы оны Рим-католик дін қызметкері болуға ынталандырды, бірақ ол көп ұзамай пікірін өзгертті және Бонкомпани отбасының стипендиясын алып, Италиядағы әскери училищеге бағыт алды. Италияда оны Италия Корольдігінің сенаторы және отбасылық досы, граф Энрико Сан-Мартино ди Вальперга мәдени элитамен және жоғары қоғаммен таныстырды. Италия тілі мен мәдениетіне ғашы болған жас венгр кадеті Габриэле Д’Аннунционың бірнеше өлеңін ана тіліне аударды. Чесзникі итальян ақынына сый тартты және оның Балқандағы келесі оқиғалары Д’Аннунционың Фиумедегі Карнаро регенттігінен шабыттанған болуы мүмкін.
Солтүстік Трансильвания
1940 жылы Екінші Вена шешімінен кейін, мажар резервтік офицері ретінде ол Солтүстік Трансильванияны оккупациялау және қосып алуға қатысты. Шығын барысындағы батылдығы үшін Венгрия Корольдігінің регенті Миклош Хорти оған «Витез» атағын берді және Трансильванияны азат етуге арналған естелік медалін, сондай-ақ Батылдық медалін табыс етті.
Ұлттық социализмге қарсы
Граф Гюла Истван Чесзенеки де Мильвани және Чесзенеки консервативті монархист болды, және коммунизмге қарсы пікірі өте күшті болғанмен, ол нацизмді және антисемитизмді әрқашан жек көретін. Оның бір әпкесі кейіннен Холокост құрбаны болған венгр яхудиіне үйленген. Цезенеки сонымен қатар Хорватия мен Венгрияда бірнеше яхудидің өмірін сақтап қалғандығы айтылады. Соғыстан кейін оның еңбегі Израильде мойындалды. Граф Чесзенеки патша Томиславтың одақтас күштермен жеке бейбіт келісім жасау туралы құпия жоспарын білді және Балқанда одақтастардың араласуына жол ашу Македониялықтар ғана емес, сонымен қатар Хорватия мен Венгрияға да бостандық әкеледі деп үміттенеді, осылайша оларды Қызыл Армиядан құтқарады. Осыны ескере отырып, граф Миклош Каллайдың венгр үкіметі мен Хорватиядағы Лоркович-Вокич төңкерісіне қатысушылар арасында байланысшы ретінде де жұмыс істеді. Регент Хорти соғыста жақ ауыстыруға тырысқаннан кейін оны гестапо іздестірді.
Соғыстан кейінгі өмір
Соғыс аяқталғаннан кейін ол Будапештте болды. Гюла Чесзник өзінің нацистерге қарсы көзқарастарына қарамастан, Кеңес Одағы басып алған Венгрияда жұмысшы табының жауы деп жарияланып, эмиграцияға мәжбүр болды. Ол король Томслав II, сосын Аоста герцогы Аймонмен бірге Аргентинаға кетіп, кейін Бразилияда қайтыс болды.